Ból jelit – przyczyny, leczenie i łagodzenie bólu jelit
Piotr Ziętek

Ból jelit – przyczyny, leczenie i łagodzenie bólu jelit

Ból w jelitach może być spowodowany przez różne czynniki m.in. błędy dietetyczne, nietolerancję pokarmową czy poważne schorzenia np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Kiedy ból jelit powinien stać się powodem do niepokoju i skłonić nas do wizyty u specjalisty? W jaki sposób można złagodzić dolegliwości bólowe jelit? 

Jelita, w dużym uproszczeniu, składają się z dwóch części – jelita cienkiego i grubego. W jelicie cienkim substancje pokarmowe są trawione i wchłaniane. Natomiast w jelicie grubym z niestrawionych resztek pokarmowych wchłaniana jest woda oraz formuje się stolec. Zaburzenia funkcji jelit mogą objawiać się ich bólem, zaparciami, przelewaniem, wzdęciami i biegunką.

Ból jelit odczuwany jest po prostu jako ból brzucha. Rzadko da się określić jego dokładną lokalizację. Narządy jamy brzusznej, w tym jelita, są unerwione przez odrębną, niezależną od naszej woli część układu nerwowego. Dlatego też ból jelit jest odczuwany inaczej niż np. ból przy skaleczeniu skóry. Ma on charakter rozlany. Czasami objawia się też bólem w zupełnie innych częściach ciała. Możliwy jest np. ból nóg lub ból pleców pochodzący od jelit.

W ciąży ból jelit, ze względu na zmiany zachodzące w ciele kobiety, może być odczuwany inaczej niż zwykle. Przykładowo ból towarzyszący zaparciom, który normalnie występuje w podbrzuszu, pojawia się w okolicach pępka lub wyżej. Dolegliwościom bólowym mogą też towarzyszyć wspomniane wcześniej objawy. Przyczyny bólu jelit są różne. Należą do nich zarówno błędy dietetyczne, jak i choroby zapalne jelit. 

Najczęstsze przyczyny bólu jelit – choroby 

W przypadku bólu skórnego dolegliwości są najczęściej spowodowane urazem, np. ukłuciem. Natomiast bezpośrednimi przyczynami bólu jelit są czynniki takie jak rozdęcie jelit, zmiany niedokrwienne, drażniące działanie czynników chemicznych oraz czynniki psychiczne. 

Częstą przyczyną bólu jelit na podłożu zapalnym są nieswoiste choroby zapalne jelit. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) dotyczy głównie końcowego odcinka jelita grubego, toteż dolegliwości są zlokalizowane głównie po lewej stronie, na dole brzucha. Typowym dla WZJG są także biegunki z domieszką krwi. Choroba Leśniowskiego-Crohna może dotyczyć z kolei każdego odcinka przewodu pokarmowego. Silny ból jelit może pojawić się zarówno po prawej, jak i po lewej stronie brzucha. Kolejną przyczyną ostrego bólu jelit na podłożu zapalnym jest ostra infekcja powodująca nieżyt żołądkowo-jelitowy. Patogenem mogą być w tym wypadku zarówno bakterie, jak i wirusy. Ból brzucha jest tylko jednym z objawów. Często występują również wymioty, biegunka, osłabienie. Może pojawić się gorączka. 

Zespół jelita drażliwego (IBS) to choroba jelit o nie do końca poznanej przyczynie. Prawdopodobnie ma ona związek z nieprawidłowym funkcjonowaniem połączeń układu nerwowego z jelitami, zaburzeniami flory bakteryjnej jelit oraz nieprawidłową motoryką jelit. Objawy to głównie ból jelit odczuwany jako ból w podbrzuszu, który zazwyczaj ustępuje po wypróżnieniu. Choroba przebiega z zaparciami lub biegunkami. 

Ból jelit po jedzeniu może być objawem przewlekłego niedokrwienia jelita cienkiego. Choroba ta jest efektem miażdżycy tętnic narządów jamy brzusznej. Dotyczy ona głównie osób z czynnikami ryzyka rozwoju miażdżycy takimi jak podeszły wiek, nadciśnienie tętnicze, palenie papierosów, cukrzyca czy podwyższone stężenie cholesterolu. Ból pojawia się chwilę po spożyciu posiłku, jest zlokalizowany w górnej części brzucha i trwa do kilku godzin. 

Kiedy jeszcze jelita mogą boleć? 

Ból jelit nie zawsze jest elementem konkretnej jednostki chorobowej. Może być wywołany także zwykłym błędem dietetycznym, nadwrażliwością pokarmową lub czynnikami psychicznymi. Nietolerancja pokarmowa to zespół objawów niepożądanych występujących po spożyciu określonego pokarmu. Może ona mieć podłoże alergiczne lub niealergiczne. W drugim przypadku przyczyną dolegliwości jest reakcja jelit na substancje farmakologiczne zawarte w pożywieniu. Mechanizm ten jest odpowiedzialny np. za bóle jelit po kawie, po spożyciu serów, czekolady, czy niektórych owoców. Nietolerancja pokarmowa może być również spowodowana zaburzeniami trawienia niektórych składników pokarmowych. Przykładem jest dość powszechna nietolerancja laktozy. Powoduje ona objawy takie jak wzdęcia, luźne stolce i kłujące bóle brzucha po spożyciu mleka i jego przetworów. 

Częstym problemem są zaparcia. Są na nie narażone głównie osoby starsze, leżące, a także ludzie prowadzący siedzący tryb życia. Sytuację pogarszają jeszcze dieta uboga w błonnik i przyjmowanie małej ilości płynów. Zaparcia mogą być odpowiedzialne za ból jelit także przy oddawaniu stolca. 

Ból jelit może wystąpić także po porodzie, a w szczególności po tzw. cesarce. Podczas cięcia cesarskiego otwiera się jamę brzuszną. Kontakt jelit ze środowiskiem zewnętrznym powoduje niedrożność pooperacyjną. Jest ona przyczyną zaparć i gromadzenia się gazów w jelitach. Dolegliwości bólowe nasilają się przy siadaniu. 

Ból jelit występuje też w przypadku biegunki po antybiotyku. Biegunka może być wywołana działaniem samej substancji lub też zaburzeniami składu bakteryjnej flory jelitowej. Podstawowym działaniem profilaktycznym jest racjonalne stosowanie antybiotyków oraz osłonowe stosowanie probiotyków

Powiązane produkty

Kiedy ból jelit powinien niepokoić? 

Ból jelit rzadko jest powodem do niepokoju. Zwykle wystarcza zmiana diety i stosowanie dostępnych bez recepty leków przeciwbólowych i rozkurczowych. Często bóle brzucha ustępują też samoistnie i potrzeba jedynie czasu. W pewnych sytuacjach należy jednak zasięgnąć pomocy lekarskiej. Przykładowo, gdy ból jest tak silny, że uniemożliwia normalne funkcjonowanie, a dostępne bez recepty leki nie przynoszą ulgi. Do lekarza należy zgłosić się, gdy ból jelit jest połączony z ostrą biegunką i dodatkowo występują objawy odwodnienia.  

Jak złagodzić ból jelit domowymi sposobami? 

Bólom jelit spowodowanym nietolerancją pokarmową najłatwiej zapobiegać eliminując z diety składniki wywołujące objawy. Domowym sposobem na tego typu bóle brzucha jest częste spożywanie małych posiłków, składających się z niewielu składników. Stopniowo można dodawać pojedyncze produkty. W ten sposób, obserwując reakcje organizmu można samemu zauważyć co pogarsza, a co pomaga na ból jelit. 

Istnieją też pewne ogólne zalecenia pozwalające złagodzić ból jelit. Ponieważ dolegliwości mogą nasilać się po alkoholu czy po wypiciu kawy, należy ograniczyć ich przyjmowanie. Zaleca się także unikanie czerwonego mięsa, smażonych, ciężkostrawnych potraw oraz mocno przetworzonych produktów zawierających węglowodany. Zaprzestanie palenia papierosów, dieta bogata w błonnik i regularna aktywność fizyczna pomogą uregulować pracę jelit. 

  1. Interna Szczeklika 2015, pod red. P. Gajewskiego, Kraków 2015. 
  2. G. H. Bręborowicz, Położnictwo i ginekologia T. 1., Warszawa 2015. 
  3. Chirurgia. Podręcznik dla studentów, pod red. J. Fibaka, Warszawa 2005. 
  4. W. Noszczyk, Chirurgia. Repetytorium, Warszawa 2012. 
  5. S. Crowe, M. Perdue, Gastrointestinal food hypersensitivity: Basic mechanisms of pathophysiology, „Gastroenterology”, nr 1075–1095 (103) 1992. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Krztusiec – przyczyny, objawy, leczenie kokluszu

    Krztusiec (koklusz) jest ostrą chorobą zakaźną dróg oddechowych wywołaną przez pałeczki krztuśca. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Na ciężki przebieg krztuśca narażone są zwłaszcza niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia. Jak przebiega krztusiec i jak go rozpoznać? Jak wygląda leczenie kokluszu? W jaki sposób można się przed nim uchronić?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białej i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle pojawiają się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50–60 roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, jak i na owłosionej skórze głowy, a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się, że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • HIV – drogi zakażenia, test na HIV, profilaktyka

    Wirus HIV jest przyczyną jednej z najgroźniejszych i najbardziej uporczywych epidemii w dziejach ludzkości. Szacuje się, że na świecie jest nim zakażonych 37 milionów osób. Postęp, jaki dokonał się w leczeniu, sprawił, że ich jakość życia uległa poprawie, jednak nadal statystyki są przygnębiające – w 2022 i 2023 roku padły w Polsce rekordy zakażeń HIV. Jakie są nowoczesne metody leczenia zakażenia tym wirusem?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Nietrzymanie moczu u seniorów – przyczyny, leczenie

    Nietrzymanie moczu, znane także jako inkontynencja, to powszechny problem zdrowotny, który może znacząco wpływać na jakość życia osób dotkniętych tym schorzeniem, zwłaszcza osób starszych. Jest to stan, w którym osoba traci kontrolę nad oddawaniem moczu, co może prowadzić do mimowolnego wydalania moczu. Istnieje wiele przyczyn nietrzymania moczu, a ich zrozumienie jest kluczowe dla właściwego poradzenia sobie z tym problemem.

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij