×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Zwyrodnienia stawów kolanowych (gonartroza) — kogo mogą dotyczyć?

Ból podczas chodzenia, problemy ze zginaniem i prostowaniem kolan, drętwienie, opuchlizna to zwykle pierwsze symptomy rozwijającego się zapalenia stawu kolanowego. Przypadłość ta występuje zazwyczaj u osób około 60. roku życia, częściej dotyczy kobiet. Choć dolegliwości tej nie da się całkowicie wyleczyć, dzięki szybkiej diagnozie i odpowiedniej profilaktyce można skutecznie złagodzić uciążliwe objawy oraz zahamować dalsze postępowanie choroby.

Zwyrodnienie stawów powstaje w wyniku uszkodzenia chrząstki stawowej. W zdrowym stawie jej śliska powłoka ma za zadanie amortyzować ruch kości oraz chronić je przed ocieraniem o siebie, jednocześnie zapobiegając urazom mechanicznym. Na skutek braku ochrony stopniowo dochodzi do uszkodzenia kości i torebki stawowej, a także mięśni, ścięgien, otaczających staw więzadeł. Powstałe zwyrodnienie powoduje uporczywy ból utrudniający poruszanie się. 

Zmiany zwyrodnieniowe mogą dotyczyć każdego stawu, lecz najbardziej dokuczliwym schorzeniem, które prowadzi do znacznego pogorszenia jakości życia, a nawet niepełnosprawności jest zwyrodnienie stawu kolanowego, zwane też gonartrozą. Problem najczęściej dotyka osoby po przekroczeniu 60. roku życia, nierzadko z dużą nadwagą. Największy odsetek pacjentów cierpiących na tę dolegliwość stanowią kobiety.

Skąd się bierze zwyrodnienie kolana i co jest jego przyczyną?

Zmiany zwyrodnieniowe dzielą się na dwie podstawowe grupy. Zwyrodnienia pierwotne są następstwem wad wrodzonych albo obciążeń genetycznych. Zwyrodnienia wtórne to dolegliwości stawów powstałe na skutek chorób metabolicznych, zaburzeń hormonalnych, niedoborów witamin lub urazów mechanicznych.

O kondycji stawów decydują już wczesne lata dzieciństwa. Nieleczone wady postawy mogą w przyszłości spowodować zmiany zwyrodnieniowe. Podobnie jest w przypadku dawnych urazów, kontuzji, uszkodzeń torebek stawowych, więzadeł, powikłań po wycięciu łąkotki i źle zrośniętych kości — każde z tych schorzeń może w przyszłości dać o sobie znać, powodując intensywny ból kolana przy chodzeniu, który w dalszym etapie rozwoju choroby skutkuje często poważnymi problemami z poruszaniem się. Jedną z najczęstszych przyczyn gonartrozy jest nadwaga — ma ją około 70% osób cierpiących na zwyrodnienie kolana. U osób otyłych tak duże przeciążenie stawów kolanowych niekiedy prowadzi nawet do kalectwa, dlatego pierwszym krokiem w kierunku złagodzenia przykrych objawów jest utrata zbędnych kilogramów.

Zwyrodnienie stawów kolanowych to też powszechna dolegliwość wśród sportowców. Jazda na nartach i snowboardzie, bieganie, tenis, piłka nożna czy dyscypliny siłowe mogą prowadzić nawet do ostrych zmian zwyrodnieniowych, zwłaszcza u osób uprawiających sport zawodowo, których stawy obciążone są systematycznymi, bardzo wyczerpującymi treningami. Zupełnie inaczej jest w przypadku ćwiczeń wykonywanych rekreacyjnie — nie warto martwić się, że umiarkowany trening przyczyni się do powstania gonartrozy. Należy zachować rozsądek i nie obciążać nadmiernie stawów. Ruch jest bardzo ważny w profilaktyce chorób zwyrodnieniowych, a siedzący tryb życia może tylko przyspieszyć rozwój choroby i znacznie pogłębić bolesne dolegliwości. 

Istotny wpływ na kondycję stawów ma też dieta. Zwyrodnienie kolana to niekiedy skutek niewłaściwego odżywiania. Przyczyną zmian zwyrodnieniowych mogą być niedobory witamin. Szczególnie istotna jest witamina D, gdyż jej ilość ma ogromny wpływ na wchłanianie wapnia — podstawowego budulca kości. Warto także zwrócić uwagę na to czy w diecie pojawiają się witaminy C, K, E, magnez i żelazo. Są to zresztą witaminy i pierwiastki, których niedostateczna podaż może powodować wiele innych chorób. Zwyrodnienie kolana bywa też chorobą zawodową. W dużej mierze dotyka osób, których praca wiąże się z częstym klęczeniem, zginaniem kolan, dźwiganiem i używaniem ciężkich sprzętów. Pojawia się niekiedy u kobiet podczas menopauzy. W tym przypadku przyczyną zmian zwyrodnieniowych są zaburzenia hormonalne towarzyszące przekwitaniu. Za zwyrodnienie kolana nierzadko odpowiada także cukrzyca. U osób cierpiących na tę chorobę dochodzi do istotnych zmian struktury kolagenu — głównego budulca ścięgien.

Gonartroza — najczęstsze objawy

Zwyrodnienie kolana to najczęściej występujący rodzaj zapalenia stawów — dotyka 6% całej populacji. Daje o sobie znać najczęściej około 60. roku życia. Charakterystycznym objawem gonartrozy jest silny ból przy chodzeniu, który z czasem pojawia się także w pozycji spoczynkowej. Podczas diagnostyki należy odróżnić ból mechaniczny od zapalnego. Ten drugi występuje bez względu na porę dnia i pozycję ciała, często towarzyszy mu opuchlizna, a także wysięki stawowe. W przypadku bólu zapalnego wskazane jest maksymalne odciążenie chorej kończyny oraz dalsza diagnostyka.

Gonartroza powoduje utratę pełnego zakresu ruchu. Osoby chore często cierpią na poranną sztywność stawów, trzeszczenie (dźwięk ocierania się o siebie powierzchni stawowych), problemy z prostowaniem i zginaniem kolana. Czasem na skutek oderwanego fragmentu chrząstki może dojść do całkowitego zablokowania oraz unieruchomienia stawu. Ograniczenia ruchowe niezdrowego stawu mogą prowadzić do zaniku okolicznych mięśni, a także całkowitej utraty sprawności.

Jak się diagnozuje i leczy zmiany zwyrodnieniowe?

Zanim lekarz postawi diagnozę, niezbędne jest przeprowadzenie specjalistycznych badań pod kątem wykrycia zmian zwyrodnieniowych. Najczęściej w tym celu wykonuje się RTG stawu kolanowego, które bez problemu wykaże ewentualne nieprawidłowości. W niektórych przypadkach specjalista dodatkowo kieruje pacjenta na USG stawów, rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową. O zwyrodnieniu stawów kolanowych świadczą, np. wyrośla kostne, torbiele zwyrodnieniowe, zmniejszenie szpary między stawami, a także zagęszczenie kości usytuowanej pod chrząstką stawową.

Gonartrozy nie da się całkowicie wyleczyć, ponieważ nie ma możliwości odbudowania zniszczonej chrząstki stawowej. Można jednak skutecznie zminimalizować przykre dolegliwości związane z tym schorzeniem i spowolnić jego rozwój. 

Odpowiednio dobrana farmakoterapia, zabiegi rehabilitacyjne, zdrowa dieta, ruch oraz utrzymanie odpowiedniej wagi w znacznej mierze przyczyniają się do poprawy jakości życia osoby dotkniętej zwyrodnieniem stawu kolanowego. Jeżeli rutynowe metody nie przynoszą efektów, a stan pacjenta się pogarsza i uniemożliwia mu poruszanie się, konieczne jest leczenie chirurgiczne.

Zwyrodnienie kolana — jak z nim walczyć?

Leki stosuje się w celu zmniejszenia przykrych objawów oraz zahamowania dalszego rozwoju choroby. Umiarkowany ból złagodzi paracetamol, lecz w przypadku silniejszego natężenia dolegliwości najlepsze będą niesteroidowe leki przeciwzapalne. W wyjątkowych sytuacjach, kiedy natężenie bólu jest bardzo silne, wykonuje się punkcję i podaje leki dostawowo. W zależności od nasilenia objawów lekarz wstrzykuje pacjentowi przeciwzapalne glikokortykosteroidy lub kwas hialuronowy, który ma za zadanie złagodzić ból, a także poprawić sprawność stawów. Warto wzbogacać dietę o pokarmy bogate w witaminę D. Niezwykle ważny w leczeniu zwyrodnienia stawów kolanowych jest wapń i magnez — oba pierwiastki wzmacniają kości i mogą spowolnić rozwój choroby. 

Osobom chorym zaleca się również zabiegi rehabilitacyjne. Szczególnie polecane są: wyciągi odciążające stawy, masaże wodne, fizykoterapia, leczenie zimnem (krioterapia) czy ćwiczenia mające na celu wzmocnienie mięśni chorej nogi. W leczeniu zwyrodnienia stawów kolanowych znaczący jest zdrowy tryb życia. Utrzymanie prawidłowej wagi, codzienna aktywność fizyczna, urozmaicona, zdrowa dieta i maksymalne odciążenie chorych stawów to niezbędne czynniki, które wspomogą terapię, zatrzymają dalszy rozwój choroby.


Podziel się: