Zwyrodnienia stawów kolanowych (gonartroza) — kogo mogą dotyczyć?
Agnieszka Małgorzata Adamska

Zwyrodnienia stawów kolanowych (gonartroza) — kogo mogą dotyczyć?

Ból podczas chodzenia, problemy ze zginaniem i prostowaniem kolan, drętwienie, opuchlizna to zwykle pierwsze symptomy rozwijającego się zapalenia stawu kolanowego. Przypadłość ta występuje zazwyczaj u osób około 60. roku życia, częściej dotyczy kobiet. Choć dolegliwości tej nie da się całkowicie wyleczyć, dzięki szybkiej diagnozie i odpowiedniej profilaktyce można skutecznie złagodzić uciążliwe objawy oraz zahamować dalsze postępowanie choroby.

Zwyrodnienie stawów powstaje w wyniku uszkodzenia chrząstki stawowej. W zdrowym stawie jej śliska powłoka ma za zadanie amortyzować ruch kości oraz chronić je przed ocieraniem o siebie, jednocześnie zapobiegając urazom mechanicznym. Na skutek braku ochrony stopniowo dochodzi do uszkodzenia kości i torebki stawowej, a także mięśni, ścięgien, otaczających staw więzadeł. Powstałe zwyrodnienie powoduje uporczywy ból utrudniający poruszanie się. 

Zmiany zwyrodnieniowe mogą dotyczyć każdego stawu, lecz najbardziej dokuczliwym schorzeniem, które prowadzi do znacznego pogorszenia jakości życia, a nawet niepełnosprawności jest zwyrodnienie stawu kolanowego, zwane też gonartrozą. Problem najczęściej dotyka osoby po przekroczeniu 60. roku życia, nierzadko z dużą nadwagą. Największy odsetek pacjentów cierpiących na tę dolegliwość stanowią kobiety.

Skąd się bierze zwyrodnienie kolana i co jest jego przyczyną?

Zmiany zwyrodnieniowe dzielą się na dwie podstawowe grupy. Zwyrodnienia pierwotne są następstwem wad wrodzonych albo obciążeń genetycznych. Zwyrodnienia wtórne to dolegliwości stawów powstałe na skutek chorób metabolicznych, zaburzeń hormonalnych, niedoborów witamin lub urazów mechanicznych.

O kondycji stawów decydują już wczesne lata dzieciństwa. Nieleczone wady postawy mogą w przyszłości spowodować zmiany zwyrodnieniowe. Podobnie jest w przypadku dawnych urazów, kontuzji, uszkodzeń torebek stawowych, więzadeł, powikłań po wycięciu łąkotki i źle zrośniętych kości — każde z tych schorzeń może w przyszłości dać o sobie znać, powodując intensywny ból kolana przy chodzeniu, który w dalszym etapie rozwoju choroby skutkuje często poważnymi problemami z poruszaniem się. Jedną z najczęstszych przyczyn gonartrozy jest nadwaga — ma ją około 70% osób cierpiących na zwyrodnienie kolana. U osób otyłych tak duże przeciążenie stawów kolanowych niekiedy prowadzi nawet do kalectwa, dlatego pierwszym krokiem w kierunku złagodzenia przykrych objawów jest utrata zbędnych kilogramów.

Zwyrodnienie stawów kolanowych to też powszechna dolegliwość wśród sportowców. Jazda na nartach i snowboardzie, bieganie, tenis, piłka nożna czy dyscypliny siłowe mogą prowadzić nawet do ostrych zmian zwyrodnieniowych, zwłaszcza u osób uprawiających sport zawodowo, których stawy obciążone są systematycznymi, bardzo wyczerpującymi treningami. Zupełnie inaczej jest w przypadku ćwiczeń wykonywanych rekreacyjnie — nie warto martwić się, że umiarkowany trening przyczyni się do powstania gonartrozy. Należy zachować rozsądek i nie obciążać nadmiernie stawów. Ruch jest bardzo ważny w profilaktyce chorób zwyrodnieniowych, a siedzący tryb życia może tylko przyspieszyć rozwój choroby i znacznie pogłębić bolesne dolegliwości. 

Istotny wpływ na kondycję stawów ma też dieta. Zwyrodnienie kolana to niekiedy skutek niewłaściwego odżywiania. Przyczyną zmian zwyrodnieniowych mogą być niedobory witamin. Szczególnie istotna jest witamina D, gdyż jej ilość ma ogromny wpływ na wchłanianie wapnia — podstawowego budulca kości. Warto także zwrócić uwagę na to czy w diecie pojawiają się witaminy C, K, E, magnez i żelazo. Są to zresztą witaminy i pierwiastki, których niedostateczna podaż może powodować wiele innych chorób. Zwyrodnienie kolana bywa też chorobą zawodową. W dużej mierze dotyka osób, których praca wiąże się z częstym klęczeniem, zginaniem kolan, dźwiganiem i używaniem ciężkich sprzętów. Pojawia się niekiedy u kobiet podczas menopauzy. W tym przypadku przyczyną zmian zwyrodnieniowych są zaburzenia hormonalne towarzyszące przekwitaniu. Za zwyrodnienie kolana nierzadko odpowiada także cukrzyca. U osób cierpiących na tę chorobę dochodzi do istotnych zmian struktury kolagenu — głównego budulca ścięgien.

Gonartroza — najczęstsze objawy

Zwyrodnienie kolana to najczęściej występujący rodzaj zapalenia stawów — dotyka 6% całej populacji. Daje o sobie znać najczęściej około 60. roku życia. Charakterystycznym objawem gonartrozy jest silny ból przy chodzeniu, który z czasem pojawia się także w pozycji spoczynkowej. Podczas diagnostyki należy odróżnić ból mechaniczny od zapalnego. Ten drugi występuje bez względu na porę dnia i pozycję ciała, często towarzyszy mu opuchlizna, a także wysięki stawowe. W przypadku bólu zapalnego wskazane jest maksymalne odciążenie chorej kończyny oraz dalsza diagnostyka.

Gonartroza powoduje utratę pełnego zakresu ruchu. Osoby chore często cierpią na poranną sztywność stawów, trzeszczenie (dźwięk ocierania się o siebie powierzchni stawowych), problemy z prostowaniem i zginaniem kolana. Czasem na skutek oderwanego fragmentu chrząstki może dojść do całkowitego zablokowania oraz unieruchomienia stawu. Ograniczenia ruchowe niezdrowego stawu mogą prowadzić do zaniku okolicznych mięśni, a także całkowitej utraty sprawności.

Jak się diagnozuje i leczy zmiany zwyrodnieniowe?

Zanim lekarz postawi diagnozę, niezbędne jest przeprowadzenie specjalistycznych badań pod kątem wykrycia zmian zwyrodnieniowych. Najczęściej w tym celu wykonuje się RTG stawu kolanowego, które bez problemu wykaże ewentualne nieprawidłowości. W niektórych przypadkach specjalista dodatkowo kieruje pacjenta na USG stawów, rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową. O zwyrodnieniu stawów kolanowych świadczą, np. wyrośla kostne, torbiele zwyrodnieniowe, zmniejszenie szpary między stawami, a także zagęszczenie kości usytuowanej pod chrząstką stawową.

Gonartrozy nie da się całkowicie wyleczyć, ponieważ nie ma możliwości odbudowania zniszczonej chrząstki stawowej. Można jednak skutecznie zminimalizować przykre dolegliwości związane z tym schorzeniem i spowolnić jego rozwój. 

Odpowiednio dobrana farmakoterapia, zabiegi rehabilitacyjne, zdrowa dieta, ruch oraz utrzymanie odpowiedniej wagi w znacznej mierze przyczyniają się do poprawy jakości życia osoby dotkniętej zwyrodnieniem stawu kolanowego. Jeżeli rutynowe metody nie przynoszą efektów, a stan pacjenta się pogarsza i uniemożliwia mu poruszanie się, konieczne jest leczenie chirurgiczne.

Zwyrodnienie kolana — jak z nim walczyć?

Leki stosuje się w celu zmniejszenia przykrych objawów oraz zahamowania dalszego rozwoju choroby. Umiarkowany ból złagodzi paracetamol, lecz w przypadku silniejszego natężenia dolegliwości najlepsze będą niesteroidowe leki przeciwzapalne. W wyjątkowych sytuacjach, kiedy natężenie bólu jest bardzo silne, wykonuje się punkcję i podaje leki dostawowo. W zależności od nasilenia objawów lekarz wstrzykuje pacjentowi przeciwzapalne glikokortykosteroidy lub kwas hialuronowy, który ma za zadanie złagodzić ból, a także poprawić sprawność stawów. Warto wzbogacać dietę o pokarmy bogate w witaminę D. Niezwykle ważny w leczeniu zwyrodnienia stawów kolanowych jest wapń i magnez — oba pierwiastki wzmacniają kości i mogą spowolnić rozwój choroby. 

Osobom chorym zaleca się również zabiegi rehabilitacyjne. Szczególnie polecane są: wyciągi odciążające stawy, masaże wodne, fizykoterapia, leczenie zimnem (krioterapia) czy ćwiczenia mające na celu wzmocnienie mięśni chorej nogi. W leczeniu zwyrodnienia stawów kolanowych znaczący jest zdrowy tryb życia. Utrzymanie prawidłowej wagi, codzienna aktywność fizyczna, urozmaicona, zdrowa dieta i maksymalne odciążenie chorych stawów to niezbędne czynniki, które wspomogą terapię, zatrzymają dalszy rozwój choroby.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Guzki śpiewacze (krzykaczy) – czym są guzki na strunach głosowych?

    Guzki na strunach głosowych to przypadłość, która dotyka osób pracujących głosem: nauczycieli, trenerów czy śpiewaków. Mogą też pojawić się u dzieci. Guzki krzykaczy (głosowe, śpiewacze) objawiają się zmianą głosu, chrypką oraz bólem gardła lub szyi. Na czym polega leczenie guzków na strunach głosowych? W jaki sposób można zapobiegać ich powstawaniu?

  • Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie, operacja niezłośliwego nowotworu macicy

    Mięśniaki macicy są najczęstszymi niezłośliwymi nowotworami kobiecych narządów rodnych, mogą one dotyczyć nawet co czwartej kobiety w wieku rozrodczym. Mięśniaki w macicy pomimo łagodnego charakteru mogą być przyczyną niepokojących i uciążliwych objawów, które, w dużej mierze, zależą od rodzaju i wielkości, jaką osiągną. Ich rozpowszechnienie w populacji oraz konsekwencje zdrowotne sprawiają, iż są jedną z częstszych przypadłości spotykanych w praktyce ginekologicznej. Jakie są przyczyny powstawania mięśniaków? Jak wygląda diagnostyka oraz leczenie?

  • Warianty SARS-CoV-2 – które z nich są największym zagrożeniem?

    Istnieje wiele zidentyfikowanych podtypów koronawirusa SARS-CoV-2. Które warianty stanowią największe potencjalne zagrożenie dla naszego zdrowia? Czym są tzw. warianty zainteresowania (VOI) i warianty budzące obawy (VOC)?

  • Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy, leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów

    Zwyrodnienie stawów (inaczej osteoartroza lub artoza) to powszechnie występujące schorzenie układu ruchu, w przebiegu którego dochodzi do uszkodzenia tkanek budujących staw. Konsekwencją choroby zwyrodnieniowej stawów jest przedwczesne starzenie się struktur stawowych prowadzące do niepełnosprawności. Jakie są przyczyny zwyrodnienia stawów? Jak przebiega leczenie?

  • Czym jest atropina? Czy pomaga na nadpotliwość?

    Powszechnie kojarzona z rozszerzaniem źrenic w gabinecie okulistycznym – atropina, to tak naprawdę bardzo silna substancja, która ma wielokierunkowe działanie, które stymuluje pracę całego organizmu, wypływając m.in. na przyspieszenie akcji serca, działając przeciwwymiotnie, hamując wydzielanie potu i łez. Jakie nie są przeciwwskazania do stosowania atropiny i czy pomaga na nadmierne pocenie się? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Efekt placebo – na czym polega? Czy placebo może być skuteczne?

    Efekt placebo występuje, gdy obserwuje się poprawę stanu klinicznego pacjenta, pomimo że osoba ta nie jest poddawana aktywnemu leczeniu. Naukowcy nie rozumieją jeszcze dokładnie, jak i dlaczego ten efekt występuje. Na ten temat powstało kilka teorii. Według najnowszych naukowych doniesień efekt placebo może pomóc skutecznie redukować dolegliwości bólowe, które towarzyszą wielu schorzeniom. Trwają prace, które mają na celu dokładniejsze poznanie mechanizmów wywołujących to zjawisko.

  • Nocebo – co to jest? Dlaczego efekt nocebo jest wyzwaniem dla klinicystów?

    Negatywne nastawienie pacjenta do stosowanej terapii może zaowocować efektem nocebo. Badania naukowe potwierdziły, że może on mieć realny wpływ na wyniki badań oraz proces leczenia pacjenta. Jak może objawiać się efekt nocebo? W jaki sposób można zminimalizować skutki tego zjawiska?

  • Whiplash (uraz biczowy) – przyczyny, objawy, leczenie, fizjoterapia

    Zderzenie aut lub nagłe hamowanie pojazdu powodują niekontrolowane odgięcie głowy w tył, po którym następuje gwałtowne kompensacyjne zgięcie jej w przód – ruch ten przypomina uderzenie biczem, stąd inna nazwa whiplash – uraz smagnięcia biczem. Może dojść wówczas do naderwania mięśni, naderwania więzadeł, uszkodzenia krążka międzykręgowego, nerwów czy ścięgien. Objawy, które się wówczas pojawiają to silny ból szyi, ograniczenie ruchomości, drętwienie kończyn górnych, ból głowy, barku, pleców.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij