Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy, leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów
Mateusz Burak

Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy, leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów

Zwyrodnienie stawów (inaczej osteoartroza lub artoza) to powszechnie występujące schorzenie układu ruchu, w przebiegu którego dochodzi do uszkodzenia tkanek budujących staw. Konsekwencją choroby zwyrodnieniowej stawów jest przedwczesne starzenie się struktur stawowych prowadzące do niepełnosprawności. Jakie są przyczyny zwyrodnienia stawów? Jak przebiega leczenie?

Zwyrodnienie stawów jest nazywane chorobą cywilizacyjną, należy bowiem do najczęściej diagnozowanych schorzeń przewlekłych, zwłaszcza wśród seniorów. Objawia się bólem stawów, sztywnością, ograniczeniem ruchomości, trzeszczeniami w stawie. Prowadzi do obniżenia komfortu życia, a nawet do niepełnosprawności. 

Choroba zwyrodnienia stawów – czym jest? 

Choroba zwyrodnieniowa stawów jest przewlekłym procesem zapalnym, w którym wydzielana jest nadmierna ilość cytokin prozapalnych i enzymów proteolitycznych. Charakteryzują go zmiany degeneracyjne w strukturze chrząstki stawowej, a także pozostałych elementów stawu – ścięgien, więzadeł, błony maziowej, kości.

Następstwem takiego stanu jest zwiększenie tarcia powierzchni kostnych. Schorzenie najczęściej dotyczy stawów kolanowych, połączeń kręgosłupa oraz stawów w obrębie stóp i rąk. Ze względu na przewlekły charakter choroby, ból stawu towarzyszy pacjentowi przez bardzo długi czas z okresami zaostrzeń i remisji.

Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i leczenia zwyrodnienia kręgosłupa.

Zwyrodnienie stawów – przyczyny. Czynniki ryzyka osteoartrozy 

Przyczyn zwyrodnienia stawów może być wiele. Najczęściej trudno wyizolować jedną z nich lub ustalić procentowy udział poszczególnych. W licznych badaniach naukowych opisuje się podział na czynniki modyfikowalne i niemodyfikowalne. Wśród tych pierwszych wymienia się: otyłość, upośledzoną architekturę stawów, uprawianie różnego rodzaju sportów, zwłaszcza wyczynowo, wykonywanie określonej pracy (stojącej, siedzącej), brak dostatecznej ilości aktywności fizycznej. Do tych drugich zaliczmy: wiek (zwyrodnienie stawów dotyka około 85% osób w wieku 75-79 lat), płeć żeńska oraz wpływ uwarunkowań genetycznych.

Przyczyną występowania zwyrodnienia stawów mogą być również choroby ogólnoustrojowe, takie jak cukrzyca, dna moczanowa czy reumatoidalne zapalenie stawów.

Choroba zwyrodnienia stawów – objawy

Opisywana choroba stawów może generować bardzo różne dolegliwości. W zależności od lokalizacji zmian, okresu choroby, czasu jej trwania można wyróżnić następujące symptomy:

  • bóle stawów,
  • sztywność stawową, która utrudnia poruszanie się,
  • epizody nasilenia i redukcji intensywności objawów mogą korelować z okresami wzmożonej aktywności fizycznej, zmianami pogody,
  • tkliwość oraz obrzęk okolicy stawów,
  • guzkowate zgrubienia wokół połączeń stawowych,
  • strzelanie w stawach podczas ruchu,
  • ograniczenie zakresu ruchomości w stawach,
  • osłabienie siły mięśniowej,
  • mogą pojawiać się stany gorączkowe.

Najczęściej mamy do czynienia z chorobą zwyrodnieniową stawów rąk, stawów biodrowych i stawów kolanowych. 

Choroba zwyrodnienia stawów – diagnostyka

Choroba stawów jest diagnozowana w oparciu o badania obrazowe i badania laboratoryjne. Zazwyczaj te pierwsze już w wystarczającej mierze pozwalają potwierdzić obecność schorzenia.

Zdjęcie rentgenowskie uwidacznia zmiany w postaci zwężenia szpary stawowej, nadżerek oraz wyrośli kostnych (osteofitów).

Niekiedy zleca się punkcję płynu, który zgromadził się w obrębie stawu, rzadziej wykonuje się badania takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny. Badania laboratoryjne mogą wskazywać na podwyższenie wskaźników stanu zapalnego jak OB – odczyn Biernackiego czy CRP – białko ostrej fazy. 

Zwyrodnienie stawów – leczenie

Istnieje kilka metod leczenia choroby zwyrodnieniowej stawów. Uwzględniając obecność wymienionych czynników ryzyka, należy zmodyfikować te, na które mamy wpływ. Mowa tutaj o redukcji masy ciała, zmianie diety, zaprzestaniu palenia tytoniu i picia alkoholu. Ważne jest też, aby zmienić lub zmodyfikować stanowisko pracy oraz zmniejszyć obciążenia podczas uprawianej dotychczas aktywności fizycznej.

Osteoartroza – leczenie zachowawcze

Leczenie zachowawcze to edukacja pacjenta, działania z zakresu fizjoterapii oraz stosowanie zaopatrzenia ortopedycznego. Obejmuje ono również wspomniane już modyfikacje dotyczące dotychczasowego stylu życia. Warto pamiętać też o stosowaniu witamin na stawy i wzmocnienie mięśni.

Zwyrodnienie stawów – leczenie farmakologiczne

Terapia farmakologiczna w przypadku zwyrodnienia stawów obejmuje podawanie leków przeciwbólowych, które pozwalają złagodzić objawy szczególnie w czasie zaostrzeń. Podstawą jest stosowanie paracetamolu lub środków z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (są to leki bez recepty na zwyrodnienie stawów). Zewnętrznie stosuje się maści i żele chłodzące bądź rozgrzewające.

W niektórych przypadkach podaje się bezpośrednio do wnętrza stawu steroidy oraz kwas hialuronowy w postaci iniekcji. W ramach wspomagania odbudowy chrząstki stawowej rekomenduje się zażywanie preparatów zawierających siarczan glukozaminy. W sytuacji, kiedy schorzenie jest mocno zaawansowane, a dolegliwości bardzo silne, rekomenduje się stosowanie środków opioidowych. 

Choroba zwyrodnieniowa stawów – leczenie chirurgiczne

Zwyrodnienie stawu biodrowego czy kolanowego niekiedy wymaga zastosowania leczenia chirurgicznego. U osób młodych wykonuje się osteotomię, czyli zabieg rekonstruujący kości i stawy, a u starszych pacjentów i w przypadku zaawansowanych zmian przeprowadza się endoprotezoplastykę (alloplastykę stawu). Niekiedy stosuje się całkowite usztywnienie stawu, czyli tzw. artrodezę. Jest to metoda, która zupełnie znosi ruchomość, ale niweluje ból. 

Zwyrodnienie stawów – fizjoterapia

Jak zatrzymać zwyrodnienie stawów? Wyleczenie zmian jest niemożliwe – można je opóźnić lub starać się zatrzymać proces degeneracji, stosując odpowiednie metody leczenia. Fizjoterapia oferuje gamę zabiegów, które mogą się do tego przyczynić. W zależności od fazy schorzenia, można stosować różne sposoby walce z osteoartrozą. Są to: krioterapia miejscowa i ogólnoustrojowa, ekspozycja na pole magnetyczne, laseroterapia, kąpiele wirowe, zawijania borowinowe, kąpiele siarkowe, zabiegi elektroterapeutyczne, ultradźwięki. Bardzo ważne jest też stosowanie ćwiczeń izometrycznych, które mogą być wykonywane nawet w ostrej fazie schorzenia. Poza tym wykorzystuje się gimnastykę w basenie, ćwiczenia indywidulanie dobrane przez terapeutę, mobilizacje stawów, zabiegi osteopatyczne, kinesiotaping.

Choroba zwyrodnieniowa stawów – profilaktyka

Chcąc ustrzec się przed chorobą zwyrodnieniową stawów kręgosłupa czy kończyn, warto pamiętać o działaniach profilaktycznych. W tym celu należy dbać o kondycję mięśni oraz ruchomość stawów, uprawiając rekreacyjnie sport (np. nordic walking, jazdę na rowerze, pływanie). Dbanie o prawidłową masę ciała i racjonalne odżywianie (odpowiednią ilość kwasów omega-3, witaminy D, wapnia, fosforu, białka, kolagenu) to także sposoby na zmniejszenie ryzyka zachorowania na artrozę. Istotne są również ograniczenie spożywania alkoholu i unikanie palenia wyrobów tytoniowych. 

  1. Messier S. P., Gutekunst D. J., Davis C., Devita P., Weight loss reduces knee-joint loads in overweight and obese older adults with knee osteoarthritis, „Arthritis Rheum.” 2005, nr 52, s. 2026–2032.
  2. Christensen R., Astrup A., Bliddal H., Weight loss: the treatment of choice for knee osteoarthritis? A randomized trial, „Osteoarthritis Cartilage.” 2005, nr 13, s. 20–27.
  3. Law T. Y., Nguyen C., Frank R. M. i in., Current concepts on the use of corticosteroid injections for knee osteoarthritis, „Phys Sportsmed.” 2015, nr 43, s. 269–273.
  4. Chao J., Wu C., Sun B. i in., Inflammatory characteristics on ultrasound predict poorer longterm response to intraarticular corticosteroid injections in knee osteoarthritis, „J Rheumatol.” 2010, nr 37, s. 650–655.
  5. McCabe P. S., Parkes M. J., Maricar N. i in., Brief report: synovial fluid white blood cell count in knee osteoarthritis: Association with structural findings and treatment response, „Arthritis Rheumatol.” 2017, nr 69, s. 103–107.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Przewiane ucho – przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby

    Czy po wieczornym spacerze odczuwasz ból lub słyszysz szum w uszach? To może być przyczyna przewianego ucha. Przypadłość ta dotyczy wszystkich osób, zarówno młodszych, jak i starszych. Najczęściej jednak pojawia się u dzieci do 6. roku życia. Jakie są przyczyny przewianego ucha? Jak leczyć przewiane ucho domowymi sposobami?  Kiedy udać się do laryngologa? Podpowiadamy.

  • Jak działa acyklowir? Czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i dzieci?

    Acyklowir to pochodna guanozyny, którą z powodzeniem stosuje się podczas leczenia opryszczki, półpaśca, ospy wietrznej, cytomegalii i wirusa EBV. Występuje w formie tabletek i kremów i roztworów do infuzji. Kto może stosować acyklowir, a jakie są przeciwwskazania i czy kobiety w ciąży oraz matki karmiące mogą bezpiecznie sięgać po acyklowir w preparatach bez recepty? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Omicron – zidentyfikowano kolejną odmianę koronawirusa SARS-CoV-2

    Liczba zakażeń SARS-CoV-2 w Republice Południowej Afryki gwałtownie wzrosła w ostatnich tygodniach, co zbiegło się z wykryciem kolejnego wariantu wirusa. Omikron cechuje nagromadzenie mutacji, które mogą budzić niepokój, jednak na tym etapie nie wiadomo, jak te zmiany rzeczywiście wpłyną na właściwości tego wariantu koronawirusa. Pierwszych informacji o obrazie klinicznym zakażenia, jakie wywołuje, możemy spodziewać się już w najbliższych dniach.

  • Kwas foliowy metylowany – czy kobiety bez mutacji MTHFR także powinny go suplementować?

    Istnieje grupa kobiet, która ze względu na to, że posiada mutację genu MTHF nie może właściwie metabolizować kwasu foliowego do jego aktywnej postaci, która jest niezbędna m.in do prawidłowego rozwoju płodu. Te pacjentki, w trakcie przygotowywania się do zajścia w ciążę, jak i będąc w ciąży, powinny suplementować około 0,4 mg kwasu foliowego i metafoliny, czyli zmetylowanej formy kwasu foliowego. Dowiedz się więcej o kwasie foliowym w zmetylowanej formie, czytając niniejszy artykuł.

  • Zespół stresu popandemicznego – czym jest? W jaki sposób się objawia?

    Aktualnie „zespół stresu popandemicznego” nie jest ujęty w międzynarodowej klasyfikacji zaburzeń psychicznych, jednak niewykluczone, że wkrótce tam trafi, gdyż coraz więcej osób potrzebuje pomocy psychologa lub psychiatry w wyniku sytuacji związanej z pandemią. Trwa na ten temat globalna dyskusja ekspertów zajmujących się zdrowiem psychicznym.

  • Molnupiravir – przełomowy lek na COVID-19 dostępny w Polsce już w grudniu

    Molnupiravir to lek, który powstrzymuje namnażanie się koronawirusa SARS-CoV-2 w organizmie, według producenta koncernu – Merck i Ridgeback Biotherapeutics. Tabletka ma znaczny potencjał kliniczny i obniża prawdopodobieństwo hospitalizacji oraz śmierci z powodu COVID-19, nawet o 50%. Już niebawem farmaceutyk będzie dostępny w naszym kraju.

  • Nowe antybiotyki – powstaną poprzez edycję genów

    Naukowcy z Uniwersytetu w Manchesterze odkryli nową drogę do produkcji złożonych antybiotyków wykorzystujących edycję genów do manipulacji kluczowymi enzymami bakteryjnymi, a tym samym ścieżek prowadzących do powstawania leków. Odkrycie może utorować drogę nowej generacji antybiotyków, które będą skuteczne w walce z lekoopornymi patogenami.

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy" oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego fizjologicznie pokrywającego tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki" szyjki macicy stosuje się najczęściej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij