Ultradźwięki – wskazania i przeciwwskazania do zabiegów z użyciem ultradźwięków. Cena, dawki, szkodliwość
Mateusz Burak

Ultradźwięki – wskazania i przeciwwskazania do zabiegów z użyciem ultradźwięków. Cena, dawki, szkodliwość

Ultradźwięki to fale dźwiękowe o niskiej częstotliwości – niesłyszalne dla człowieka. Sonoterapia, czyli terapia ultradźwiękami, znajduje zastosowanie w łagodzeniu dolegliwości bólowych narządu ruchu, w przypadku nadwyrężenia mięśni czy w terapii blizn. Jakie są przeciwwskazania to zabiegów z użyciem ultradźwięków? Jakie skutki uboczne mają ultradźwięki?

Czym są ultradźwięki?

Ultradźwięki o częstotliwości blisko 1 MHz są w powszechnym zastosowaniu mniej więcej od lat 50. ubiegłego wieku. Są to fale dźwiękowe niesłyszalne da człowieka, poza tym nie różnią się swoimi właściwościami od dźwięków słyszalnych. Zabieg z wykorzystaniem takiego czynnika fizykalnego określa się mianem sonoterapii lub inaczej nadźwiękawiania. 

W czasie trwania procedury można zastosować substancję sprzęgającą lub lek w postaci maści. W tym drugim przypadku wprowadzanie środków farmakologicznych i substancji leczniczych do ustroju określa się mianem fonoforezy lub ultrafonoforezy (zamiennie spotyka się też nazwy: fonoterapia, ultrasonoterapia). Częstotliwość ultradźwięków wykorzystywanych w fizykoterapii wynosi od 0,8 do 3 MHz. 

Ultradźwięki – wskazania

Źródłem ultradźwięków wykorzystywanych w fizykoterapii jest stacjonarny aparat do ultradźwięków. Ustawienie odpowiednich parametrów, znajomość metodyki zabiegu oraz wskazań i przeciwwskazań umożliwia przeprowadzenie procedury leczniczej. Fala ultradźwiękowa jest transmitowana za pomocą głowicy ultradźwiękowej, którą umieszcza się na powierzchni nieuszkodzonej skóry. Jest to wskazane wszędzie tam, gdzie głębokie przegrzanie może przynieść istotny efekt leczniczy.

Wśród takich wskazań wymienia się:

  • łagodzenie dolegliwości bólowych narządu ruchu,
  • zmniejszanie skurczów mięśni,
  • zapalenie kaletki maziowej,
  • zespół Sudecka,
  • uszkodzenia torebki stawowej,
  • zapalenie ścięgien,
  • nadwyrężenie mięśni,
  • ułatwianie gojenia blizn (tzw. terapia blizn),
  • przyspieszanie gojenia ran,
  • poprawa cyrkulacji limfy.

Bardzo popularnym działaniem jest także wykorzystywanie ultradźwięków na ostrogi piętowe, co pozwala na zmniejszenie stanu zapalnego rozcięgna podeszwowego. Zabieg jest refundowany przez NFZ, a w placówkach komercyjnych jego cena to kilka/kilkanaście złotych. 

Ultradźwięki – przeciwwskazania

Niezwykle istotną kwestią są także przeciwwskazania do zabiegu ultradźwięków. Należy zaznaczyć, że mimo swoich udowodnionych naukowo efektów terapeutycznych, istnieje bardzo wiele czynników, które dyskwalifikują pacjenta z możliwości przeprowadzenia na nim procedury sonoterapii. Wśród tych najistotniejszych wymienia się:

  • nowotwór złośliwy,
  • rozrusznik serca oraz elektroniczne implanty w miejscu prowadzenia zabiegu,
  • zaawansowana choroba naczyniowa,
  • metalowe implanty w miejscu prowadzenia zabiegu,
  • duże zaburzenia czucia,
  • wyniszczenie organizmu,
  • schorzenia o charakterze zaburzeń krzepliwości, żylaki, zakrzepica.
Bardzo ważne jest, aby nie stosować ultradźwięków w trakcie trwania ciąży oraz u dzieci. W pierwszym przypadku grozi to uszkodzeniem rozwijającego się płodu, w drugim zaś upośledzeniem fizjologicznego procesu wzrastania kości. Niewskazana jest także aplikacja fal ultradźwiękowych na okolicę oczu, czaszki oraz rdzenia przedłużonego, gdyż grozi to poważnymi konsekwencjami i może znacząco zaburzyć pracę organizmu.

Ultradźwięki – szkodliwość

Zastosowanie ultradźwięków niesie za sobą bardzo wiele pozytywnych efektów leczniczych. Pomaga w walce z objawami niezliczonej ilości schorzeń i dysfunkcji narządu ruchu. Istnieje jednak pewna grupa możliwych skutków ubocznych ultradźwięków. Po serii zabiegów lub też w ich trakcie mogą pojawić się uciążliwe bóle głowy, zawroty, uszkodzenia słuchu lub zaparcia. Badania naukowe pokazują też, że długie stosowanie ultrasonoterapii może doprowadzać do zmian w postaci upośledzenia migracji leukocytów, martwicy koagulacyjnej, efektu parowania tkanek. Przemijającym efektem ubocznym może być również ból po ultradźwiękach

Ultradźwięki – dawki

Czy ultradźwięki są szkodliwe? Właściwe dawkowanie oraz odpowiednio zaprogramowany proces terapeutyczny powinien zminimalizować ryzyko wystąpienia efektów ubocznych. W leczeniu ultradźwiękami stosuje się pewną zasadę, jeśli chodzi o ustalanie dawki. Zgodnie z prawem Arndta–Szulca słaba dawka ma działanie pobudzające, średnia hamuje, a duża niszczy. Jednostką, w której podaje się moc ultradźwięków w rehabilitacji jest W/cm2. 

Dodatkowo ustala się tryb, w jakim będziemy nadźwiękawiać tkanki. Do tego celu służy ustalenie wartości współczynnika wypełnienia. Im jest on większy, tym bardziej odczuwalny będzie efekt cieplny, a emisja fal dźwiękowych odbywa się wówczas w trybie ciągłym. Niższa wartość takiego współczynnika to mniejsze efekty związane z ogrzewaniem tkanki i emisja fal w trybie impulsowym. 

Ultradźwięki – efekty zabiegu z użyciem ultradźwięków

Efekty terapeutyczne metody ultradźwiękowej zostały podzielone na termiczne i nietermiczne. Wśród tych pierwszych wymienia się m. in. głębokie przegrzanie tkanek, poprawę przepływu krwi oraz zmianę przepuszczalności błony komórkowej. Do efektów nietermicznych zaliczamy wzrost syntezy białek, przyspieszenie regeneracji tkanek oraz wzrost procesów proliferacji komórek. 

Generalizując, terapia ultradźwiękami służy do wspomagania procesów naprawczych i przyspieszania procesów gojenia w obrębie elementów zbudowanych z tkanki łącznej o wysokiej gęstości. Są to m. in. blizny czy struktury ścięgniste. 

Zastosowanie ultradźwięków w medycynie

Ultradźwięki zazwyczaj kojarzą się z zabiegiem wykonywanym w fizjoterapii. Mało kto wie, że w urologii także wykorzystuje się właściwości fal dźwiękowych. Mowa o zabiegu litotrypsji wykonywanym w przypadku obecności kamieni w układzie moczowym. Za pomocą tzw. litotryptora generuje się wówczas falę uderzeniową, co doprowadza do rozdrobnienia kamieni i ułatwia ich ewakuację z moczem. Ultradźwięki stosuje się także w medycynie estetycznej do zabiegów odmładzających, redukcji tkanki tłuszczowej, wykorzystując efekt kawitacji oraz procesów związanych z inicjowaniem mechanizmów naprawczych komórek. 

Infradźwięki i ultradźwięki są także wykorzystywane do innych procedur. Bardzo często w procesie dokładnego oczyszczania narzędzi laboratoryjnych oraz jako katalizator reakcji chemicznych korzysta się z ich właściwości. Proces oczyszczania odbywa się w specjalnie przygotowanych urządzeniach nazywanych łaźniami ultradźwiękowymi. 

  1. Yumita N., Umemura S., Ultrasonically induced cell damage and membrane lipid peroxidation by photofrin II: mechanism of sonodynamic activation, „J. Med. Ultrasonics” 2004, nr 31, s. 35–40.
  2. Whittaker J. L., Teyhen D. S., Elliott J. M. i in., Rehabilitative ultrasound imaging: understanding the technology and its applications, „J Orthop Sports Phys Ther” 2007, nr 37, s. 434–449.
  3. Fernández–Carnero S., Calvo–Lobo C., Garrido–Marin A. i in., Rehabilitative ultrasound imaging symposium in physiotherapy – Madrid, Spain, „British Journal of Sports Medicine” 2018, nr 52, s. 1–6.
  4. Bailey L. B., Beattie P. F., Shanley E. i in., Current rehabilitation applications for shoulder ultrasound imaging, „J Orthop Sports Phys Ther” 2015, nr 45, s. 394–405.
  5. Jansen J., Weir A., Dénis R. i in., Resting thickness of transversus abdominis is decreased in athletes with longstanding adduction–related groin pain, „Manual Therapy” 2010, nr 15, s. 200–205. 

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Domowe sposoby na wzmocnienie odporności – jak w prosty sposób wzmocnić organizm?

    Stosowanie domowych sposobów na odporność może okazać się bardzo dobrym rozwiązaniem, które z jednej strony pomoże w uniknięciu rozwoju infekcji, a z drugiej wspomoże terapię lekami, poprzez pobudzenie układu immunologicznego. W poprawie kondycji układu odporności istotne jest przestrzeganie kilku zasad, zaczynając od codziennego obowiązku zjedzenia pożywnego śniadania, kończąc na suplementacji żelaza i kwasów omega-3, których być może w pełni nie dostarczamy wraz z posiłkami. Dbając o naszą odporność niezmiernie istotne jest dbanie o nasz układ pokarmowy. Jakie suplementy przyjmować, czego unikać, a nad czym popracować w trosce o odporności? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Profilaktyka 40 PLUS – program Ministerstwa Zdrowia

    Zgodnie z założeniami nowego programu zdrowotnego od 1 lipca 2021 osoby w wieku 40 lat i powyżej mogą skorzystać z pakietu badań diagnostycznych. Dowiedz się, jakie badania można wykonać? Z jakimi schorzeniami najczęściej zmagają się Polacy w średnim wieku?

  • Diabetomat – urządzenie ułatwi życie osobom chorym na cukrzycę

    Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie opracowali urządzenie, które pozwoli diabetykom zastąpić klasyczne pomiary stężenia cukru we krwi. W jaki sposób działa? Kiedy będzie można go kupić? Jakie inne nieinwazyjne urządzenia monitorowania glikemii powstały w ostatnim czasie?

  • Sztuczna inteligencja pozwoli skuteczniej leczyć raka stercza

    W Polsce rak stercza (prostaty) jest najczęstszym nowotworem litym występującym u mężczyzn. Dzięki dofinansowaniu z programu INFOSTRATEG powstaje platforma informatyczna, która ułatwi dokonywanie wyboru terapii onkologicznej dedykowanej pacjentom, u których zostanie zdiagnozowane to schorzenie. Lepsze dopasowanie leczenia wpłynie na poprawę jego efektywności. Narzędzie będzie wykorzystywało algorytmy sztucznej inteligencji.  

  • Dlaczego raz w roku należy wykonywać morfologię?

    Jedną z metod wczesnego wykrywania wielu poważnych chorób jest regularne wykonywanie morfologii krwi. Wynik tego prostego testu może stanowić punkt wyjścia do dalszej diagnostyki, która determinuje przebieg leczenia. W przypadku nowotworów im wcześniej zostanie postawiona właściwa diagnoza, tym skuteczniej będzie można leczyć pacjenta.

  • Choroby nerek – przyczyny, (nie)typowe objawy, leczenie

    Choroby nerek to jedne z bardziej niejednoznacznych chorób. Dając niespecyficzne objawy, utrudniają przypisanie im właśnie do dysfunkcji nerek. Bo dlaczego ból w okolicy lędźwiowej w połączeniu z osłabieniem należy łączyć z dysfunkcją nerek? Jakie są przyczyny i objawy chorych nerek, które badania należy wykonać, aby sprawdzić, czy nerki dobrze funkcjonują i dlaczego można normalnie funkcjonować, mając tylko jedną nerkę? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Selektywne zaburzenie odżywiania – przyczyny, objawy i leczenie wybiórczego jedzenia

    Wielu rodziców czy opiekunów dzieci uważa, że zakres jedzonych przez nie produktów jest zbyt mały i że są one strasznie wybredne. Taką osobę często określa się słowem „fusyt”, co zgodnie z definicją oznacza człowieka wybrednego, który nie wszystko jada, często krzywi się na jedzenie i odmawia konsumpcji oraz ma specyficzne przyzwyczajenia żywieniowe. Większość osób ma jakieś produkty, których nie lubi, a zazwyczaj w młodości ilość rzeczy, których dziecko nie chce jeść jest jeszcze większa. Kiedy należy się martwić taką sytuacją? Kiedy jest to tylko dziecięca wybiórczość, a kiedy poważny problem? 

  • Zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie

    Zapalenie ucha może dotyczyć wszystkich części, z których składa się narządu słuchu: ucha zewnętrznego, środkowego oraz wewnętrznego. Schorzenie najczęściej dotyka najmłodszych pacjentów, jednak z zapaleniem ucha mogą się zmagać także dorośli. Objawy, które powinny zaniepokoić to ból ucha, pogorszenie słuchu, wyciek surowiczy lub ropny, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, szumy uszne.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij