Ciąża biochemiczna – czym jest i jakie są jej przyczyny?

Dla wielu kobiet ciąża biochemiczna jest doświadczeniem utraty. Choć może zostać rozpoznana jedynie na podstawie pozytywnego wyniku testu ciążowego, w ujęciu medycznym oznacza bardzo wczesną utratę ciąży, do której dochodzi już po implantacji zarodka. Ze względu na jej wczesny charakter często bywa trudna do uchwycenia i może pozostać niezauważona.

1. Czym jest ciąża biochemiczna?
2. Jakie są przyczyny występowania ciąży biochemicznej?
3. Jak wygląda poronienie w przypadku ciąży biochemicznej?
4. Czy da się uratować ciążę biochemiczną?
5. Ciąża biochemiczna – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• jakie są najczęstsze przyczyny ciąży biochemicznej,
• jakie są objawy poronienia na wczesnym etapie w przypadku ciąży biochemicznej,
• czy ciąża biochemiczna zmniejsza szansę na zajście w ciąże w przyszłości.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, że ciąża biochemiczna zazwyczaj występuje krótko po tym, jak komórka jajowa zostaje zapłodniona, ale rozwój zarodka szybko się zatrzymuje. Dowiesz się, dlaczego wiele kobiet nie zdaje sobie sprawy z jej wystąpienia oraz jakie są najczęstsze przyczyny problemu, takie jak nieprawidłowości genetyczne, wady anatomiczne macicy czy zaburzenia hormonalne. Wyjaśniamy również, jaką rolę w diagnostyce odgrywa podwyższony poziom hormonu beta hCG w surowicy krwi.

Czym jest ciąża biochemiczna?

Ciąża biochemiczna oznacza bardzo wczesną utratę ciąży, do której dochodzi niedługo po zagnieżdżeniu się zarodka w macicy. Mimo że rozwój ciąży zatrzymuje się na początkowym etapie, organizm kobiety zaczyna wytwarzać hormon beta-hCG, dlatego wynik testu ciążowego może być dodatni.

Objawy ciąży biochemicznej

Ciąża biochemiczna często nie daje charakterystycznych symptomów bądź przebiega skąpoobjawowo, a jej rozpoznanie opiera się przede wszystkim na laboratoryjnym potwierdzeniu obecności gonadotropiny kosmówkowej (beta-hCG) w surowicy krwi lub dodatnim wyniku testu ciążowego przy jednoczesnym braku uwidocznienia pęcherzyka ciążowego w badaniu USG.

Jakie są przyczyny występowania ciąży biochemicznej?

1. Większość przypadków ciąż biochemicznych spowodowana jest przez wady genetyczne zarodka. Nieprawidłowości chromosomalne pojawiające się podczas podziałów komórkowych mogą uniemożliwić dalszy prawidłowy rozwój embrionu, mimo że dochodzi do jego krótkotrwałego zagnieżdżenia w endometrium oraz rozpoczęcia wydzielania gonadotropiny kosmówkowej (beta-hCG). Ryzyko występowania aneuploidii zwiększa się wraz z wiekiem kobiety i obniżeniem jakości oocytów.
2. Istotną rolę odgrywają również zaburzenia receptywności endometrium, czyli zdolności błony śluzowej macicy do przyjęcia i utrzymania zarodka. Nieprawidłowa ekspresja cytokin, cząsteczek adhezyjnych oraz czynników wzrostu może skutkować niepełną lub niestabilną implantacją.
3. W piśmiennictwie zwraca się także uwagę na znaczenie przewlekłego stanu zapalnego endometrium oraz zaburzeń procesu angiogenezy w obrębie błony śluzowej macicy.
4. Do często występujących przyczyn zalicza się ponadto zaburzenia hormonalne, szczególnie niewydolność fazy lutealnej i niedobór progesteronu, który odpowiada za przygotowanie endometrium do implantacji oraz podtrzymanie wczesnej ciąży.
5. Wpływ mogą mieć także choroby tarczycy, hiperprolaktynemia, zespół policystycznych jajników (PCOS) oraz różnego rodzaju zaburzenia metaboliczne.
6. Coraz częściej podkreśla się również znaczenie czynników immunologicznych. Nieprawidłowa aktywność komórek NK, zaburzenia równowagi pomiędzy cytokinami prozapalnymi i przeciwzapalnymi, a także obecność autoprzeciwciał mogą prowadzić do odrzucenia zarodka już na bardzo wczesnym etapie jego rozwoju. 

Jak wygląda poronienie w przypadku ciąży biochemicznej?

Ze względu na bardzo wczesne zakończenie rozwoju zarodka sympotmy ciąży biochemicznej są mało charakterystyczne. Część pacjentek określa, że objawy przypominają spóźniającą się miesiączkę.

Czy da się uratować ciążę biochemiczną?

Ciąża biochemiczna różni się od prawidłowo rozwijającej się ciąży przede wszystkim nieprawidłową dynamiką stężenia beta-hCG. Zamiast typowego wzrostu hormonu co około 48 godzin obserwuje się jego niskie wartości, brak prawidłowego przyrostu lub szybki spadek, świadczą o bardzo wczesnym zatrzymaniu rozwoju ciąży. Obecnie nie istnieją skuteczne metody pozwalające zatrzymać ten proces i doprowadzić do dalszego prawidłowego rozwoju ciąży.

U pacjentek z nawracającymi bardzo wczesnymi poronieniami lub niepowodzeniami implantacji stosuje się jednak postępowanie wspomagające. Obejmuje ono m.in.:

• wyrównanie zaburzeń hormonalnych,
• suplementację progesteronu,
• leczenie chorób tarczycy,
• w przypadku stwierdzonej trombofilii także rozważenie terapii przeciwzakrzepowej,
• w wybranych sytuacjach wdraża się również metody immunomodulacyjne,
• działania mające poprawić receptywność endometrium.

Co należy zrobić po ciąży biochemicznej?

Po rozpoznaniu ciąży biochemicznej wskazane jest monitorowanie stężenia gonadotropiny kosmówkowe do czasu uzyskania wartości nieoznaczalnych. Obniżanie się poziomu hormonu świadczy o zakończeniu procesu utraty ciąży. Natomiast utrzymywanie się dodatnich lub nieprawidłowo zmieniających się wartości beta-hCG w surowicy krwi stanowi wskazanie do dalszej diagnostyki, zwłaszcza w kierunku ciąży ektopowej.  

Ciąża biochemiczna – najczęściej zadawane pytania

Czy można doświadczyć ciąży biochemicznej i o tym nie wiedzieć?

Tak, ciąża biochemiczna może przebiec niezauważenie, ponieważ zazwyczaj kończy się na bardzo wczesnym etapie.

Czym różni się ciąża biochemiczna od pustego jaja płodowego?

W ujęciu klinicznym oba te rozpoznania należą do spektrum bardzo wczesnych strat ciążowych, jednak różnią się przede wszystkim momentem, w którym dochodzi do zatrzymania rozwoju oraz tym, jakie metody diagnostyczne pozwalają je uchwycić. 

W ciąży biochemicznej zwykle jedynym uchwytnym sygnałem jest przejściowy wzrost stężenia beta-hCG. Nie dochodzi natomiast do rozwoju struktury pęcherzyka ciążowego widocznego w badaniu ultrasonograficznym, co sprawia, że rozpoznanie opiera się wyłącznie na kryteriach biochemicznych. Z kolei w przypadku pustego jaja płodowego proces implantacji jest bardziej zaawansowany – dochodzi do wytworzenia pęcherzyka ciążowego w jamie macicy, jednak rozwój zarodka ulega zahamowaniu na bardzo wczesnym etapie ciąży lub zarodek nie powstaje w ogóle. 

Jak często zdarza się ciąża biochemiczna?

Badania pokazują, że częstość występowania ciąży biochemicznej wynosi 9-14% i nie wzrasta wyraźnie wraz z wiekiem kobiety (21-42 lata), w przeciwieństwie do klasycznych poronień klinicznych, których częstotliwość rośnie wraz z wiekiem matki. 

Czy ciąża biochemiczna wpływa na płodność?

Ciąża biochemiczna nie stanowi zagrożenia dla długoterminowej płodności i w większości przypadków nie stanowi o trwałej niepłodności. Jest to raczej wczesne, często losowe niepowodzenie implantacji, najczęściej związane z nieprawidłowościami chromosomalnymi zarodka.  

Czy ciąża biochemiczna się powtarza?

Tak, ciąża biochemiczna może się powtarzać, ale w większości przypadków są to zdarzenia sporadyczne.