×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Dlaczego kobiety po 30. roku życia częściej rodzą bliźnięta?

Średni wiek, w którym Europejki rodzą pierwsze dziecko to 29 lat. Według standardów biologicznych zdecydowana większość współczesnych kobiet to więc matki „starsze”, co wiąże się z podwyższonym ryzykiem komplikacji okołociążowych. Okazuje się jednak, że późne macierzyństwo ma jeszcze jedną cechę charakterystyczną, czyli częstsze występowanie dwujajowych ciąż bliźniaczych, a podłoże tego zjawiska odkryli naukowcy z Australii. 

Ewolucyjny mechanizm przetrwania

Zgodnie z danymi Eurostatu (Europejskiego Urzędu Statystycznego), kobiety w Polsce rodzą pierwsze dziecko średnio w wieku 27 lat, uśredniony współczynnik dla całej Unii Europejskiej wynosi natomiast 29 lat, a we Włoszech, gdzie decyzje o posiadaniu dziecka zapadają najpóźniej, przekracza on 30. W ginekologii i położnictwie istnieje nawet pojęcie "stara pierwiastka", oznaczające kobietę, która po raz pierwszy zachodzi w ciążę po trzydziestce.

Z przeprowadzonego badania wynika, że u kobiet rodzących pierwsze dziecko po 30. roku życia częstsze występowanie ciąż mnogich stanowi swoiste „ubezpieczenie” ewolucyjne, mające zrekompensować słabszą płodność i wyższe ryzyko utraty ciąży.

Na dojście do takich wniosków pozwoliło badanie prowadzone przez międzynarodowy zespół, którego członkowie zasymulowali rozmaite scenariusze uwzględniające statystyki przeżywalności bliźniąt i dzieci z ciąż pojedynczych przez kobiety, które zaszły w ciążę naturalnie. Efekty zestawiono ze statystykami dotyczącymi płodności kobiet w różnych grupach wiekowych oraz prawdopodobieństwem podwójnej owulacji, w której wyniku dochodzi do narodzin bliźniąt dwujajowych. Jak się okazało, podwójna owulacja, a więc skutkująca uwolnieniem nie jednego, ale dwóch jajeczek naraz, z wiekiem występuje częściej, co tłumaczy, dlaczego matki rodzące po 30. roku życia częściej wydają na świat bliźnięta. Zjawisko to jest obserwowane na całym świecie i stanowi ewolucyjną strategię mającą zwiększyć szanse urodzenia zdrowego potomstwa. 

Symulacja pokazała także, że taki stan rzeczy jest stosunkowo nowy. Mowa o sytuacji, gdy z dwóch wypuszczonych jajeczek powstaje ciąża bliźniacza. U naszych przodków podwójna owulacja także stawała się częstsza wraz z postępującym wiekiem kobiety, jednak w przeszłości w takim wypadku do ciąż bliźniaczych dochodziło zdecydowanie rzadziej niż obecnie. Można powiedzieć, że bliźnięta dwujajowe są swoistym „efektem ubocznym” procesu ewolucji, w której dominantą jest zapłodnienie tylko jednego jajeczka w cyklu. 

Paradoks ewolucyjny?

Jak tłumaczą naukowcy, istnienie bliźniąt dwujajowych stanowi swoisty paradoks ewolucyjny, ponieważ w standardowym cyklu kobieta uwalnia tylko jedno jajeczko. Wówczas, gdy dochodzi do ciąży bliźniaczej, mamy do czynienia z bliźniętami jednojajowymi (bliźniętami monozygotycznymi) o identycznym genomie, a tym samym również wyglądzie – rodzeństwo jest tej samej płci i wygląda identycznie.

Do powstania takiej ciąży mnogiej dochodzi, gdy jajeczko po zapłodnieniu dzieli się wewnętrznie, co pozwala na wykształcenie się dwóch identycznych płodów. W przypadku bliźniąt dwujajowych (dizygotycznych) zapłodnione zostają obie komórki jajowe (osobnymi plemnikami), co skutkuje narodzinami dwójki dzieci o różnym kodzie genetycznym, często różnych płci. Rozwijające się ten sposób płody mają osobne worki owodniowe i oddzielne łożyska. Co więcej, w przypadku podwójnej owulacji istnieje prawdopodobieństwo zapłodnienia jajeczek przez plemniki pochodzące od różnych ojców. W Polsce odnotowano, jak dotąd, jeden taki przypadek, a na świecie nie więcej niż 10. 

Większa szansa na ciążę bliźniaczą

Prawdopodobieństwo zajścia w ciążę bliźniaczą zwiększa:

  • późny wiek zajścia w pierwszą ciążę, zwłaszcza po 30–35. roku życia,
  • długotrwałe przyjmowanie antykoncepcji hormonalnej przed zajściem w ciążę,
  • posiadanie bliźniaczego rodzeństwa lub bliźniąt w najbliższej rodzinie (gdy np. jedno z rodziców lub dziadków było bliźniakiem, bądź też rodzeństwo matki lub ojca to bliźnięta),
  • wcześniejsze urodzenie bliźniąt, w przypadku kolejnej ciąży,
  • zajście w ciążę za pomocą procedury in vitro, która zakłada uwalnianie większej liczby jajeczek w celu zwiększenia prawdopodobieństwa zapłodnienia,
  • zapłodnienie w końcowej fazie cyklu miesiączkowego.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. M. Depcevich, Older women more likely to conceive twins due to evolutionary, "iflscience.com" [online], https://www.iflscience.com/health-and-medicine/older-women-more-likely-to-conceive-twins-due-to-evolutionary-insurance-policy/, [dostęp:] 15.05.2020 r.
  2. W. N. Hazel, R. Black, R. C. Smock i in., An age-dependent ovulatory strategy explains the evolution of dizygotic twinning in humans, “Nature Ecology Evolution” 2020, https://doi.org/10.1038/s41559-020-1173-y, [dostęp:] 15.05.2020 r.
  3. Bliźniaki dwujajowe, "parenting.pl" [online], https://parenting.pl/blizniaki-dwujajowe, [dostęp:] 15.05.2020 r.
  4. Eurostat: Polka rodzi pierwsze dziecko w wieku 27 lat, "bankier.pl" [online], https://www.bankier.pl/wiadomosc/Eurostat-Polka-rodzi-pierwsze-dziecko-w-wieku-27-lat-7648211.html, [dostęp:] 15.05.2020 r.

Podziel się: