Wysoki poziom prolaktyny – o czym może świadczyć i jakie są objawy?
Anna Posmykiewicz

Wysoki poziom prolaktyny – o czym może świadczyć i jakie są objawy?

Prolaktyna jest hormonem polipeptydowym wydzielanym przez komórki przedniego płata przysadki mózgowej (jest to gruczoł dokrewny, który na zasadzie sprzężenia zwrotnego "współpracuje" z częścią mózgowia o nazwie podwzgórze), które nazywane są laktotropami. Wydzielanie prolaktyny jest pobudzane przez co najmniej dwa peptydowe neurohormony podwzgórzowe - tyreoliberynę (TRH) oraz wazoaktywny peptyd jelitowy (VIP). Wydzielanie prolaktyny jest hamowane przez działanie dopaminy.

Jakie funkcje pełni prolaktyna?

Prolaktyna jest hormonem, który pełni dużą ilość funkcji. Jednak najlepiej poznanym działaniem fizjologicznym prolaktyny jest jej pobudzający wpływ na wydzielanie mleka. Ponadto wpływa ona na czynność ciałka żółtego, na czynność gonady męskiej i warstwy siateczkowatej kory nadnerczy. Prolaktyna wpływa również na układ odpornościowy, jej działanie ma głównie charakter immunostymulacyjny. W nadmiarze prolaktyna hamuje wydzielanie gonadotropin z przysadki. 

Czy zdarzają się zaburzenia w wydzielaniu prolaktyny?

Niestety tak. Stan chorobowy spowodowany nadmiarem prolaktyny jest określany jako hiperprolaktynemia. Nie ma dokładnych danych epidemiologicznych dotyczących hiperprolaktynemii, lecz ocenia się, że jest to zaburzenie stosunkowo częste. Przyjmuje się, że nawet 1/3 przypadków wtórnego braku miesiączki u kobiet ma związek z hiperprolaktynemią. 
Hiperprolaktynemię można podzielić na dwa rodzaje: organiczną i czynnościową.
  • Hiperprolaktynemia organiczna jest najczęściej spowodowana gruczolakiem przysadki wydzielającym prolaktynę, gruczolak taki nosi nazwę prolactinoma. Hiperprolaktynemię organiczną mogą także powodować inne zmiany chorobowe w okolicy podwzgórza i przysadki, takie jak guzy tej okolicy inne niż prolactinoma, zmiany zapalne i ziarnicze, zespół pustego siodła.
  • Hiperprolaktynemia czynnościowa może być natomiast spowodowana zażywaniem niektórych leków (tzw. hiperprolaktynemia polekowa), niewydolnością wątroby, niewydolnością nerek, niedoczynnością tarczycy. Poza tym hiperprolaktynemia czynnościowa może czasami występować bez żadnej uchwytnej przyczyny - mówi się wtedy o hiperprolaktynemii samoistnej. Do leków, których przyjmowanie dość często może wywoływać hiperprolaktynemię, należą między innymi leki psychotropowe (chlorpromazyna), benzodiazepiny, niektóre leki przeciwnadciśnieniowe (rezerpina, metyldopa), leki stosowane w zaburzeniach przewodu pokarmowego (metoklopramid, cymetydyna) oraz estrogeny, które są najczęściej zażywane jako składnik tabletek antykoncepcyjnych. 

Jakie są objawy wysokiej prolaktyny (hiperprolaktynemii)?

Objawami hiperprolaktynemii u kobiet są przede wszystkim zaburzenia cykli miesięcznych - cykle bezowulacyjne, rzadkie i bardzo nieregularne miesiączki lub też wtórny brak miesiączki. Inne objawy typowe dla kobiet to niepłodność oraz wydzielanie mleka w gruczołach piersiowych poza okresem karmienia, czyli mlekotok. Należy pamiętać, że występowanie mlekotoku u kobiet z regularnymi, owulacyjnymi cyklami miesięcznymi z reguły nie wiąże się z hiperprolaktynemią i jest raczej wynikiem zwiększonej wrażliwości gruczołów piersiowych na prawidłowe stężenia prolaktyny. Wysoka prolaktyna u mężczyzn daje mało charakterystyczne objawy. Należą do nich niepłodność związana ze zmniejszoną liczbą plemników w nasieniu oraz zaburzenia potencji.

Kiedy można rozpoznać hiperprolaktynemię?

Podstawą rozpoznania hiperprolaktynemii jest co najmniej dwukrotne wykazanie zwiększonego stężenia prolaktyny w surowicy krwi ( > 20 ng/ml u kobiet i >15 ng/ml u mężczyzn). 

Badanie stężenia prolaktyny powinno być wykonane u wszystkich kobiet w wieku reprodukcyjnym z wtórnym brakiem miesiączki, rzadkim nieregularnym miesiączkowaniem lub niepłodnością z brakiem owulacji oraz u wszystkich mężczyzn z długotrwałymi zaburzeniami potencji.

Należy pamiętać, że stężenia prolaktyny są bardzo duże u kobiet w ciąży i w okresie karmienia, jest to tzw. fizjologiczna hiperprolaktynemia. Umiarkowane zwiększenie stężenia prolaktyny może być obecne również w stanie dużego stresu. Bardzo duże stężenia prolaktyny, zwykle powyżej 150 ng/ml, sugerują obecność prolactinoma. W związku z tym u pacjentów z tak wysokim poziomem prolaktyny powinno być wykonane badanie rezonansu magnetycznego, dzięki któremu będzie można wykryć ewentualnego gruczolaka. Ponadto, badaniem bardzo pomocnym w różnicowaniu hiperprolaktynemii czynnościowej i organicznej, są próby z metoklopramidem oraz z tyreoliberyną (TRH).

Jak wygląda leczenie zbyt wysokiego poziomu prolaktyny?

Wszystko uzależnione jest od przyczyny. W przypadku hiperprolaktynemii polekowej wystarczającym postępowaniem jest odstawienie leku, który wywołuje zwiększone wydzielanie hormonu. W pozostałych przypadkach hiperprolaktynemii czynnościowej leczeniem z wyboru jest stosowanie leków, będących agonistami dopaminy, zwłaszcza jest to bromokryptyna. Leczenie należy rozpoczynać od małych dawek, podawanych wieczorem po kolacji, aby uniknąć działań ubocznych, a następnie dawkę należy stopniowo zwiększać. Leczenie jest zazwyczaj bardzo dobrze tolerowane i skutki uboczne mogą nie występować nawet przez wiele lat. W przypadku nieskuteczności leczenia bromokryptyną, do terapii można wprowadzić również inne leki będące agonistami dopaminy: chinagolid oraz kabergolinę. Z chwilą normalizacji stężenia prolaktyny powraca możliwość zajścia w ciążę, czasami nawet jeszcze przed normalizacją miesiączek. 

Hiperprolaktynemia związana z niedoczynnością tarczycy oraz niewydolnością nerek lub wątroby zawsze wymaga leczenia przyczynowego. Podobnie właściwego leczenia przyczynowego wymaga hiperprolaktynemia organiczna związana z obecnością prolactinoma. Metodą z wyboru leczenia prolactinoma jest farmakologiczne leczenie agonistami dopaminy, przede wszystkim za pomocą bromokryptyny. Leczenie to u około 80% pacjentów nie tylko prowadzi do normalizacji poziomu prolaktyny, lecz również prowadzi do regresji guza. Brak regresji guza lub jego powiększenie się bez względu na wymiary wyjściowe jest zawsze wskazaniem do leczenia neurochirurgicznego. 

Podwyższony poziom prolaktyny jest stosunkowo częstą przypadłością, która dotyczy przede wszystkim kobiet. Dlatego też, jeśli zaczynają pojawiać się problemy z miesiączkami lub przez długi okres czasu kobieta nie może zajść w ciążę, zawsze należy pomyśleć o tym czy nie ma to związku z nadmiarem prolaktyny. Rozpoznaną chorobę można leczyć, a efekty leczenia są zazwyczaj zadowalające. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Tomografia komputerowa (TK) barku – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja i cena

    Tomografia komputerowa barku jest badaniem obrazowym, które służy ocenie zmian pourazowych oraz zwyrodnieniowych w obrębie stawu barkowego. TK jest prześwietleniem, dzięki któremu możliwe jest uzyskanie obrazów wielowymiarowych – 2D oraz 3D. Wykonuje się je z wykorzystaniem kontrastu lub bez zastosowania środka cieniującego. Zgłaszając się na tomografię, należy posiadać ze sobą skierowanie lekarskie, przez wzgląd na wykorzystywanie podczas badania szkodliwego promieniowania jonizującego. Ile kosztuje prześwietlenie barku i czy kobiety w ciąży mogą udać się na tomografię stawu barkowego? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • LH (lutropina) – badanie, normy, za niska, za wysoka. Wskazania i interpretacja wyników hormonu luteinizującego

    Badanie poziomu LH jest wskazane w przypadku prowadzenia procesu diagnostycznego wielu zaburzeń dotyczących pracy narządów odpowiadających za płodność pacjenta. Kobiety, które wykonują oznaczenie hormonu luteinizującego, dokonując interpretacji wyników laboratoryjnych, powinny zwrócić uwagę na dzień cyklu miesiączkowego, na który przypada dzień pobrania krwi, ponieważ determinuje on wartość lutropiny. Za niski lub za wysoki poziom LH towarzyszy najczęściej schorzeniom, takim jak PCOS, zaburzenia miesiączkowania i pracy przysadki mózgowej. Jak należy przygotować się do oznaczenia stężenia lutropiny, czy przed badaniem hormonu luteinizującego trzeba być na czczo i ile kosztuje badanie LH? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulinomimetyki – chrom (Cr) – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Czy chrom jest skuteczny podczas odchudzania?

    Chrom jest mikroelementem, który w roli składnika suplementów diety traktowany jest jako środek wspomagający odchudzanie. Bierze udział w metabolizowaniu glukozy, białek i tłuszczy. Występuję zarówno w postaci zdrowotnej – trójwartościowej (CR III), jak i toksycznej – sześciowartościowej (Cr VI). Charakterystyczne dla chromu są także jego właściwości związane z podwyższaniem poziomu „dobrego" cholesterolu HDL przy jednoczesnym obniżaniu poziomu tego miażdżycowego, czyli „złego" cholesterolu LDL. Z którą witaminą najlepiej suplementować chrom, co należy do naturalnych źródeł tego pierwiastka śladowego oraz który chrom wybrać – organiczny, czy nieorganiczny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Spirometria – na czym polega i kiedy wykonuje się badanie spirometryczne? Spirometria podczas pandemii SARS-CoV-2

    Spirometria jest standardowym testem sprawności płuc. Dowiedz się, kiedy jest zalecana i jak przebiega badanie spirometryczne. Czy w obliczu panującej pandemii i przy ograniczonym dostępie do świadczeń medycznych procedurę można przeprowadzić w domu?

  • Rezonans magnetyczny (MRI) stawu skokowego – badanie, wskazania, cena i skierowanie na prześwietlenie

    Rezonans magnetyczny stawu skokowego jest metodą diagnostyczną, która pozwala na ocenę najgłębiej położonych elementów tego obszaru. Większość badań z wykorzystaniem tomografii rezonansu magnetycznego wykonywana jest z podaniem kontrastu. Dzięki MRI możliwe jest zobrazowanie zarówno uszkodzeń chrząstki stawowej, więzadeł, jak i zmian zwyrodnieniowych i nowotworowych. Czy do wykonania rezonansu magnetycznego stawu skokowego niezbędne jest posiadanie skierowania lekarskiego, ile kosztuje MR kostki, jakie badania krwi należy wykonać przed prześwietleniem stawu skokowego z wykorzystaniem kontrastu? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Progesteron – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Progesteron a ciąża

    Badanie poziomu progesteronu jest jednym z oznaczeń, któremu najczęściej towarzyszy ocena poziomu FSH, LH, testosteronu i prolaktyny, podczas prowadzenia procesu diagnostycznego PCOS, czyli zespół policystycznych jajników lub zaburzeń miesiączkowania. Niski poziom progesteronu jest bardzo niekorzystny dla kobiet, które pragną zajść w ciążę, ponieważ hormon ten umożliwia zagnieżdżenie i utrzymanie się zarodka w błonie śluzowej macicy. Z kolei podwyższony poziom progesteronu może świadczyć o wystąpieniu torbieli, a nawet raku jajników, guzach nadnerczy i niewydolności wątroby. Jak należy się przygotować do badania hormonu progesteronowego, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo i  ile kosztuje oznaczenie stężenia progesteronu we krwi? Odpowiedzi na te i i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij