Nietrzymanie moczu – wstydliwy problem, który można wyleczyć

Nietrzymanie moczu to krępująca dolegliwość, która dotyka najczęściej osoby starsze oraz kobiety, rzadziej mężczyzn. Według International Continence Society (Międzynarodowe Towarzystwo Kontynencji, dane z 2013 r.) na problem nietrzymania moczu cierpi około 30% kobiet, jednak niewiele z nich zgłasza się do lekarza po pomoc. Często powodem jest niepotrzebne skrępowanie. A przecież nietrzymanie moczu można skutecznie leczyć!

Jak działa pęcherz?

Mocz jest płynem wytwarzanym w nerkach, a za pośrednictwem pęcherza i cewki moczowej wydalanym z organizmu. Składa się głównie z wody, ale zawiera także szkodliwe lub zbędne produkty przemiany materii, przede wszystkim mocznik. Mocz spływa moczowodami do pęcherza moczowego i stopniowo go wypełnia. O jego utrzymanie w pęcherzu dbają zaciśnięte wokół cewki moczowej mięśnie dna miednicy. Pęcherz ma pojemność 250-500 ml, ale może się rozciągać nawet do około 1 litra! Kiedy pęcherz się wypełni, do mózgu zostaje wysłana informacja, którą ten przetwarza w komunikat: „chce mi się siusiu”. W odpowiedzi na niego mózg wysyła sygnał do mięśni zaciskających cewkę moczową, a te rozluźniają się i następuje wypływ moczu z pęcherza (mikcja).

Przyczyny nietrzymania moczu

Wystąpienie zaburzeń i nieprawidłowości na którymś z etapów wydalania moczu z organizmu może prowadzić do nietrzymania moczu. Mogą być to zarówno zaburzenia neurologiczne (niewłaściwie przesyłanie sygnałów między mózgiem a układem moczowym), jak i fizyczne, związane na przykład z upośledzonym działaniem mięśni. Dlatego też do czynników ryzyka należą m.in. przebyte ciąże i zabiegi chirurgiczne (np. usunięcie macicy w przypadku kobiet czy resekcja gruczołu krokowego w przypadku mężczyzn), a także przewlekłe zaparcia (osłabiają mięśnie dna miednicy), otyłość (obciąża mięśnie) i menopauza (zaburzenia gospodarki hormonalnej).

Nietrzymanie moczu – jakie są jego rodzaje i objawy?

Problem nietrzymania moczu można podzielić na trzy podstawowe typy:

  1. Wysiłkowe nietrzymanie moczu – występuje najczęściej i spowodowane jest osłabieniem mięśni dna miednicy. Cewka moczowa nie jest zaciśnięta dostatecznie mocno, co prowadzi do wypływania moczu w sytuacjach, w których ciśnienie w pęcherzu się zwiększa – podczas intensywnego wysiłku fizycznego, śmiechu, kaszlu i kichania.
  2. Nietrzymanie moczu z nagłym parciem – spowodowane jest nieprawidłowym działaniem mięśni pęcherza. Pęcherz kurczy się, zanim się wypełni, co prowadzi do bezwiednego oddawania moczu. Dodatkowo towarzyszy temu nieprzyjemne uczucie parcia na pęcherz, które może być bolesne i pojawia się niespodziewanie, na przykład w trakcie zmiany pozycji. Przyczyny nietrzymania moczu z nagłym parciem nie są znane. Często występuje przy zapaleniu pęcherza, może też towarzyszyć niektórym chorobom neurologicznym (np. chorobie Parkinsona).
  3. Nietrzymanie moczu z przepełnienia – jego przyczyną jest nieprawidłowy wypływ moczu z pęcherza spowodowany fizyczną przeszkodą, np. powiększonym gruczołem krokowym (ten typ występuje głównie u mężczyzn). Pęcherz jest stale rozciągnięty i przepełniony, a mocz bezwiednie z niego wypływa.

Jak sobie pomóc domowymi sposobami?

Nietrzymanie moczu nawet w przypadku osób starszych nie jest objawem normalnym i nigdy nie należy go lekceważyć. Jeżeli ten problem dotyczy ciebie, nie wstydź się! Zgłoś się do lekarza pierwszego kontaktu, on skieruje cię na odpowiednie badania – badanie ginekologiczne (w przypadku kobiet) lub badanie prostaty (w przypadku mężczyzn), badanie krwi i moczu, USG układu moczowego, a także badanie urodynamiczne. W niektórych przypadkach niezbędne jest leczenie farmakologiczne – stosuje się wówczas leki zwiększające napięcie wewnętrznego lub zewnętrznego zwieracza cewki moczowej (np. efedrynę, pseudoefedrynę). Niekiedy potrzebna jest interwencja chirurgiczna, jednak bardzo często zmiana stylu życia i odpowiednie ćwiczenia mogą skutecznie wyleczyć albo przynajmniej złagodzić krępujące objawy nietrzymania moczu. Jak sobie pomóc?

Jeśli dotyczy cię problem nietrzymania moczu, ogranicz picie alkoholu i napojów zawierających kofeinę (kawa, herbata, cola, napoje energetyzujące, yerba mate) – powodują one zmniejszenie wydzielania wazopresyny, która jest hormonem antydiuretycznym, zapobiegającym odwodnieniu organizmu (pobudza wchłanianie wody w kanalikach nerkowych). W efekcie picia alkoholu czy kofeiny oszukany organizm produkuje więcej moczu.

Nietrzymaniu moczu sprzyjają nadwaga i otyłość. Dodatkowe kilogramy są sporym obciążeniem dla mięśni, co prowadzi do ich szybszego „zużycia” i osłabienia. Otyłość wiąże się także z wieloma innymi zagrożeniami dla zdrowia, więc jeśli masz problem z nadmiernym, niechcianym tłuszczykiem, zgłoś się po pomoc do dietetyka i postaraj się zmienić nawyki żywieniowe. Nieprawidłowa, wysokoprzetworzona dieta uboga w błonnik pokarmowy, może prowadzić do problemów z wypróżnianiem i nieprzyjemnych zaparć.

Przewlekłe zaparcia osłabiają mięśnie dna miednicy, które są odpowiedzialne za utrzymanie moczu w pęcherzu. Stąd prosty wniosek – przeciwdziałanie zaparciom wspomaga walkę z nietrzymaniem moczu.

Problem nietrzymania moczu często dotyczy kobiet po porodzie – mięśnie dna miednicy są nadwyrężone i nie działają prawidłowo. W tym wypadku pomocne może się okazać ćwiczenie mięśni Kegla. Regularne i systematyczne ćwiczenia mięśni Kegla (przynajmniej 3 razy dziennie przez okres 3 miesięcy) mogą skutecznie pomóc pożegnać się z poporodowym, wysiłkowym nietrzymaniem moczu. Ćwiczenie tych mięśni polega na ich napinaniu – stań, połóż się lub usiądź z lekko rozsuniętymi kolanami i napinaj mięśnie tak, jakbyś próbowała powstrzymać się od oddawania moczu. Wykonuj tę czynność powoli, licząc do pięciu i powtarzaj ją pięciokrotnie, stopniowo wydłużając czas trwania kurczu do 10 sekund. Im częściej będziesz powtarzać te ćwiczenia, tym lepsze osiągniesz efekty.

Leki i zioła dla zdrowego pęcherza

Przy problemach z nietrzymaniem moczu warto zwrócić szczególną uwagę na higienę okolic intymnych, aby zapobiegać pojawianiu się stanów zapalnych – mogą one prowadzić do zapalenia pęcherza i w konsekwencji do nietrzymania moczu z nagłym parciem. Pomocne może się okazać ziele krwawnika (ma właściwości łagodzące zapalenie pęcherza) lub nagietka (działa bakteriobójczo) – stosuj je doustnie, w formie naparów albo zrób ziołową płukankę okolic intymnych. W stanach zapalnych łagodzące działanie wykazuje także kora dębu. Aby przeciwdziałać podrażnieniom i zakażeniom, zadbaj o odpowiednią florę bakteryjną pochwy – kiedy bierzesz antybiotyk pamiętaj o osłonie, a w czasie osłabionej odporności możesz się wspomóc żelami, maściami i kapsułkami dopochwowymi zawierającymi dobroczynne bakterie kwasu mlekowego Lactobacillus. Pamiętaj, że problem nietrzymania moczu można i należy skutecznie leczyć!


Podziel się: