Echokardiografia w pytaniach i odpowiedziach
Roman Wodowski

Echokardiografia w pytaniach i odpowiedziach

Echokardiografia jest badaniem znanym potocznie jako USG serca. Obecnie jest jednym z najczęściej wykorzystywanych badań diagnostycznych w codziennej praktyce lekarskiej w ramach oceny sprawności funkcjonowania serca. Pozwala ocenić nie tylko jego budowę, ale także określić czy funkcjonuje prawidłowo.

Jakie są zatem wskazania do przeprowadzenia badania?

Echokardiografia wykonuje się  w przypadku okresowej kontroli oraz podejrzenia schorzeń układu krążenia, przede wszystkich dotyczących mięśnia sercowego. Należą do nich: choroba niedokrwienna serca, ostry zespół wieńcowy, niewydolność serca, kardiomiopatie, wady serca, nadciśnienie tętnicze, zapalenie wsierdzia, zator tętnicy płucnej, choroby aorty, choroby osierdzia. Dzięki łatwej dostępności tego badania USG serca jest też często wykorzystywane w medycynie sportowej. 

Jakie znamy rodzaje badań echokardiograficznych?

Kardiolog może skorzystać  z kilku różnych rodzajów badania echokardiograficznego. Najczęściej wykonywane jest badanie przezklatkowe polegające na oglądaniu struktur serca poprzez przyłożenie głowicy USG do klatki piersiowej w okolicy serca. W trakcie badania pacjent kładzie się na leżance w sposób wskazany przez badającego. Wykonujący badanie pokrywa skórę albo głowicę aparatu specjalnym żelem po czym przykłada ją do ciała. W trakcie badania lekarz ocenia rozmiary, budowę czynność przedsionków i komór serca. Echokardiograf pozwala także zdiagnozować dysfunkcję zastawek serca oraz umożliwia nam dokonanie pomiarów przepływu krwi pomiędzy poszczególnymi jamami serca.

Uzupełnieniem badania przezklatkowego jest echokardiografia przezprzełykowa. Wskazaniem do przeprowadzenia tego typu diagnostyki jest przede wszystkim ograniczona użyteczność kliniczna standardowej metody. Do zaleceń używania tej metody należy: podejrzenie zapalenia wsierdzia, możliwa dysfunkcja protezy sztucznej zastawki, wady wrodzone serca, guzy serca, ocena chorób dużych naczyń klatki piersiowej (aorta, tętnice płucne), ocena wielkości skrzeplin w jamach serca oraz śródoperacyjna kontrola zabiegów kardiochirurgicznych. Przed badaniem należy pozostać przez około 5-6 godzin na czczo. W trakcie echokardiografii przezprzełykowej lekarz wprowadza do przełyku pacjenta  specjalny rodzaj sondy o mniejszej średnicy (ok. 1 cm). Wykorzystuje się w niej bliskość położenia lewej połowy serca oraz przełyku, co pozwala lepiej ocenić te struktury. Musimy pamiętać, że w trakcje tego badania podawane są leki uspokajające, które utrudniają obsługę pojazdów mechanicznych bezpośrednio po badaniu. Także nie wskazane jest przyjmowanie pokarmów przez ok. 1,5 godziny, ponieważ zastosowane leki znieczulające błonę śluzową gardła zaburzają czynność połykania.

Następnym wariantem echokardiografii jest echo obciążeniowe pozwalające na pokazanie zaburzeń pracy serca w trakcie zwiększonego wysiłku fizycznego z użyciem rowerka stacjonarnego albo bieżni. Jeżeli nie można przeprowadzić próby wysiłkowej, lub jej wynik nie ma odpowiedniej wartości diagnostycznej, przeprowadza się test farmakologiczny podając pacjentowi dobutaminę lub dipirydamol. Wskazaniem do przeprowadzenia echokardiografii obciążeniowej jest ocena rezerwy wieńcowej serca, stopnia zaawansowania wad zastawkowych, stopnia niedokrwienia mięśnia sercowego oraz rokowania pacjenta przed zabiegami operacyjnymi oraz leczeniem kardiologicznym. Rezerwa wieńcowa określa maksymalny możliwy wzrost przepływu krwi przez naczynia wieńcowe, u zdrowych ludzi rezerwa wynosi od 300 do 600%, co oznacza że przepływ może zwiększyć się 3 do 6 razy nie powodując przy tym objawów niedokrwienia mięśnia sercowego. Do badania można możemy przyjść po niewielkim posiłku. Pamiętajmy by ubiór był luźny i wygodny, przede wszystkim w badaniu wysiłkowym.

Kolejnym rodzajem echokardiografii jest badanie ultrasonograficzne z użyciem kontrastu. Są nim pęcherzyki powietrza lub obojętnego i nierozpuszczalnego we krwi gazu podawane dożylnie. Najłatwiejszym sposobem jest podanie wstrząśniętego roztworu soli fizjologicznej (0,9% NaCl). Dostępne są także specjalne, gotowe środki kontrastowe. Dzięki zastosowaniu tego rodzaju substancji dochodzi do wzmocnienia sygnałów docierających do sondy. W efekcie na obrazie echokardiografu powstaje obraz o większej rozdzielczości, co pozwala na dokładniejszą ocenę budowy serca. 

Czy badanie jest bezpieczne?

Standardowa echokardiografia przezklatkowa jest badaniem, które nie niesie ze sobą ryzyka dla zdrowia pacjenta. Ultradźwięki na których oparta jest technologia ultrasonografu są całkowicie nieszkodliwe dla człowieka, dlatego też szeroko badanie to jest szeroko stosowane u dorosłych, dzieci, a także u kobiet w ciąży. Przeciwwskazaniem do badania obciążeniowego jest między innymi świeży zawał serca, niestabilna choroba wieńcowa, zaawansowana niewydolność serca, świeży zator tętnicy płucnej i inne. Dodatkowo echokardiografia kontrastowa nie może być wykonywana u pacjentów z niektórymi wadami serca (ubytek w przegrodzie międzykomorowej) oraz alergią na środki kontrastowe. W przypadku echokardiografii przezprzełykowej ryzyko powikłań zwiększa występowanie tętniaka (poszerzenie światła tętnicy) dużej średnicy zlokalizowanego w obrębie początkowego odcinka aorty. Tego rodzaju badania nie przeprowadza się także w przypadku rozpoznania żylaków przełyku, pęknięcia przełyku oraz znacznego ograniczenia ruchomości kręgosłupa szyjnego.  

Gdzie wykonać badanie?

W Polsce zdecydowana większość niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej, poradni oraz oddziałów szpitalnych posiada na wyposażeniu podstawowym różnego rodzaju ultrasonografy. Należy przy tym pamiętać, że wartość badania zależy w dużej mierze od umiejętności specjalisty, który je wykonuje. Z uwagi na trudności pacjentów z odpowiednim wyborem miejsca oraz lekarza Polskie Towarzystwo Kardiologiczne stworzyło listę akredytowanych gabinetów. W powyższym pliku znajdziemy listę pracowni echokardiograficznych z podziałem na klasy:

  • klasa A. Pracownia z aparatem umożliwiającym badanie dorosłych i badanie dzieci oraz wyposażona w moduł dopplerowski z falą pulsacyjną i ciągłą.
  • klasa B. Pracownia posiadająca aparaturę pracowni klasy A dodatkowo wyposażona w dopplerowskie badanie przepływu znakowane kolorem oraz głowicę przezprzełykową. 
  • klasa C. Pracownia specjalistyczna w instytutach naukowych oraz ośrodkach akademickich wyposażona w aparaturę pracowni klasy B i pozwalająca wykonywać specjalistyczne badania (m.in. śródoperacyjna echokardiografia przezprzełykowa) oraz odpowiedzialna za konsultacje i szkolenie lekarzy.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • RTG nadgarstka – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena prześwietlenia

    RTG nadgarstka wykonywane jest zazwyczaj w przypadku urazu reki w tym miejscu, na przykład złamania. Przeciwwskazaniem względnym, kiedy w wyjątkowej sytuacji dopuszcza się wykonywanie prześwietlenia, jest ciąża. Dzięki rentgenowi nadgarstka lekarz może zlokalizować dokładne miejsce uszkodzenia, potwierdzić albo wykluczyć obecność zmian zwyrodnieniowych lub stwierdzić, czy kości, które uległy złamaniu prawidłowo się zrastają. Ile kosztuje RTG nadgarstka, jak długo trwa badanie i czy wymaga ono specjalnego przygotowania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholinoesteraza – badanie, wskazania, normy, podwyższona

    Cholinoesterazy to enzymy, które są syntezowane głównie w wątrobie, trzustce, mięśniach i mózgu. Badanie poziomu tych białek zaleca się osobom, u których planuje się zabiegi operacyjne oraz wśród tych, którzy regularnie zażywają antydepresanty czy leki przeciwdrgawkowe. Obniżenie poziomu cholinoesterazy możne nastąpić na skutek wystąpienia szeregu chorób wątroby, ale także zatrucia pestycydami czy w trakcie ciąży. Z kolei podwyższenie poziomu tych enzymów obserwuje się u osób otyłych, z problemem alkoholowym i cukrzyków. Ile kosztuje oznaczenie cholinoesterazy, czy na badanie należy stawić się na czczo i czy konieczne jest posiadanie skierowania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG bioder – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG bioder wykonuje się w przypadku wystąpienia zmian zwyrodnieniowych tego obszaru, reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) lub chorób o podłożu nowotworowym. Ponadto na badanie kierowane są osoby, które odczuwają ból i sztywność bioder oraz ograniczenie w ruchomości tego stawu. Przeciwwskazaniem względnym do wykonania rentgenu bioder jest ciąża. Jak należy się przygotować do RTG stawu biodrowego, dlaczego picie kawy i żucie gumy jest niewskazane przed prześwietleniem i czy posiadanie skierowania jest obowiązkowe? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Krzywa cukrowa w ciąży – badanie, normy, wyniki, przebieg. Kiedy należy wykonać OGTT?

    Badanie krzywej cukrowej (OGTT) w ciąży jest testem, na który kieruje się pacjentkę między 6. a 7. miesiącem ciąży. OGTT pozwala zdiagnozować cukrzycę ciążową, która może doprowadzić do wystąpienia wielu chorób układu moczowego lub trawiennego – u matki, jak i nerwowego i sercowo-naczyniowego – u dziecka. Istnieją także takie choroby współistniejące, które wymagają od ciężarnej pacjentki częstszego przeprowadzania badania krzywej cukrowej, jak chociażby predyspozycje genetyczne, cukrzyca w poprzednich ciążach lub PCOS. Jak należy się przygotować do badania, czy można się zgłosić na OGGT bez skierowania lekarskiego i co należy zabrać ze sobą na test krzywej glikemicznej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cytologia – wskazania do badania cytologicznego. Jak interpretować wyniki cytologii szyjki macicy?

    Cytologia szyjki macicy polega na delikatnym zeskrobaniu komórek z badanego narządu przy pomocy specjalnej szczoteczki oraz zbadaniu pobranego materiału pod kątem karcynogenezy. Cytologia umożliwia wykrycie komórek przedrakowych lub rakowych z tarczy i kanału szyjki macicy, również na etapie przedinwazyjnym. Badanie jest bezbolesne, pacjentka może odczuwać jedynie lekki dyskomfort. Cytologia szyjki macicy powinna być wykonywana regularnie – minimum raz na 3 lata. 

  • RTG stopy – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja i cena prześwietlenia

    RTG stopy wykonywany jest najczęściej w przypadku urazu lub stanu zapalnego tego obszaru. Jedynym przeciwwskazaniem względnym do wykonania prześwietlenia z użyciem promieniowania jonizującego jest ciążą. Rentgen stopy jest badaniem, na które można się zgłosić jedynie ze skierowaniem lekarskim. Wskazaniami do badania są także objawy miejscowe w postaci ostrego bólu, obrzęku czy zaczerwienienia stopy. Jak się przygotować do prześwietlenia stopy, ile trwa badanie i co oznaczają pojęcia „szczelina złamania", „całkowity zrost" lub „jądro kostnienia"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij