Badanie prostaty — na czym polega?
Karolina Twardowska-Zgorzałek

Badanie prostaty — na czym polega?

Problemy z prostatą dotykają coraz młodszych mężczyzn. Utrudnione oddawanie moczu i nocne parcie to tylko niektóre z objawów jej łagodnego rozrostu. Jak im zapobiec? Wystarczą regularnie wykonywane badania profilaktyczne.

Gruczoł krokowy (inaczej prostata lub stercz) to narząd wielkości orzecha włoskiego występujący u mężczyzn. Jego zadaniem jest produkcja wydzieliny o mlecznym wyglądzie, która wchodzi w skład spermy i zwiększa ruchliwość plemników oraz ich żywotność, dzięki czemu sprzyja zapłodnieniu. Narząd zlokalizowany jest pomiędzy pęcherzem moczowym a odbytnicą, dlatego najprostsze badanie prostaty odbywa się właśnie przez odbyt (per rectum). 

Po co badać prostatę?

Prostata potrzebuje androgenów, by prawidłowo funkcjonować i dobrze wypełniać swoje zadania. Jednak w wyniku działania tych hormonów z czasem może dojść do wzrostu liczby komórek budujących narząd, czyli łagodnego rozrostu. Oznacza to zwiększoną objętość prostaty oraz pojawienie się uciążliwych objawów, np. trudności w oddawaniu moczu (długi czas rozpoczęcia tej czynności fizjologicznej i jej przebieg) ze względu na słaby strumień, uczucie nieopróżnionego pęcherza czy parcia na mocz. Dzieje się tak, ponieważ przez środek prostaty przebiega cewka moczowa, a jeżeli narząd się powiększa, to uciska na cewkę i utrudnia przepływ. 

Pierwsze oznaki rozrostu mogą pojawić się już po 40. roku życia, dlatego od tego momentu należy wykonywać badanie prostaty raz w roku. 

Do dyspozycji jest kilka badań, m.in. per rectum, oznaczenie PSA we krwi oraz USG. Najbardziej podstawowe to oczywiście per rectum, które wywołuje sporo emocji. Warto jednak pokonać strach oraz zbadać prostatę, ponieważ istnieją skuteczne leki, dzięki którym można powstrzymać rozrost i zmniejszyć uciążliwość objawów. 

Jak przebiega badanie prostaty?

Badanie przez odbyt stanowi podstawę w diagnostyce chorób prostaty i nie tylko. Najczęściej wykonywane bywa przez lekarzy rodzinnych i urologów. Specjalizacja nie jest do tego wymagana. Dostarcza informacji o zmianach chorobowych, m.in. w końcowym odcinku przewodu pokarmowego oraz prostaty. Nie wymaga ono przygotowania. Ważne jest właściwe ułożenie pacjenta, by ograniczyć jego dyskomfort. Najczęściej stosuje się pozycję kolankowo-łokciową, czyli na boku, przygięcie i przytrzymanie kolan rękami. Następnie lekarz zakłada rękawiczki oraz nakłada żel z lidokainą, by nieco znieczulić badaną okolicę.

Zasadnicza część badania to wprowadzenie palca do odbytu w celu oceny powierzchni, wielkości i konsystencji prostaty. Często budzi wstyd i strach w wielu osobach. Należy jednak pamiętać, że dla lekarza jest to rutynowe badanie wykonywane wielokrotnie, które daje możliwość wykrycia nawet niewielkich zmian. Trwa zaledwie kilka lub kilkanaście sekund.

USG prostaty

Poza badaniem per rectum jedno z częściej wykonywanych badań prostaty to USG. Do dyspozycji jest przezodbytnicze oraz przezbrzuszne — wykonywane przy pełnym pęcherzu moczowym. O ile USG przezbrzuszne nie budzi większych emocji, o tyle przezodbytnicze już tak. Jest to zupełnie zrozumiałe. Może sprawiać spory dyskomfort psychiczny i fizyczny. Lekarz wykonujący badanie zdaje sobie z tego sprawę, dlatego stara się wykonać je jak najdelikatniej. W przypadku USG przezodbytniczego, czyli TRUS (transrektalna ultrasonografia) konieczne jest, aby pacjent był przygotowany. Dzień wcześniej należy wykonać lewatywę w celu oczyszczenia końcowego odcinka przewodu pokarmowego. Podczas tego badania (podobnie przy per rectum) bardzo ważne jest ułożenie pacjenta. Zwykle kładzie się on na boku, a następnie wprowadzana jest przez odbyt specjalna głowica (wąska o obłym kształcie) pokryta jednorazową osłonką.

USG pozwala na pomiar prostaty oraz ocenę jej budowy, a nawet pobranie wycinka do badania histopatologicznego (o ile istnieje taka konieczność). Jest jedną z lepszych metod diagnostycznych i bardzo dobrym narzędziem do ustalenia najkorzystniejszych opcji terapii w raku prostaty. Jednak badanie to nie jest stosowane rutynowo, ponieważ nie wykrywa wczesnego stadium nowotworu. 

Co oznacza podwyższony poziom PSA we krwi?

PSA, czyli swoisty antygen sterczowy to glikoproteina wytwarzana przez nabłonek gruczołowy prostaty. Jej podwyższone stężenie we krwi może świadczyć o łagodnym rozroście, zapaleniu lub raku, a nawet o niedawno wykonanym badaniu per rectum, dlatego wynik powinien być za każdym razem przeanalizowany przez urologa. Podwyższony poziom PSA może być też skutkiem różnych schorzeń, dlatego badanie nie jest stosowane, by definitywnie wykluczyć lub potwierdzić rozpoznanie. Może za to wskazywać na poważny problem, np. raka prostaty i skłaniać do pogłębionej diagnostyki. Jest to również świetne narzędzie do oceny progresji choroby. Wskazaniami do badania są: wiek powyżej 50. roku życia, krwiomocz, objawy związane z powiększeniem prostaty (np. trudności w oddawaniu moczu) oraz ból podbrzusza lub krocza. Jeżeli stężenie PSA jest podwyższone, lekarz zleci kolejne badania.

Jak dbać o prostatę? 

Z wyjątkiem wieku oraz obciążeń rodzinnych (u ojca, brata itp.) nie istnieją czynniki specyficzne dla chorób prostaty, które wskazywałyby na zwiększone ryzyko łagodnego rozrostu czy raka. Zaleca się przestrzeganie ogólnych zasad zdrowego stylu życia — regularne spożywanie warzyw i owoców, a mniejsze czerwonego mięsa oraz tłuszczów nasyconych. W dietę należy wpleść produkty bogate we flawonoidy i witaminy o działaniu przeciwutleniającym, tj, A, C, E, np. szpinak, szparagi, pomidory, paprykę czy kapustę. Istotne jest również ograniczenie spożywania alkoholu, regularna aktywność fizyczna oraz unikanie wielu stresujących sytuacji.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • RTG nadgarstka – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena prześwietlenia

    RTG nadgarstka wykonywane jest zazwyczaj w przypadku urazu reki w tym miejscu, na przykład złamania. Przeciwwskazaniem względnym, kiedy w wyjątkowej sytuacji dopuszcza się wykonywanie prześwietlenia, jest ciąża. Dzięki rentgenowi nadgarstka lekarz może zlokalizować dokładne miejsce uszkodzenia, potwierdzić albo wykluczyć obecność zmian zwyrodnieniowych lub stwierdzić, czy kości, które uległy złamaniu prawidłowo się zrastają. Ile kosztuje RTG nadgarstka, jak długo trwa badanie i czy wymaga ono specjalnego przygotowania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholinoesteraza – badanie, wskazania, normy, podwyższona

    Cholinoesterazy to enzymy, które są syntezowane głównie w wątrobie, trzustce, mięśniach i mózgu. Badanie poziomu tych białek zaleca się osobom, u których planuje się zabiegi operacyjne oraz wśród tych, którzy regularnie zażywają antydepresanty czy leki przeciwdrgawkowe. Obniżenie poziomu cholinoesterazy możne nastąpić na skutek wystąpienia szeregu chorób wątroby, ale także zatrucia pestycydami czy w trakcie ciąży. Z kolei podwyższenie poziomu tych enzymów obserwuje się u osób otyłych, z problemem alkoholowym i cukrzyków. Ile kosztuje oznaczenie cholinoesterazy, czy na badanie należy stawić się na czczo i czy konieczne jest posiadanie skierowania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • RTG bioder – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG bioder wykonuje się w przypadku wystąpienia zmian zwyrodnieniowych tego obszaru, reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) lub chorób o podłożu nowotworowym. Ponadto na badanie kierowane są osoby, które odczuwają ból i sztywność bioder oraz ograniczenie w ruchomości tego stawu. Przeciwwskazaniem względnym do wykonania rentgenu bioder jest ciąża. Jak należy się przygotować do RTG stawu biodrowego, dlaczego picie kawy i żucie gumy jest niewskazane przed prześwietleniem i czy posiadanie skierowania jest obowiązkowe? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Krzywa cukrowa w ciąży – badanie, normy, wyniki, przebieg. Kiedy należy wykonać OGTT?

    Badanie krzywej cukrowej (OGTT) w ciąży jest testem, na który kieruje się pacjentkę między 6. a 7. miesiącem ciąży. OGTT pozwala zdiagnozować cukrzycę ciążową, która może doprowadzić do wystąpienia wielu chorób układu moczowego lub trawiennego – u matki, jak i nerwowego i sercowo-naczyniowego – u dziecka. Istnieją także takie choroby współistniejące, które wymagają od ciężarnej pacjentki częstszego przeprowadzania badania krzywej cukrowej, jak chociażby predyspozycje genetyczne, cukrzyca w poprzednich ciążach lub PCOS. Jak należy się przygotować do badania, czy można się zgłosić na OGGT bez skierowania lekarskiego i co należy zabrać ze sobą na test krzywej glikemicznej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cytologia – wskazania do badania cytologicznego. Jak interpretować wyniki cytologii szyjki macicy?

    Cytologia szyjki macicy polega na delikatnym zeskrobaniu komórek z badanego narządu przy pomocy specjalnej szczoteczki oraz zbadaniu pobranego materiału pod kątem karcynogenezy. Cytologia umożliwia wykrycie komórek przedrakowych lub rakowych z tarczy i kanału szyjki macicy, również na etapie przedinwazyjnym. Badanie jest bezbolesne, pacjentka może odczuwać jedynie lekki dyskomfort. Cytologia szyjki macicy powinna być wykonywana regularnie – minimum raz na 3 lata. 

  • RTG stopy – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja i cena prześwietlenia

    RTG stopy wykonywany jest najczęściej w przypadku urazu lub stanu zapalnego tego obszaru. Jedynym przeciwwskazaniem względnym do wykonania prześwietlenia z użyciem promieniowania jonizującego jest ciążą. Rentgen stopy jest badaniem, na które można się zgłosić jedynie ze skierowaniem lekarskim. Wskazaniami do badania są także objawy miejscowe w postaci ostrego bólu, obrzęku czy zaczerwienienia stopy. Jak się przygotować do prześwietlenia stopy, ile trwa badanie i co oznaczają pojęcia „szczelina złamania", „całkowity zrost" lub „jądro kostnienia"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij