Pneumocystoza – objawy, rozpoznanie i leczenie - portal DOZ.pl
Pneumocystoza – objawy, rozpoznanie i leczenie
Karolina Twardowska-Zgorzałek

Pneumocystoza – objawy, rozpoznanie i leczenie

Pneumocystoza to zapalenie płuc spowodowane zakażeniem Pneumocystis jirovecii. Choroba występuje u osób z obniżoną odpornością m.in. z powodu AIDS lub przyjmowania leków immunosupresyjnych, dlatego zalicza się ją do zakażeń oportunistycznych. Pneumocystoza to poważna choroba objawiająca się dusznością i suchym kaszlem, która może prowadzić nawet do śmierci.

Co to jest pneumocystoza?

Pneumocystoza to zapalenie płuc wywołane zakażeniem Pneumocystis jirovecii. Najczęściej dotyczy osób z zaburzeniami w funkcjonowaniu układu odpornościowego, pacjentów przyjmujących leki immunosupresyjne, pacjentów onkologicznych lub osób w stanie ciężkiego niedożywienia. Pneumocystis jirovecii może przedostać się z jednego do drugiego organizmu drogą wziewną. Osoby, które nie mają objawów zapalenia płuc, ale są nosicielami tego grzyba, również mogą być przyczyną zakażenia dla innych. Warto podkreślić, że do samej kolonizacji może dojść na długo przed pojawieniem się choroby i jej pierwszych objawów. Pneumocystis jirovecii bywa obecny w niewielkich ilościach w płucach zdrowych osób. Dopiero w momencie, gdy funkcjonowanie układu immunologicznego jest zaburzone, dochodzi do zwiększonego namnażania grzyba i w rezultacie do zapalenia płuc. Pneumocystoza może występować również u dzieci. Szczególnie narażone są na nią niemowlęta, a zwłaszcza wcześniaki i dzieci z niską masą urodzeniową, których układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty.

Objawy pneumocystozy

Pneumocystoza u osób dorosłych najczęściej objawia się dusznością i suchym kaszlem. Ponadto mogą pojawić się gorączka, tachykardia, tachypnoe (przyspieszony oddech) lub sinica. Takie symptomy występują w wielu chorobach układu oddechowego. Stąd mogą wynikać trudności diagnostyczne, szczególnie wśród osób, które do tej pory były zdrowe i nie podejrzewa się u nich osłabienia układu immunologicznego. W przypadku pneumocystozy u dzieci mogą wystąpić dodatkowo ogólne spowolnienie i zmęczenie, które wyrażają się brakiem chęci do zabawy lub apetytu. Czasem lekarz może wybadać również zmiany osłuchowe nad polami płucnymi.

Polecane dla Ciebie

Jak często występuje pneumocystoza?

Przed epidemią HIV/AIDS w USA w latach 60. Pneumocystis jirovecii był rzadko spotykanym patogenem. Z czasem zaczął pojawiać się coraz częściej i pod koniec lat 80. aż 75 proc. pacjentów z AIDS chorowało na pneumocystozę, która była jednocześnie przyczyną 20-40 proc. zgonów w tej grupie. Ze względu na to, że pneumocystoza występowała tak często wśród pacjentów z HIV/AIDS, zaczęto uważać ją za chorobę wskaźnikową AIDS.  

Od czasów epidemii liczba osób chorych na pneumocystozę wśród pacjentów z HIV/AIDS zmalała ponad dziesięciokrotnie, a to dzięki wprowadzeniu terapii antywirusowej oraz profilaktyki pneumocystozy. Sytuacja epidemiologiczna zmieniła się również wśród biorców przeszczepów. Przed wprowadzeniem profilaktyki nawet do 90 proc. pacjentów po przeszczepie płuc doświadczało tej choroby. Z czasem odsetek chorych ma pneumocystozę wśród biorców zmalał do 20-40 proc., a według niektórych doniesień obecnie wynosi 0,3-2,6 proc.  

Mimo sukcesów w profilaktyce i leczeniu pneumocystoza wciąż jest poważnym problemem. Obecnie obserwuje się, że ok. 40 proc. chorych ma również HIV/AIDS. Pozostałe 60 proc. to osoby z zaburzonym funkcjonowaniem układu odpornościowego, np. po przeszczepie narządu lub komórek krwiotwórczych, a także pacjenci z białaczką lub chorobą autoimmunologiczną (toczeń rumieniowaty układowy, reumatologiczne zapalenie stawów). Ponadto szacuje się, że między 30 a 70 proc. zakażonych HIV może być nosicielami Pneumocystis jirovecii, dlatego tak ważna jest terapia antyretrowirusowa oraz profilaktyka pneumocystozy w tej grupie.

Pneumocystis jirovecii – diagnostyka i badania

Diagnostyka zakażenia Pneumocystis jirovecii opiera się głównie na badaniach laboratoryjnych, które mają na celu wykrycie obecności grzyba w organizmie. Materiałem do analizy może być plwocina pacjenta, wymaz z gardła lub popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe. Biopsję płuca wykonuje się bardzo rzadko. Zakażenie Pneumocystis jirovecii można również potwierdzić poprzez wykrycie przeciwciał. W tym celu wykonuje się analizę krwi i wykorzystuje metody immunoenzymatyczne lub western blot. Ponadto badania laboratoryjne pomagają ocenić nasilenie choroby, np. w analizie gazometrycznej można ocenić stopień niedotlenienia. Badanie radiologiczne klatki piersiowej na początku choroby może być prawidłowe, a dopiero z czasem wykazać zmiany przypominające mleczną szybę.

Rozpoznanie i leczenie pneumocystozy

Pneumocystozę rozpoznaje się na podstawie obrazu klinicznego i badań dodatkowych. Ważne jest również ustalenie, czy u danego pacjenta możemy mieć do czynienia z obniżeniem odporności, dlatego bardzo ważny jest dokładny wywiad lekarski. Leczenie pneumocystozy w szpitalu trwa trzy tygodnie i polega na doustnym lub dożylnym przyjmowaniu leku o nazwie kotrimoksazol, który jest mieszaniną dwóch substancji czynnych – trimetoprimu i sulfametoksazolu. U osób, które nie mogą przyjmować kotrimoksazolu np. z powodu alergii, można zastosować klindamycynę (doustnie). W przypadku wystąpienia silnych dolegliwości ze strony układu oddechowego lekarz czasem zleca dodatkowo leczenie objawowe. Pacjenci, u których występuje podwyższone ryzyko nawrotu choroby, powinni przyjmować kotrimoksazol jako profilaktykę przeciwko Pneumocystis jirovecii.

Pneumocystozowe zapalenie płuc a inne choroby układu oddechowego

Objawy występujące w pneumocystozie nie są charakterystyczne wyłącznie dla tej choroby. Podobne dolegliwości mogą wystąpić w przypadku wielu innych schorzeń dotyczących układu oddechowego. Najczęściej podobny przebieg można zaobserwować w zapaleniu płuc o innej etiologii (np. bakteryjnej). Ponadto w diagnostyce różnicowej u osób dorosłych należy brać pod uwagę gruźlicę, idiopatyczne śródmiąższowe zapalenia płuc czy sarkoidozę. W ustaleniu ostatecznej przyczyny objawów pomogą badania dodatkowe: mikrobiologiczne w przypadku różnicowania z gruźlicą, biopsja płuca przy podejrzeniu idiopatycznego śródmiąższowego zapalenia płuc, a w przypadku sarkoidozy analiza radiologiczna oraz biopsja. W diagnostyce różnicowej u dzieci należy brać pod uwagę nie tylko zapalenie płuc o innej etiologii, ale również wrodzone wady serca, które podobnie jak pneumocystoza mogą objawiać się męczliwością, apatią i brakiem apetytu. 

  1. Pneumocystis pneumonia, „www.cdc.gov” [online], https://www.cdc.gov/fungal/diseases/pneumocystis-pneumonia/index.html, [dostęp:] 26.04.2017.
  2. A. Roux, E. Canet, S. Valade i inni, Pneumocystis jirovecii pneumonia in patients with or without AIDS, France, „Emerging infectious diseases”, nr 20:1490-7 2014.
  3. P. Gajewski, A. Szczeklik, Interna Szczeklika 2018, Kraków 2018.  
  4. X. Iriart, T. Challan Belval, J. Fillaux i inni, Risk factors of Pneumocystis pneumonia in solid organ recipients in the era of the common use of posttransplantation prophylaxis, „American Journal of Transplantation”, nr 15:190-9 2015.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak dawkować paracetamol osobom dorosłym, dzieciom i kobietom w ciąży?

    Paracetamol jest jednym z bardziej popularnych leków sprzedawanych  bez recepty (OTC). Stosowany między innymi w ostrych, umiarkowanych i przewlekłych bólach głowy, gardła i zębów, a także bólach miesiączkowych i migrenach. Cechuje go względne bezpieczeństwo stosowania. W przypadku silnego bólu, można go łączyć z innymi substancjami, np. z morfiną. Jak wygląda właściwy sposób dawkowania paracetamolu, jaka jest maksymalna i bezpieczna dawka dzienna oraz czy kobiety w ciąży mogą zażywać ten lek? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Fakty i mity o kacu

    Niezależnie od wyników badań dotyczących odżywczych właściwości alkoholu i jego pozytywnego działania na nasz organizm, ogólnie wiadomo, że alkohol spożywany w nadmiarze jest szkodliwy. Najlepszym sposobem uniknięcia nieprzyjemnych skutków alkoholowych ekscesów (czyli tzw. kaca) jest spożywanie drinków w odpowiednich ilościach.

  • Sposoby na kaca – jak radzić sobie z syndromem dnia poprzedniego?

    „Ach, co to była za noc!” – wspominamy z rozmarzeniem Sylwestra. Często temu rozmarzeniu towarzyszą jednak przykre pamiątki w postaci tępego bólu głowy, nudności, wzmożonego pragnienia i ogólnego złego samopoczucia. Każdy z nas może doświadczać zupełnie innego wachlarza objawów związanego z odchorowywaniem naszych wcześniejszych szaleństw.

  • Wycięcie migdałków (tonsillektomia) – kiedy należy usunąć migdałki?

    Wycięcie migdałków podniebiennych bądź wycięcie trzeciego migdała to proste zabiegi, które mogą znacząco poprawić jakość życia oraz uchronić przed groźnymi powikłaniami, zarówno dzieci, jak i dorosłych, którzy cierpią z powodu nawracających angin. Choć decyzja o usunięciu migdałków należy do lekarza, warto sprawdzić, jakie są wskazania do przeprowadzenia zabiegu i jak wygląda rekonwalescencja.

  • Domowe sposoby na hemoroidy – jak wyleczyć hemoroidy? Poznaj naturalne metody na pozbycie się żylaków odbytu

    Domowe sposoby na hemoroidy są skuteczne, pod warunkiem jednak, że zastosujemy je odpowiednio wcześnie – w momencie pojawienia się pierwszych objawów hemoroidów (zazwyczaj jest to świąd i pieczenie odbytu). Wśród naturalnych metod walki z żylakami odbytu znajdują się zimne okłady z lodu, nasiadówki, ciepłe kąpiele z dodatkiem olejków, a także maści i czopki dostępne w aptece bez recepty.

  • Siemię lniane – właściwości i zastosowanie ziaren lnu. Jak przygotować siemię lniane?

    Siemię lniane, czyli nasiona lnu pospolitego, to niewielkie ziarenka o brązowej lub lekko złotej barwie. Z powodu wielu właściwości prozdrowotnych zaliczane są do superfoods – wykorzystywane są we wspomagającym leczeniu wielu schorzeń, np. układu pokarmowego czy sercowo–naczyniowego, mają także pozytywne działanie na włosy oraz skórę. Jakie są właściwości siemienia lnianego? Jak przygotować siemię lniane?

  • Żele do dezynfekcji – jakie wybrać? Czy wszystkie ochronią przed koronawirusem?

    Mydło, płyny antybakteryjne i żele do dezynfekcji na stałe zagościły w naszym życiu. Choć oferta rynkowa jest ogromna, to nie wszystkie dostępne produkty skutecznie usuwają koronawirusa z powierzchni użytkowych, a przede wszystkim z naszych dłoni. Jak wybrać mądrze? Jakimi kryteriami się kierować?

  • Zioła na uchyłki jelita grubego

    Zła dieta, która jest oparta na produktach wysokoprzetworzonych i o niskiej zawartości błonnika pokarmowego, może doprowadzić do wystąpienia uchyłkowatości jelit, będącej chorobą cywilizacyjną. Uważa się również, że pewne znaczenie w pojawianiu się uchyłków jelit mają predyspozycje genetyczne, co udowodniło zidentyfikowanie genów odpowiedzialnych za powstawanie uchyłkowatości. Jakie zioła będą najlepsze dla prawidłowej pracy jelit i dlaczego przy siemieniu lnianym należy pić dużą ilość wody?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij