Jakie podstawowe badania krwi wykonywać i jak często je powtarzać?
Karolina Twardowska-Zgorzałek

Jakie podstawowe badania krwi wykonywać i jak często je powtarzać?

Na podstawie badania krwi można ocenić stan ogólny i rozpoznać zaburzenia pracy wielu narządów. Jakie badanie wykonać i kiedy to zrobić? Oto nasz poradnik.

Podstawowe badania krwi to bardzo prosty sposób, by ocenić funkcjonowanie organizmu, monitorować postęp choroby lub przebieg leczenia. Pobranie krwi jest prostym zabiegiem, a wyniki można otrzymać średnio już po kilku dniach. Większość badań powinno wykonywać się mniej więcej co roku, chyba że lekarz rodzinny zaleci inaczej.

1. Morfologia – podstawowe badanie krwi

Morfologia to jedno z najbardziej podstawowych badań krwi, pomaga w ocenie stanu zdrowia. Określa m.in. liczbę czerwonych i białych krwinek, płytek krwi, a także stężenie hemoglobiny zawartej w erytrocytach (to ona transportuje tlen do komórek organizmu). W badaniu sprawdzana jest również objętość erytrocytów czy średnie stężenie hemoglobiny wewnątrz czerwonych krwinek.

Odchylenia od normy któregoś z parametrów może być istotną wskazówką podczas poszukiwania przyczyn choroby lub uciążliwych objawów. Na przykład na podstawie zmian liczby i wielkości czerwonych krwinek oraz stężenia hemoglobiny podejrzewa się niedobory witaminy B12, kwasu foliowego bądź żelaza. Liczba białych krwinek to bardzo istotna informacja w procesie diagnostycznym. Wzrost niekiedy świadczy m.in. o infekcji, stanie zapalnym lub dużym wysiłku fizycznym przed badaniem. Z kolei zwiększenie liczby płytek krwi wskazuje na przewlekłe zakażenie, a obniżenie na zaburzenie pracy szpiku kostnego.

2. Glikemia, czyli poziom glukozy we krwi

Kolejne badanie to pomiar poziomu glukozy we krwi. Może być wykonywany na czczo, po doustnym obciążeniu glukozą (wtedy glikemię mierzy się po 60 i po 120 minutach od wypicia 75 g glukozy rozpuszczonej w 250-300 ml wody) lub w dowolnym momencie dnia (glikemia przygodna). Oczywiście dla każdej z tych sytuacji obowiązują inne normy poziomu glukozy.

Na badanie warto przyjść przed treningiem, ponieważ wysiłek fizyczny wpływa na gospodarkę węglowodanową, co mogłoby zaburzyć wyniki. Glikemię należy badać regularnie, ponieważ jest podstawą w rozpoznaniu cukrzycy, a także pomaga w kontroli jej leczenia.

3. Profil lipidowy

Lipidogram obrazuje poziom cholesterolu (całkowitego, HDL, LDL) oraz trójglicerydów w organizmie. Bardzo ważne jest przeanalizowanie poziomu poszczególnych frakcji, a nie tylko cholesterolu całkowitego. Dzięki temu jesteśmy w stanie określić rzeczywisty stan gospodarki lipidowej i ocenić ryzyko miażdżycy oraz jej powikłań (udar mózgu, zawał mięśnia sercowego). Choć takie powikłania wydają się odległe, bo zwykle dotyczą starszych osób, to pierwszy lipidogram powinno się zrobić około 20 roku życia.

Zmiany miażdżycowe rozwijają się już od okresu dzieciństwa, dlatego warto mieć lipidy pod kontrolą. Podwyższony cholesterol wynika zwykle z uwarunkowań genetycznych, przyjmowanych leków, chorób metabolicznych oraz niezdrowego stylu życia. Badanie wykonuje się na czczo (najlepiej rano), gdy od ostatniego posiłku minęło minimum 8 godzin. Należy pamiętać, by nie wykonywać intensywnych ćwiczeń fizycznych, nie spożywać alkoholu przez minimum 24 godziny i nie modyfikować diety na kilka dni przed badaniem.

W przypadku mężczyzn po 45 i kobiet po 50 roku życia profil lipidowy musi być wykonywany co roku. U osób młodszych, jeżeli parametry są w normie, kolejne badanie można wykonać po mniej więcej pięciu latach. Nie trzeba powtarzać go co roku, chyba że lekarz zaleci inaczej.

4. Próby wątrobowe – badanie oceniające stan wątroby

Kolejnym podstawowym badaniem są próby wątrobowe (oznaczenie enzymów wątrobowych), które pozwalają ocenić wątrobę i jej stan. Odchylenia od normy mogą świadczyć o zaburzeniach gospodarki tłuszczowej, cukrzycy, wirusowym zapaleniu wątroby typu B i C. Podwyższone poziomy enzymów występują m.in. po uszkodzeniu wątroby lekami, toksynami czy w przypadku nadużywania alkoholu. To również bardzo istotne badanie w diagnostyce kamicy pęcherzykowej lub przewodowej i mechanicznego uszkodzenia narządu.

Jakie objawy powinny skłaniać do oceny poziomu enzymów wątrobowych? Przede wszystkim zażółcenie skóry i oczu, ogólne osłabienie i zmęczenie, świąd, nudności, wymioty oraz zaburzenia miesiączkowania u kobiet. Nieprawidłowy poziom enzymów pojawia się znacznie wcześniej niż objawy, dlatego warto wykonywać badanie co roku. Wyniki zawsze należy konsultować z lekarzem, ponieważ normy różnią się w zależności od wieku i płci pacjenta.

5. Koagulogram, inaczej badanie krzepliwości krwi

Jedno z ważniejszych badań laboratoryjnych, szczególnie w diagnostyce obfitych miesiączek lub krwawienia z układu pokarmowego. Koagulogram to zestaw badań służących do oceny liczby płytek krwi, czasu kaolinowo-kefalinowego (APTT), czasu protrombinowego (PT) czy poziomu fibrynogenu. Mówiąc najprościej, są to testy oceniające, jak szybko zachodzi proces krzepnięcia krwi i czy występują wszystkie potrzebne do tego elementy.

Zaburzenie jednego z parametrów wskazuje, na którym etapie procesu krzepnięcia pojawił się problem. Badanie należy wykonać przed operacjami i jeżeli pojawiają się częste krwawienia z nosa, wybroczyny na skórze oraz siniaki. W diagnostyce używa się jednego, dwóch lub kilku parametrów, a o tym, które badanie wykonać, decyduje lekarz.

6. Hormony tarczycy

Badanie poziomu TSH (tyreotropina) to badanie przesiewowe, wykorzystywane na początku diagnostyki. Jeżeli poziom TSH jest zbyt wysoki lub zbyt niski, w kolejnych etapach należy zbadać FT3 i FT4 (trójjodotyronina, tyroksyna). Oznaczenie poziomu tych hormonów zaleca się kobietom będącym w ciąży lub planującym, a także osobom narażonym na silny stres, które odczuwają duże zmęczenie, senność bądź mają problemy z zasypianiem.

Zaburzenia funkcjonowania tarczycy wpływają na pracę układu pokarmowego, krwionośnego czy gospodarkę hormonalną organizmu. Zarówno pierwsze, jak i kolejne badanie poziomu TSH najlepiej wykonać w godzinach porannych – tyreotropina wydziela się pulsacyjnie, dlatego wynik może różnić się w zależności od pory dnia. Rezultat warto omówić z lekarzem. Poziom hormonów odbiegający od normy wynika nie tylko z choroby tarczycy, ale np. ze stosowania niektórych leków.

7. Odczyn Biernackiego i białko C-reaktywne

OB polega na pomiarze szybkości opadania czerwonych krwinek, a CRP określa poziom białka ostrej fazy w osoczu. Oba parametry wykorzystuje się w diagnostyce stanów zapalnych różnego pochodzenia. Co prawda nie wskazują na przyczynę, ale mogą potwierdzić obecność stanu zapalnego w organizmie.

OB i CRP są również bardzo dobrym narzędziem do oceny nasilenia choroby i zastosowanego leczenia. Na przykład obniżenie CRP po zastosowaniu antybiotykoterapii w przypadku infekcji bakteryjnej świadczy o wdrożeniu prawidłowego leczenia i zmniejszeniu stanu zapalnego. Co może wpłynąć na podwyższenie CRP oprócz zakażenia bakteryjnego? Infekcje wirusowe, grzybicze, pasożytnicze, choroby autoimmunologiczne, choroby układu krążenia, niektóre nowotwory, a także leki.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

    Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Pierwsza wizyta u ginekologa – jak należy się przygotować i kiedy powinna się odbyć?

    Wizyta u ginekologa to jedna z bardziej intymnych konsultacji, jakie kobieta musi regularnie odbywać w swoim życiu. Wyjątkowo newralgiczna jest z pewnością ta pierwsza, bywająca krępującą i trudną. Młoda pacjentka zazwyczaj nie jest pewna, o co powinna zapytać, jak się zachować i czego się spodziewać. Fora internetowe są pełne zapytań dotyczących tego, do którego lekarza najlepiej się wybrać (kobiety czy mężczyzny), czy badanie ginekologiczne boli, kiedy po raz pierwszy udać się do ginekologa? Odpowiedzi na wszystkie te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc

    Badanie stężenia PTH zaleca się przede wszystkim osobom z zaburzeniami przytarczyc, nadciśnieniem, kłopotami nefrologicznymi oraz chorym na nadmierną łamliwość kości (w tym kobietom na etapie i po menopauzie). Wzrost stężenia parathormonu jest skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, niedoboru witaminy D3 i zaburzeń metabolizmu wapnia (hipokalcemią i hiperkalcemią), a także fosforanów. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu PTH, czy na pobranie krwi trzeba zgłosić się na czczo oraz jak groźne mogą być powikłania związane z zaburzeniami stężenia parathormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kalcytonina (CT) – wskazanie do badania, normy, interpretacja wyników

    Kalcytonina (tyreokalcytonina) to hormon, który odpowiada za regulowanie gospodarki fosforanowej i węglanowej w organizmie. Badanie poziomu CT (ang. calcitonin) wykonuje się głównie podczas diagnostyki i monitorowania rdzeniastego nowotworu gruczołu tarczowego, czyli tarczycy. Prawidłowy (normatywny) wynik stężenia tego hormonu zależy od wielu czynników, w tym także od wieku i płci pacjenta. Diagnostycy i lekarze przyjmują, że kalcytonina jest swoistym markerem nowotworowym w przypadku podejrzenia chorób komórek tarczycy, gdyż te mają zdolność do wydzielania jej w dużej ilości. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu kalcytoniny, czy na badanie krwi należy stawić się na czczo i co należy zrobić, kiedy wynik badania stężenia CT we krwi jest za wysoki? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij