Krzem – właściwości i znaczenie dla organizmu. Na co pomaga i jakie produkty są bogate w ten pierwiastek?

Krzem to pierwiastek, który wielu osobom kojarzy się z preparatami na piękne włosy i paznokcie, natomiast niewielu z działaniem przeciwmiażdżycowym, przeciwcukrzycowym i przeciwnowotworowym. W aptekach i sklepach zielarskich dostępnych jest wiele preparatów z krzemem zarówno w formie jednoskładnikowej, jak i w połączeniu z borem lub jodem. Na niedobór krzemu najbardziej narażone są kobiety i osoby starsze.

1. Krzem jako pierwiastek urody – właściwości i znaczenie dla organizmu
2. Krzem na włosy, skórę i paznokcie. Dlaczego suplementy z krzemem są zalecane przy problemach z naskórkiem?
3. Krzem z borem, krzem z borem i jodem a może krzem z metioniną? Który połączenie substancji jest najlepsze?
4. Norma krzemu dla kobiet i mężczyzn. Krzem a karmienie piersią
5. Który krzem jest najlepiej przyswajalny?
6. Skutki uboczne suplementacji krzemu
7. Krzem – najczęściej zadawane pytania

Krzem jest drugim, po tlenie, najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem w skorupie ziemskiej. W dużych ilościach występuje w glebie, skałach i wodzie. Jest również obecny w organizmie człowieka. Badania eksperymentalne wskazują, że krzem może uczestniczyć w procesach związanych z metabolizmem tkanki łącznej oraz tkanki kostnej. Jego potencjalna rola obejmuje m.in. udział w procesach związanych z syntezą kolagenu i mineralizacją kości. Spośród związków krzemu stosowanych w suplementach diety dobrą przyswajalnością charakteryzuje się kwas ortokrzemowy (OSA). Jedną z jego stabilizowanych postaci jest monometylosilanotriol (MMST), określany również jako krzem organiczny. Związek ten stanowi źródło krzemu o potwierdzonej biodostępności, co wykazano w badaniach oceniających jego wchłanianie.

Krzem jako pierwiastek urody – właściwości i znaczenie dla organizmu

Krzem (Si) jest pierwiastkiem występującym w organizmie człowieka, któremu przypisuje się potencjalny udział w procesach związanych z funkcjonowaniem tkanki łącznej i kostnej. Badania laboratoryjne i przedkliniczne sugerują, że może on uczestniczyć w procesach związanych z syntezą kolagenu oraz aktywnością osteoblastów, czyli komórek odpowiedzialnych za tworzenie tkanki kostnej.

W literaturze naukowej opisywany jest również potencjalny związek krzemu z prawidłową strukturą naczyń krwionośnych oraz metabolizmem kości. Niektóre badania eksperymentalne wskazują na możliwe działanie ochronne tego pierwiastka w kontekście zmian miażdżycowych.

Co to jest krzem organiczny? Jakie ma właściwości?

W przemyśle spożywczym stosuje się m.in. dwutlenek krzemu (E551), który pełni funkcję substancji przeciwzbrylającej. Jego przyswajalność zależy od właściwości fizykochemicznych, w tym stopnia rozpuszczalności i polimeryzacji. W przypadku słabo rozpuszczalnych, cząsteczkowych postaci krzemionki wchłanianie może być bardzo niewielkie.

Źródłem krzemu w diecie są przede wszystkim produkty zbożowe, zwłaszcza owies i jęczmień, a także wybrane warzywa i owoce. Warto jednak pamiętać, że zawartość krzemu w produkcie nie jest równoznaczna z jego przyswajalnością. Przykładowo banany mogą zawierać stosunkowo dużo tego pierwiastka, ale występuje on w postaci charakteryzującej się ograniczoną dostępnością biologiczną.

Kwas ortokrzemowy jest związkiem stosunkowo dobrze rozpuszczalnym w wodzie i łatwo przyswajalnym w przewodzie pokarmowym. W wyższych stężeniach może jednak ulegać polimeryzacji, prowadzącej do powstawania większych struktur o mniejszej rozpuszczalności i biodostępności.

W celu zapewnienia stabilności i dobrej przyswajalności krzemu opracowano różne formy stosowane w suplementach diety.

Warto jednak zaznaczyć, że wyniki badań dotyczą przede wszystkim wchłaniania pierwiastka, a nie potwierdzenia konkretnych efektów zdrowotnych suplementacji.

Krzem na włosy, skórę i paznokcie. Dlaczego suplementy z krzemem są zalecane przy problemach z naskórkiem?

Krzem jest pierwiastkiem obecnym w organizmie człowieka, któremu przypisuje się potencjalny udział w procesach związanych z metabolizmem tkanki łącznej, w tym w syntezie i utrzymaniu prawidłowej struktury kolagenu. Kolagen jest jednym z głównych białek strukturalnych organizmu i odgrywa istotną rolę m.in. w utrzymaniu właściwości mechanicznych skóry. Badania naukowe sugerują, że krzem może uczestniczyć w procesach związanych z prawidłowym funkcjonowaniem tkanki łącznej. 

Krzem jest częstym składnikiem suplementów diety przeznaczonych do wspomagania kondycji skóry, włosów i paznokci. W preparatach tych może występować w różnych postaciach, a jego przyswajalność zależy m.in. od zastosowanego związku chemicznego.

Naturalnym źródłem związków krzemu są również niektóre rośliny wykorzystywane w ziołolecznictwie. Należą do nich przede wszystkim:

• skrzyp polny (ziele skrzypu polnego),
• rdest ptasi (ziele rdestu),
• pokrzywa zwyczajna (liście i ziele),
• perz właściwy (kłącze perzu). 

W przypadku stosowania preparatów i naparów ziołowych istotne jest przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania oraz czasu stosowania. Sama systematyczność nie gwarantuje uzyskania określonych efektów zdrowotnych, ponieważ skuteczność zależy przede wszystkim od właściwości danego surowca, jego składu, zastosowanej dawki oraz indywidualnych uwarunkowań organizmu. 

Krzem z borem, krzem z borem i jodem a może krzem z metioniną? Który połączenie substancji jest najlepsze?

W aptekach dostępne są preparaty krzemu, zawierające nie tylko ten pierwiastek, ale również krzem z dodatkiem innych składników.

1. Dodatek metioniny, czyli cennego aminokwasu stanowiącego budulec włosów, może być zalecany zwłaszcza w przypadku suplementów do stosowania podczas pogorszenia kondycji włosów.
2. Bor wpływa na metabolizm wapnia i magnezu oraz produkcję hormonów płciowych (jak estrogeny, testosteron, progesteron) i witaminy D3. Ponieważ bez krzemu i boru wchłanianie wapnia nie przebiega prawidłowo, dlatego takie połączenie pierwiastków może być wskazane w celu zachowania fizjologicznej gospodarki wapniowej oraz przeciwdziałaniu utracie tkanki kostnej, osteoporozie i reumatoidalnemu zapaleniu stawów.
3. Z kolei jod, jako związek kluczowy dla powstawania hormonów tarczycy, wpływa na niemalże wszystkie procesy zachodzące w organizmie. Połączenie kwasu ortokrzemowego z borem i jodem stanowi uzupełnienie wszystkich tych związków, wpływa na poprawę wyglądu włosów, skóry i paznokci oraz odbudowę tkanki chrzęstnej i kostnej.

Norma krzemu dla kobiet i mężczyzn. Krzem a karmienie piersią

W pierwszych etapach życia człowieka krzem w organizmie występuje zazwyczaj w ilości ok. 7 gram. Do około 25. roku życia jego poziom jest nadal stosunkowo wysoki, jednak wraz z upływającym czasem jego zawartość wyraźnie się obniża. Już w wieku ok. 40 lat jego stężenie drastycznie spada, natomiast po przekroczeniu 80. lat zawartość krzemu wynosi ok. 1 grama. Warto również zaznaczyć, że poziom krzemu w większym stopniu zmniejsza się u kobiet niż u mężczyzn.

Podstawowym źródłem krzemu jest pożywienie. Kobiety dostarczają w ten sposób ok. 24 mg krzemu, zaś mężczyźni ok. 28 mg. Często jednak pokarm nie jest w stanie w pełni zabezpieczyć zapotrzebowania na ten pierwiastek, ponieważ najcenniejsze jego źródła są słabo przyswajalne. Polskie normy żywienia nie podają wytycznych co do odpowiedniej dawki krzemu, jaką powinno się dostarczać wraz z pożywieniem. W ogólnoświatowych publikacjach można jednak znaleźć wytyczne, co do rekomendowanej dobowej dawki krzemu, która określana jest na poziomie 25mg. 

Zazwyczaj zalecane jest stosowanie preparatów z krzemem po posiłku, w ilości zgodnej z zaleceniami producenta. Nie zaleca się przekraczania rekomendowanych dawek, ponieważ może to być szkodliwe dla zdrowia. W przypadku kobiet w okresie ciąży lub laktacji suplementację krzemu warto skonsultować z lekarzem prowadzącym, ponieważ nie ma wystarczających badań co do stosowania w tej grupie kobiet.

Który krzem jest najlepiej przyswajalny?

Spośród wszystkich związków krzemu za najlepiej przyswajalny uznawany jest kwas ortokrzemowy, a zwłaszcza jego stabilizowana postać, nazywana krzemem organicznym. Jest to forma nie ulegająca procesowi polimeryzacji, dzięki czemu jest stabilna i charakteryzuje się dużą biodostępnością. Działanie krzemu organicznego rozpoczyna się już na poziomie komórkowym. Pierwiastek w tej formie jest dobrze rozpuszczalny w wodzie, co warunkuje sprawną cyrkulację we krwi. Dzięki temu efektywność suplementacji krzemu organicznego może być znacznie większa niż w przypadku innych postaci.

Skutki uboczne suplementacji krzemu

Zazwyczaj nadmiar krzemu jest usuwany wraz z moczem, dlatego dotychczas nie odnotowano przypadków jego przedawkowania. Co ciekawe w przeciwieństwie do wielu innych pierwiastków, nadmierne ilości krzemu nie odkładają się we włosach.

Krzem – najczęściej zadawane pytania

Czy suplementacja krzemem może obciążać nerki?

Długotrwałe przyjmowanie dużych ilości niektórych związków krzemu może zwiększać ryzyko powstawania kamieni nerkowych. Dodatkowo, krzem jest wydalany głównie przez nerki, dlatego osoby z przewlekłą chorobą nerek lub zaburzeniami ich funkcjonowania powinny skonsultować suplementację z lekarzem.

Czy krzem pomaga ograniczyć wypadanie włosów?

Krzem jest składnikiem, któremu przypisuje się korzystny wpływ na kondycję włosów, ich strukturę i elastyczność. Nie ma jednak wystarczających dowodów naukowych potwierdzających, że jego suplementacja skutecznie ogranicza wypadanie włosów lub pobudza ich wzrost. Niektóre badania wskazują, że określone formy krzemu mogą poprawiać właściwości mechaniczne włosów, jednak nie jest to równoznaczne z zahamowaniem ich wypadania.