karnozyna w serum
Joanna Orzeł

Karnozyna – kiedy po nią sięgać? Na co pomoże?

Karnozyna jest strukturalnie prostym związkiem (składa się zaledwie z dwóch aminokwasów) występującym endogennie w organizmie ludzkim. Ma zestaw unikalnych właściwości, które przekładają się na szeroki wachlarz działań i zastosowań. Czym jest karnozyna i jak ją stosować? Zapraszamy do lektury.

Z karnozyną wiązane są duże nadzieje. Nazywa się ją nieraz czynnikiem długowieczności, ponieważ zasadne jest stosowanie jej w ramach kuracji schorzeń związanych z procesami starzenia się. Zaobserwowano nawet, że karnozyna wydłuża życie komórek in vitro: opóźnia pojawienie się objawów starzenia i hamuje skracanie telomerów DNA. Karnozyna jawi się zatem jako suplement przyszłości rodem z futurologii.

Karnozyna – co to takiego?

Karnozyna (L-karnozyna, β-alanylo-L-histydyna, INCI: carnosine) to dipeptyd endogennie występujący w organizmie ludzkim. Opisując ją szerzej: jest to podstawowy, zawierający azot, dipeptyd budujący mięśnie szkieletowe kręgowców. Występuje też w innych tkankach, w których procesy metaboliczne zachodzą intensywnie, np. w ośrodkowym układzie nerwowym, w nerkach, wątrobie, żołądku. Co ważne, poziom karnozyny maleje w tkankach wraz z wiekiem, co koreluje z występowaniem wielu chorób okresu geriatrycznego.

Karnozyna powstaje w reakcji endoenergetycznej syntezy z aminokwasów β-alaniny i L-histydyny. Za jej rozpad do wyjściowych aminokwasów odpowiada enzym karnozynaza.

Za wyizolowanie i opisanie karnozyny w roku 1900 odpowiedzialny jest rosyjski uczony V. Gulewicz.

Karnozyna – właściwości

Karnozyna słynie z właściwości antyoksydacyjnych. Jako przeciwutleniacz hamuje procesy starzenia się komórek. Wymiata wolne rodniki, chroniąc błony komórkowe przed peroksydacją.

Karnozyna wykazuje również właściwości antyglikacyjne. Co to oznacza? Wymiata ona nie tylko wolne rodniki, ale również toksyczne produkty, które w wyniku działania tychże rodników powstały już w komórce. Są to np. szkodliwe aldehydy, które w procesie tzw. glikacji (nieenzymatycznej glikozylacji) łączą się z białkami lub DNA komórki i zaburzają jej homeostazę. Takie reaktywne związki powstają często w wyniku stanów patologicznych, np. w niekontrolowanej cukrzycy, prowadząc do jej groźnych powikłań: retinopatii, nefropatii, angiopatii. Karnozyna, jako czynnik antyglikacyjny, chroni struktury komórkowe przed atakiem takich aldehydów.

Karnozyna ma właściwości buforujące tkanki zwierzęce i ludzkie – zwłaszcza te, które są szczególnie narażone na zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, np. mięśnie poprzecznie prążkowane.

Karnozyna wykazuje właściwości chelatujące na jony metali (np. miedzi, cynku, żelaza, kobaltu). Regulując ich stężenie w tkankach i płynach ustrojowych, zdecydowanie zmniejsza ich toksyczny wpływ na ustrój.

Polecane dla Ciebie

Karnozyna – działanie

Karnozyna, ze względu na swoje właściwości, wykazuje szereg działań terapeutycznych:

  • Ma zastosowanie w profilaktyce i terapii powikłań cukrzycy, ponieważ w ich patogenezie istotnymi czynnikami jest i stres oksydacyjny, i glikozylacja. Karnozyna może zatem ograniczać późne powikłania cukrzycy typu 1 i 2: mikroangiopatie, makroangiopatie, retinopatie, nefropatie.
  • Karnozyna podawana miejscowo w postaci kropli może zapobiegać schorzeniom ocznym, nie tylko tym wywołanym cukrzycą. Ma zastosowanie w terapii zaćmy (i starczej, i cukrzycowej), jaskry, zmętnienia ciała szklistego, stanów zapalnych rogówki i siatkówki. Jest skuteczna w zapobieganiu dolegliwościom i powikłaniom wywołanym noszeniem soczewek kontaktowych, np. obrzękom rogówki powstającym w wyniku zakwaszenia środowiska pod soczewką. Zapobiega rozwojowi zaćmy, hamuje jej postęp oraz częściowo odwraca procesy zmętnienia, które już zaszły. Karnozyna jest zatem solidną alternatywą dla chirurgicznego leczenia zaćmy.
  • Ze względu na swoje silne właściwości antyoksydacyjne oraz chelatowanie jonów metali (tutaj głównie cynku i miedzi) karnozyna jest związkiem o działaniu neuroprotekcyjnym. Przeciwdziała wystąpieniu choroby Alzheimera, Parkinsona, udaru niedokrwiennego mózgu (a po wystąpieniu udaru zmniejsza nasilenie negatywnych zmian neurologicznych z nim związanych), stwardnienia zanikowego bocznego. Prawdopodobnie może mieć też udział w niwelowaniu objawów autyzmu u dzieci.
  • Karnozyna ma korzystne działanie na układ sercowo-naczyniowy: spowalnia procesy miażdżycowe, poprawia kurczliwość mięśnia sercowego.
  • Ma zastosowanie w leczeniu choroby wrzodowej: przyspiesza gojenie ran, działa bakteriostatycznie na bakterie Helicobacter pylori. Preparat karnozynianu cynku (pochodnej karnozyny, w której jest ona połączona z cynkiem w stosunku 1:1) wspiera barierę nabłonkową przewodu pokarmowego.
  • Wykorzystywana jest w suplementach dla sportowców, gdyż poprawia i utrzymuje siłę skurczu mięśni podczas wysiłku (czyli zwiększa odporność mięśni na zmęczenie), regeneruje mięśnie po wysiłku, zmniejsza gromadzenie się w nich kwasu mlekowego.
Sprawdź i wybierz: Suplementy dla sportowców na DOZ.pl

Karnozyna – w jakich produktach można ją znaleźć?

By wykorzystać dobroczynne właściwości karnozyny należy wybrać spośród produktów o różnym przeznaczeniu oraz różnej formie i drodze podania.

Karnozyna w postaci suplementów diety to preparat w formie kapsułek i tabletek. Może zawierać czysty związek L-karnozyny lub dodatkowe substancje pomocnicze (np. cynk). W niektórych krajach w obrocie znajdują się leki na bazie karnozyny.

N-acetylokarnozyna podawana miejscowo w postaci kropli do oczu to pochodna karnozyny, która stanowi formę proleku. Acylowanie chroni lek przed hydrolizą przez karnozynazę. Dodatkowo taka postać dzięki zwiększonej lipofilności łatwiej przenika przez błony komórkowe i w ciągu 15 minut od aplikacji większa ilość uwolnionej karnozyny znajduje się już w ciele szklistym. N-acetylokarnozyna działa przeciwutleniająco zarówno w środowisku wodnym, jak i w fazie lipidowej błon komórkowych – co wyróżnia ją na tle innych antyoksydantów. W skład kropli ocznych wchodzi również karboksymetyloceluloza o właściwościach ochronnych i nawilżających.

Karnozyna ma zastosowanie w wyrobach medycznych w formie żeli hydrokoloidowych, stosowanych do pielęgnacji suchych i wilgotnych ran: skaleczeń, zadrapań, otarć, powierzchniowych oparzeń.

Jest składnikiem kosmetyków o działaniu przeciwstarzeniowym, nawilżającym, wygładzającym zmarszczki oraz składnikiem preparatów przeciwtrądzikowych.

Karnozyna jako suplement – dawkowanie

Karnozyna w suplementach diety występuje najczęściej w dawkach 250 lub 500 mg na jednostkę dawkowania. Uważa się, że działanie terapeutyczne osiąga się przy dawkowaniu 500 mg substancji aktywnej na dobę, stąd – w zależności od preparatu – zaleca się spożywanie jednej lub dwóch kapsułek/tabletek dziennie, najlepiej podczas posiłku.

Należy pamiętać, aby przed stosowaniem suplementu z karnozyną, skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Karnozyna – skutki uboczne i przeciwwskazania

Karnozyna uznawana jest za substancję bezpieczną, jej skutki uboczne nie zostały odnotowane. Nie wchodzi w interakcje z innymi lekami lub suplementami diety. Istnieją doniesienia o możliwym obniżaniu ciśnienia krwi przez karnozynę, zatem ostrożność powinni zachować pacjenci o niskim ciśnieniu krwi.

Produkty z karnozyną są przeciwwskazane dla dzieci i młodzieży oraz dla kobiet w ciąży i kobiet karmiących.
  1. E. Mrukwa-Kominek, M. Sarnat, Ł. Drzyzga, N-acetylokarnozyna – nowy lek, nowe nadzieje na zapobieganie powikłaniom ocznym cukrzycy, „Okulistyka”, nr 1 2013.
  2. E. A. Syta, G. Ginalska, P. Kazimierczak, Bioaktywne właściwości karnozyny, „Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu”, nr 2 (24) 2018.
  3. R. Zięba, Karnozyna – aktywność biologiczna i perspektywy zastosowania w farmakoterapii, „Wiadomości Lekarskie”, nr 60 (1-2) 2007.
  4. M. Andrulewicz, Wpływ wybranych składników pokarmowych oraz stylu życia na funkcję bariery jelitowej człowieka, „Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu”, nr 2 (27) 2021.
  5. T. Matsukura, H. Tanaka, Applicability of zinc complex of L-carnosine for medical use, „Biochemistry”, nr 65 2000.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Czym są beta-blokery i kiedy należy je stosować? Leki nowej generacji

    Efektem działania beta-blokerów jest m.in. zwolnienie akcji serca i jego kurczliwości, zmniejszenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen czy zmniejszenie ilości krwi, jaką podczas skurczu wyrzucają komory serca. W Polsce najczęściej rekomendowane przez lekarzy beta-blokery to: bisoprolol, metoprolol, nebiwolol. Beta-blokery są dopuszczone do leczenia nadciśnienia u kobiet w okresie ciąży, ponieważ uważane są za grupę leków stosunkowo bezpiecznych dla płodu.

  • Wazelina – jak działa?

    Wazelina od lat cieszy się popularnością wśród ludzi w każdym wieku ze względu na jej uniwersalne zastosowanie. W poniższym artykule omawiamy wszystkie zalety i właściwości wazeliny, a także sprawdzamy, czy jej stosowanie jest bezpieczne.

  • Czym są modulatory homocysteiny? Jak wpływa na zmęczenie i poziom hormonów?

    Homocysteina jest aminokwasem. Nieregulowany poziom tej cząsteczki sprzyja rozwojowi chorób układu krwionośnego u ludzi. Suplementy z modulatorami homocysteiny zawierają zazwyczaj witaminę B6, B12, kwas foliowy i betainę (trimetyloglicynę, TMG). Wyniki licznych badań naukowych wskazują, że regularne przyjmowanie przez minimum kilka tygodni modulatorów homocysteiny może przyczynić się do obniżenia nadmiernego poziomu homocysteiny we krwi.

  • Czy warto brać antyoksydanty w tabletkach, kroplach lub kapsułkach?

    Antyoksydanty w postaci tabletek to suplementy diety zawierające związki, które mogą pomóc w ochronie komórek organizmu przed uszkodzeniami powodowanymi przez wolne rodniki. Niektóre przykłady przeciwutleniaczy, które można znaleźć w postaci tabletek, to witaminy C i E, beta-karoten i selen. Przyjmowanie suplementów antyoksydacyjnych nie jest jednak zasadne w każdej sytuacji. Zawsze zaleca się rozmowę z lekarzem przed przyjęciem jakichkolwiek suplementów diety.

  • Opatrunek podciśnieniowy – jak wygląda leczenie ran?

    Opatrunek podciśnieniowy to doskonały i nowoczesny środek do skutecznego leczenia niektórych przewlekłych trudno gojących się ran. W porównaniu do metod tradycyjnych wyraźnie skraca czas terapii i pozwala uzyskać lepsze efekty czynnościowe. Znacznie poprawia zatem zadowolenie pacjenta. Opatrunek wymaga zastosowania ujemnego ciśnienia, które uzyskuje się dzięki specjalnej pompie. W przypadku ran trudno gojących się warto rozważyć jego użycie. W jakich przypadkach korzystne będzie zastosowanie opatrunku podciśnieniowego?

  • Leki biologiczne – czym są? Czy są skuteczne w leczeniu AZS i łuszczycy?

    Leki biologiczne to skomplikowane leki produkowane na bazie substancji pochodzenia biologicznego, takich jak białka, hormony czy przeciwciała. Są one stosowane w leczeniu różnych chorób, w tym chorób autoimmunologicznych, nowotworowych czy zapalnych, ale ich produkcja jest bardziej skomplikowana i kosztowna niż w przypadku typowych leków syntetycznych. W Polsce leki biologiczne są pod pewnymi warunkami refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, niemniej ich cena może być zbyt wysoka dla pacjentów nieobjętych systemem refundacji. Czym są leki biologiczne? W leczeniu których chorób można je stosować?

  • Skuteczność działania probiotyków – forma płynna doskonałą alternatywą dla kapsułek

    Pacjenci mają zróżnicowane upodobania co do formy przyjmowanych leków czy suplementów diety. Jedni wolą tabletki, a inni preferują formę płynną. Często nie zdają sobie jednak sprawy z tego, że forma produktu to nie tylko kwestia wygody stosowania. Dla naszego zdrowia powinno się brać pod uwagę przede wszystkim określone właściwości funkcjonalne, jak np. większa przyswajalność czy skuteczność. Przecież najistotniejszym aspektem stosowania danego produktu – oprócz jego formy, walorów smakowych i zapachowych – powinna być głównie skuteczność jego działania.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij