karnozyna w serum
Joanna Orzeł

Karnozyna – kiedy po nią sięgać? Na co pomoże?

Karnozyna jest strukturalnie prostym związkiem (składa się zaledwie z dwóch aminokwasów) występującym endogennie w organizmie ludzkim. Ma zestaw unikalnych właściwości, które przekładają się na szeroki wachlarz działań i zastosowań. Czym jest karnozyna i jak ją stosować? Zapraszamy do lektury.

Z karnozyną wiązane są duże nadzieje. Nazywa się ją nieraz czynnikiem długowieczności, ponieważ zasadne jest stosowanie jej w ramach kuracji schorzeń związanych z procesami starzenia się. Zaobserwowano nawet, że karnozyna wydłuża życie komórek in vitro: opóźnia pojawienie się objawów starzenia i hamuje skracanie telomerów DNA. Karnozyna jawi się zatem jako suplement przyszłości rodem z futurologii.

Karnozyna – co to takiego?

Karnozyna (L-karnozyna, β-alanylo-L-histydyna, INCI: carnosine) to dipeptyd endogennie występujący w organizmie ludzkim. Opisując ją szerzej: jest to podstawowy, zawierający azot, dipeptyd budujący mięśnie szkieletowe kręgowców. Występuje też w innych tkankach, w których procesy metaboliczne zachodzą intensywnie, np. w ośrodkowym układzie nerwowym, w nerkach, wątrobie, żołądku. Co ważne, poziom karnozyny maleje w tkankach wraz z wiekiem, co koreluje z występowaniem wielu chorób okresu geriatrycznego.

Karnozyna powstaje w reakcji endoenergetycznej syntezy z aminokwasów β-alaniny i L-histydyny. Za jej rozpad do wyjściowych aminokwasów odpowiada enzym karnozynaza.

Za wyizolowanie i opisanie karnozyny w roku 1900 odpowiedzialny jest rosyjski uczony V. Gulewicz.

Karnozyna – właściwości

Karnozyna słynie z właściwości antyoksydacyjnych. Jako przeciwutleniacz hamuje procesy starzenia się komórek. Wymiata wolne rodniki, chroniąc błony komórkowe przed peroksydacją.

Karnozyna wykazuje również właściwości antyglikacyjne. Co to oznacza? Wymiata ona nie tylko wolne rodniki, ale również toksyczne produkty, które w wyniku działania tychże rodników powstały już w komórce. Są to np. szkodliwe aldehydy, które w procesie tzw. glikacji (nieenzymatycznej glikozylacji) łączą się z białkami lub DNA komórki i zaburzają jej homeostazę. Takie reaktywne związki powstają często w wyniku stanów patologicznych, np. w niekontrolowanej cukrzycy, prowadząc do jej groźnych powikłań: retinopatii, nefropatii, angiopatii. Karnozyna, jako czynnik antyglikacyjny, chroni struktury komórkowe przed atakiem takich aldehydów.

Karnozyna ma właściwości buforujące tkanki zwierzęce i ludzkie – zwłaszcza te, które są szczególnie narażone na zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, np. mięśnie poprzecznie prążkowane.

Karnozyna wykazuje właściwości chelatujące na jony metali (np. miedzi, cynku, żelaza, kobaltu). Regulując ich stężenie w tkankach i płynach ustrojowych, zdecydowanie zmniejsza ich toksyczny wpływ na ustrój.

Powiązane produkty

Karnozyna – działanie

Karnozyna, ze względu na swoje właściwości, wykazuje szereg działań terapeutycznych:

  • Ma zastosowanie w profilaktyce i terapii powikłań cukrzycy, ponieważ w ich patogenezie istotnymi czynnikami jest i stres oksydacyjny, i glikozylacja. Karnozyna może zatem ograniczać późne powikłania cukrzycy typu 1 i 2: mikroangiopatie, makroangiopatie, retinopatie, nefropatie.
  • Karnozyna podawana miejscowo w postaci kropli może zapobiegać schorzeniom ocznym, nie tylko tym wywołanym cukrzycą. Ma zastosowanie w terapii zaćmy (i starczej, i cukrzycowej), jaskry, zmętnienia ciała szklistego, stanów zapalnych rogówki i siatkówki. Jest skuteczna w zapobieganiu dolegliwościom i powikłaniom wywołanym noszeniem soczewek kontaktowych, np. obrzękom rogówki powstającym w wyniku zakwaszenia środowiska pod soczewką. Zapobiega rozwojowi zaćmy, hamuje jej postęp oraz częściowo odwraca procesy zmętnienia, które już zaszły. Karnozyna jest zatem solidną alternatywą dla chirurgicznego leczenia zaćmy.
  • Ze względu na swoje silne właściwości antyoksydacyjne oraz chelatowanie jonów metali (tutaj głównie cynku i miedzi) karnozyna jest związkiem o działaniu neuroprotekcyjnym. Przeciwdziała wystąpieniu choroby Alzheimera, Parkinsona, udaru niedokrwiennego mózgu (a po wystąpieniu udaru zmniejsza nasilenie negatywnych zmian neurologicznych z nim związanych), stwardnienia zanikowego bocznego. Prawdopodobnie może mieć też udział w niwelowaniu objawów autyzmu u dzieci.
  • Karnozyna ma korzystne działanie na układ sercowo-naczyniowy: spowalnia procesy miażdżycowe, poprawia kurczliwość mięśnia sercowego.
  • Ma zastosowanie w leczeniu choroby wrzodowej: przyspiesza gojenie ran, działa bakteriostatycznie na bakterie Helicobacter pylori. Preparat karnozynianu cynku (pochodnej karnozyny, w której jest ona połączona z cynkiem w stosunku 1:1) wspiera barierę nabłonkową przewodu pokarmowego.
  • Wykorzystywana jest w suplementach dla sportowców, gdyż poprawia i utrzymuje siłę skurczu mięśni podczas wysiłku (czyli zwiększa odporność mięśni na zmęczenie), regeneruje mięśnie po wysiłku, zmniejsza gromadzenie się w nich kwasu mlekowego.
Sprawdź i wybierz: Suplementy dla sportowców na DOZ.pl

Karnozyna – w jakich produktach można ją znaleźć?

By wykorzystać dobroczynne właściwości karnozyny należy wybrać spośród produktów o różnym przeznaczeniu oraz różnej formie i drodze podania.

Karnozyna w postaci suplementów diety to preparat w formie kapsułek i tabletek. Może zawierać czysty związek L-karnozyny lub dodatkowe substancje pomocnicze (np. cynk). W niektórych krajach w obrocie znajdują się leki na bazie karnozyny.

N-acetylokarnozyna podawana miejscowo w postaci kropli do oczu to pochodna karnozyny, która stanowi formę proleku. Acylowanie chroni lek przed hydrolizą przez karnozynazę. Dodatkowo taka postać dzięki zwiększonej lipofilności łatwiej przenika przez błony komórkowe i w ciągu 15 minut od aplikacji większa ilość uwolnionej karnozyny znajduje się już w ciele szklistym. N-acetylokarnozyna działa przeciwutleniająco zarówno w środowisku wodnym, jak i w fazie lipidowej błon komórkowych – co wyróżnia ją na tle innych antyoksydantów. W skład kropli ocznych wchodzi również karboksymetyloceluloza o właściwościach ochronnych i nawilżających.

Karnozyna ma zastosowanie w wyrobach medycznych w formie żeli hydrokoloidowych, stosowanych do pielęgnacji suchych i wilgotnych ran: skaleczeń, zadrapań, otarć, powierzchniowych oparzeń.

Jest składnikiem kosmetyków o działaniu przeciwstarzeniowym, nawilżającym, wygładzającym zmarszczki oraz składnikiem preparatów przeciwtrądzikowych.

Karnozyna jako suplement – dawkowanie

Karnozyna w suplementach diety występuje najczęściej w dawkach 250 lub 500 mg na jednostkę dawkowania. Uważa się, że działanie terapeutyczne osiąga się przy dawkowaniu 500 mg substancji aktywnej na dobę, stąd – w zależności od preparatu – zaleca się spożywanie jednej lub dwóch kapsułek/tabletek dziennie, najlepiej podczas posiłku.

Należy pamiętać, aby przed stosowaniem suplementu z karnozyną, skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Karnozyna – skutki uboczne i przeciwwskazania

Karnozyna uznawana jest za substancję bezpieczną, jej skutki uboczne nie zostały odnotowane. Nie wchodzi w interakcje z innymi lekami lub suplementami diety. Istnieją doniesienia o możliwym obniżaniu ciśnienia krwi przez karnozynę, zatem ostrożność powinni zachować pacjenci o niskim ciśnieniu krwi.

Produkty z karnozyną są przeciwwskazane dla dzieci i młodzieży oraz dla kobiet w ciąży i kobiet karmiących.
  1. E. Mrukwa-Kominek, M. Sarnat, Ł. Drzyzga, N-acetylokarnozyna – nowy lek, nowe nadzieje na zapobieganie powikłaniom ocznym cukrzycy, „Okulistyka”, nr 1 2013.
  2. E. A. Syta, G. Ginalska, P. Kazimierczak, Bioaktywne właściwości karnozyny, „Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu”, nr 2 (24) 2018.
  3. R. Zięba, Karnozyna – aktywność biologiczna i perspektywy zastosowania w farmakoterapii, „Wiadomości Lekarskie”, nr 60 (1-2) 2007.
  4. M. Andrulewicz, Wpływ wybranych składników pokarmowych oraz stylu życia na funkcję bariery jelitowej człowieka, „Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu”, nr 2 (27) 2021.
  5. T. Matsukura, H. Tanaka, Applicability of zinc complex of L-carnosine for medical use, „Biochemistry”, nr 65 2000.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) – co to jest? Skutki uboczne

    Menopauza jest jednym z przełomowych etapów w życiu kobiety. Charakterystyczne dla tego okresu jest pojawienie się wczesnych łagodnych objawów oraz tych bardziej poważnych, mogących skutkować zmianami w funkcjonowaniu układu krwionośnego, nerwowego oraz kostnego. Jednym ze sposobów spokojnego przejścia przez okres menopauzy jest hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Jakie są najlepsze metody hormonalnej terapii zastępczej? Czy HTZ może powodować tycie oraz czy terapia może zwiększyć ryzyko zachorowania na raka piersi? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • SPF i PPD – co określają te współczynniki? Jak prawidłowo stosować kremy z filtrami przeciwsłonecznymi?

    Latem powinniśmy korzystać z preparatów zawierających filtry UV, które chronią przed oparzeniami słonecznymi, zapobiegają wczesnym oznakom starzenia się i zmniejszają ryzyko zachorowania na raka skóry. Jak one właściwie działają? Jak wybrać odpowiedni filtr przeciwsłoneczny? Co oznaczają symbole na etykietach?

  • Suplementacja przy insulinooporności

    Insulinooporność jest zaburzeniem metabolizmu, które może zamienić się w poważną chorobę, która obecnie może dotyczyć nawet 2 milionów Polaków. Przyczynia się do tego przede wszystkim siedzący tryb życia, przetworzona, wysokoenergetyczna żywność, a także przewlekły stres wpływający na nasze zachowania żywieniowe – „zajadanie” problemów. Insulinooporność nie musi być leczona, niemniej jeśli na czas nie zareagujemy zmianą dotychczasowego stylu życia, może przerodzić się w pełnoobjawowe schorzenie – cukrzycę. Cennym elementem uzupełniającym dietoterapię może być racjonalna, przemyślana suplementacja. Jakie składniki szczególnie wspierają zdrowie metaboliczne?

  • Suplementacja w Hashimoto – jak wpływają na to nutraceutyki?

    Hashimoto, a raczej autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, jest coraz powszechniej diagnozowanym schorzeniem. Mówimy o nim wtedy, gdy nasz układ odpornościowy atakuje tarczycę. W chorobie tej może dojść zarówno do podwyższonej czynności gruczołu, jak i normalnej lub obniżonej czynności. Hashimoto dotyka znacznie częściej kobiety niż mężczyzn. Wsparciem działania tarczycy, jak i całej terapii, może być racjonalna suplementacja w oparciu o składniki, których skuteczność potwierdzają wyniki badań naukowych.

  • Smart drugs – jak działają? Czy nootropy są bezpieczne?

    Ostatnio coraz głośniej o tzw. smart drugs. Są to leki nootropowe, stanowiące grupę niejednorodnych substancji pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Są one stosowane w leczeniu takich zaburzeń i chorób, jak ADHD, narkolepsja czy otępienie. Dzięki temu, że nootropy poprawiają zdolności poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, coraz więcej osób zaczęło stosować je bez wskazań medycznych. Czy to bezpieczna praktyka?

  • Zasady refundacji pieluchomajtek – aktualne wytyczne

    Nietrzymanie moczu lub kału dotyka wielu chorych, głównie osób starszych, z niepełnosprawnościami oraz chorobami nowotworowymi. Opieka nad pacjentem z tymi dolegliwościami generuje wysokie koszty. Dlatego warto znać zasady refundacji pieluchomajtek i innych wyrobów chłonnych: komu przysługuje, jak pozyskać zlecenie i gdzie je zrealizować. W artykule przedstawiamy najnowsze wytyczne.

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

  • Dlaczego warto się szczepić?

    Szczepienia są jednym z najważniejszych osiągnięć medycyny, które przyczyniły się do znacznego zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi. W dobie rozwijających się teorii spiskowych i dezinformacji warto zrozumieć, czym są szczepienia, jak działają i dlaczego są niezbędne dla zdrowia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij