Retinopatia cukrzycowa – przyczyny, objawy, leczenie cukrzycowej choroby oczu - portal DOZ.pl
Retinopatia cukrzycowa – przyczyny, objawy, leczenie cukrzycowej choroby oczu
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Retinopatia cukrzycowa – przyczyny, objawy, leczenie cukrzycowej choroby oczu

Retinopatia cukrzycowa (łac. retinopathia diabetica) jest powikłaniem cukrzycy i oznacza zmiany w naczyniach krwionośnych w siatkówce. Cukrzycowa choroba oczu, bo tak inaczej nazywa się retinopatię cukrzycową, w początkowej fazie nie daje objawów. Widoczne oznaki, które pacjent zaczyna zauważać, pojawiają się w fazie już rozwiniętej choroby. W jaki sposób ją leczyć i czy można jej zapobiec?

Zmiany narządu wzroku należą do najczęstszych powikłań cukrzycy i mogą dotyczyć każdej struktury oka. Retinopatia cukrzycowa jest najczęstszą przyczyną utraty widzenia. 

Retinopatia cukrzycowa – co to takiego? 

Zmiany w gałce ocznej związane z wieloletnią niewyrównaną cukrzycą określamy mianem cukrzycowej choroby oczu. Zaliczamy do niej zaćmę, jaskrę wtórną oraz retinopatię. Retinopatia cukrzycowa dotyczy zmian w naczyniach krwionośnych w siatkówce. Można podzielić ją na: nieproliferacyjną (prostą), przedproliferacyjną i proliferacyjną. Pierwsza oznacza mniej zaawansowane zmiany, które nie zagrażają utracie wzroku, natomiast ostatnia – proliferacyjna – grozi ślepotą. 

Przyczyny retinopatii cukrzycowej 

Najważniejszym czynnikiem przyczynowym wystąpienia retinopatii cukrzycowej jest złe wyrównanie metaboliczne cukrzycy (przewlekłe wysokie stężenia glukozy we krwi).  

Inne czynniki ryzyka retinopatii cukrzycowej to:  

  • długi czas trwania cukrzycy,  
  • okres dojrzewania u chorych z cukrzycą,  
  • nadciśnienie tętnicze,  
  • duże stężenia lipidów (cholesterol, triglicerydy) w surowicy krwi, 
  • współistnienie nefropatii cukrzycowej, niewydolność nerek z albuminurią i niedokrwistością, 
  • okres ciąży u kobiet, u których cukrzyca wystąpiła przed zajściem w ciążę,
  • uwarunkowania genetyczne, 
  • palenie tytoniu, 
  • otyłość. 

Polecane dla Ciebie

Objawy retinopatii cukrzycowej 

Pierwsze objawy retinopatii występują najczęściej dopiero po około 8–10 latach trwania choroby. Po 20–25 latach dotyczą już ponad połowy pacjentów. Mogą to być: 

  • gorsze widzenie, stopniowo nasilające się, 
  • zaburzenia ostrości widzenia, 
  • upośledzenia widzenia w ciemności, 
  • nagła, bezbolesna utrata wzroku, spowodowana pęknięciem naczynia i krwotokiem lub odwarstwieniem siatkówki, 
  • mroczki lub firanki, czy plamki przed oczami.  
Wysoki poziom glukozy we krwi oraz wysokie ciśnienie tętnicze powodują zaburzenia mikrokrążenia, niedokrwienie i uszkodzenie bariery krew-siatkówka oraz degenerację włókien nerwowych. Dochodzi do tworzenia mikrotętniaków, wybroczyn (małych wylewów), obrzęku siatkówki, twardych wysięków, miękkich wysięków (tzw. ognisk waty, kłębków waty), a w końcu tworzenia się nowych naczyń krwionośnych, które mają większą tendencję do pękania i krwotoków. 

Retinopatia cukrzycowa – diagnostyka 

W cukrzycy typu 2 retinopatię obserwujemy często już w momencie rozpoznania. Z tego powodu pierwsze badanie okulistyczne w tym typie cukrzycy powinno być wykonane już wtedy. W cukrzycy typu 1 należy je przeprowadzić w ciągu pierwszych 5 lat trwania choroby.  

Każdy pacjent z cukrzycą powinien mieć badanie dna oka minimum raz do roku. 

Do specjalistycznych badań obrazujących bardziej szczegółowo stan siatkówki w retinopatii cukrzycowej należą: 

  • optyczna koherencyjna tomografia (OCT) 
  • angiografia fluoresceinowa (AF).  

Leczenie retinopatii cukrzycowej 

W leczeniu retinopatii cukrzycowej najważniejsze są: poprawa wyrównania metabolicznego cukrzycy i normalizacja ciśnienia tętniczego oraz stężenia lipidów we krwi.  

Retinopatii prostej nie leczymy w inny, szczególny sposób, natomiast przedproliferacyjną, proliferacyjną i obrzęk plamki (makulopatię cukrzycową) leczymy za pomocą laseroterapii siatkówki (tzw. fotokoagulacji). Pozwala ona na zniszczenie obszarów niedokrwienia w siatkówce oraz twardych wysięków. Fotokoagulacja zapobiega również odwarstwieniu siatkówki.  

Zaawansowana retinopatia cukrzycowa jest wskazaniem do witrektomii. Zabieg ten polega na usunięciu ciała szklistego i przeprowadza się go w przypadku wylewów krwi do ciała szklistego, które nie wchłonęły się przez 3 miesiące u chorych na cukrzycę typu 1 i przez 6 miesięcy u chorych na cukrzycę typu 2).  

W ostatnich latach stosuje się także przeciwciała monoklonalne przeciwko czynnikowi wzrostu naczyń (anty-VEGF) we wstrzyknięciach do ciała szklistego, czasem także sterydy.  

Stosowane leczenie farmakologiczne spełnia rolę wspomagającą, są to: 

  • leki uszczelniające ścianę włośniczek i drobnych naczyń oraz zmniejszające ich kruchość,
  • leki rozszerzające naczynia i poprawiające przepływ krwi w układzie nerwowym: nicergolina lub winpocetyna,
  • leki ułatwiające przepływ krwi przez naczynia włosowate i poprawiające elastyczność erytrocytów: pentoksyfilina,
  • leki zmniejszające agregację płytek krwi i nasilające fibrynolizę: sulodeksyd, 
  • Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE), hamujące progresję zmian. 

Powikłania przy retinopatii cukrzycowej 

Powikłaniami retinopatii cukrzycowej (która sama w sobie jest powikłaniem cukrzycy) są:  

  • wtórna jaskra, 
  • tworzenie nowych naczyń krwionośnych – kruchych, łatwo pękających, prowadzących do wylewów krwi i utraty widzenia. Nawet jeśli ulegną one wchłonięciu, tworzą się włókna, wnikające do ciała szklistego i pociągające siatkówkę (mogą prowadzić do jej odwarstwienia),
  • odwarstwienia siatkówki i trwałej utraty wzroku.

Jak zapobiegać retinopatii cukrzycowej? 

Głównym sposobem zapobiegania retinopatii cukrzycowej jest dbanie o dobre wyrównanie metaboliczne cukrzycy (prawidłowe poziomy glukozy we krwi) oraz badanie narządu wzroku u okulisty raz w roku, a w momencie rozpoznania retinopatii co 3–6 miesięcy. Ważne jest też dbanie o prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego oraz prawidłowy poziom lipidów i zaprzestanie palenia tytoniu. 

  1. Diabetologia – kompendium, pod red. L. Czuptyniaka, TerMedia 2014. 
  2. H. Lewis, The role of vitrectomy in the treatment of diabetic macular edema, “Am J Ophtalmol”, nr 131 2001.  
  3. Z. Małolepszy, M. Formińska-Kapuścik, Ł. Bednarski, Leczenie retinopatii cukrzycowej, „Przegląd Okulistyczny”, nr 6 (20) 2007. 
  4. A. J. Jenkins, M. V. Joglekar, A. A. Hardikar, A. C. Keech, D. N. O'Neal, A. S. Januszewski, Biomarkers in Diabetic Retinopathy, “Rev Diabet Stud.”, nr 12 (1–2) 2015.  
  5. N. Cheung, P. Mitchell, T.Y. Wong, Diabetic retinopathy, “Lancet.”, nr 376 (9735) 2010.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bifidobakterie – czym są i jakie mają znaczenie dla odporności niemowlęcia?

    1000 pierwszych dni życia dziecka to kluczowy okres w rozwoju młodego organizmu. Narządy i układy, które kształtowały się jeszcze podczas życia płodowego, wciąż dojrzewają i doskonalą swoje funkcje. Fundamentalne znaczenie w tym procesie ma rozwój układu odpornościowego, który już od momentu porodu musi chronić niemowlę przed czynnikami zewnętrznymi. Jaki związek z odpornością mają jelita i zamieszkujące w nich Bifidobakterie?

  • Załupek – przyczyny, objawy, leczenie

    Załupek objawia się jako obrzęk żołędzi i napletka i jest spowodowany zsunięciem napletka poza żołądź. Dochodzi to tego, gdy napletek jest zbyt ciasny. Stan ten wywołuje ucisk, który utrudnia prawidłowy odpływ krwi. Gdy wspomniany ucisk jest duży i występują potężne lub długo utrzymujące się zaburzenia krążenia krwi, może dojść do tzw. martwicy żołędzi i skóry napletka. Jakie są objawy i sposoby leczenia załupka?

  • Pyłkowica – objawy i leczenie

    Pyłkowica, czyli uczulenie na pyłki spędza sen z powiek wielu milionom Polaków. Nasilenie objawów obserwuje się od wczesnej wiosny, aż do końca lata. Jakie są jej przyczyny? Jak wygląda leczenie alergii?

  • Alergia pokarmowa – przyczyny, objawy, leczenie

    Alergia pokarmowa to chorobliwa nadwrażliwość na spożywany pokarm, uwarunkowana swoistą odpowiedzią układu odpornościowego. Najczęściej objawia się ona u pacjenta objawami ogólnymi (np. dusznością) lub miejscowymi (np. wysypka skórna, bóle brzucha), aczkolwiek w przypadku swoistej tolerancji możemy mówić też o „uczuleniu bezobjawowym”. Wokół terminu alergii pokarmowej narosło wiele mitów oraz nieporozumień, często mylona jest z nietolerancją pokarmową lub traktowana jako synonim każdej reakcji nadwrażliwości na pokarmy. Tymczasem mamy z nią do czynienia tylko przy jednoznacznie udokumentowanym mechanizmie immunologicznym. Jakie objawy występują w przypadku alergii pokarmowej i jak się ją leczy? Jakie testy alergiczne wykonać? Co uczula?

  • Jak rozpoznać obrzęk limfatyczny? Przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

    Obrzęku limfatyczny to inaczej obrzęk tkanek, który spowodowany jest zastojem chłonki (limfy)wywołanej wadami wrodzonymi lub uszkodzeniem naczyń chłonnych. Wyróżnia się obrzęk limfatyczny pierwotny i wtórny. Przyczyną obrzęku limfatycznego pierwotnego są nieprawidłowo wykształcone węzły chłonne. Bardziej złożoną kwestią są przyczyny wtórnego obrzęku, do których zaliczono m.in. przewlekłą niewydolność żylną, leki, operacje i inne czynniki. Jak leczyć obrzęki limfatyczne, czy drenaż limfatyczny jest dobrą metodą oraz czym różni się cellulits od cellulitu?

  • Widzisz dziwne robaczki przed oczami? To męty w oku – czym są, skąd się biorą?

    Męty w oku, opisywane między innymi jako latające muszki pojawiające się przed oczami to częsty problem zgłaszany w gabinetach okulistycznych. Przyczyną ich powstawania jest nagromadzenie w ciele szklistym skupisk włókien kolagenowych. O czym świadczy ta przypadłość? Jak można się jej pozbyć?

  • Choroby cywilizacyjne – czym są? Jakie to choroby?

    Choroby cywilizacyjne to schorzenia, które pojawiają się w populacji na skutek gwałtownych przemian i rozwoju cywilizacyjnego, którym jako ludzkość podlegamy. W czasach współczesnych ludzie narażeni są przede wszystkim na hałas, zanieczyszczenia środowiska i stres. To wszystko może być przyczyną schorzeń, prowadzących do utraty zdrowia, a nawet życia.

  • Ropomocz – przyczyny, objawy, leczenie

    Ropomocz to schorzenie, które najczęściej wskazuje na zakażenie dróg moczowych, jak zapalenie cewki moczowej, zapalenie pęcherza czy odmiedniczkowe zapalenie nerek. Obecność ropy w moczu można potwierdzić poprzez wykonanie badania ogólnego moczu. Wskaże ono rodzaj bakterii, który wywołał infekcję, a ponadto w wyniku znajdzie się ilość białych krwinek, która także jest jednym z objawów ropomoczu. Jak się leczy ropomocz i czy jest to groźna choroba?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij