Retinopatia cukrzycowa – przyczyny, objawy, leczenie cukrzycowej choroby oczu
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Retinopatia cukrzycowa – przyczyny, objawy, leczenie cukrzycowej choroby oczu

Retinopatia cukrzycowa (łac. retinopathia diabetica) jest powikłaniem cukrzycy i oznacza zmiany w naczyniach krwionośnych w siatkówce. Cukrzycowa choroba oczu, bo tak inaczej nazywa się retinopatię cukrzycową, w początkowej fazie nie daje objawów. Widoczne oznaki, które pacjent zaczyna zauważać, pojawiają się w fazie już rozwiniętej choroby. W jaki sposób ją leczyć i czy można jej zapobiec?

Zmiany narządu wzroku należą do najczęstszych powikłań cukrzycy i mogą dotyczyć każdej struktury oka. Retinopatia cukrzycowa jest najczęstszą przyczyną utraty widzenia. 

Retinopatia cukrzycowa – co to takiego? 

Zmiany w gałce ocznej związane z wieloletnią niewyrównaną cukrzycą określamy mianem cukrzycowej choroby oczu. Zaliczamy do niej zaćmę, jaskrę wtórną oraz retinopatię. Retinopatia cukrzycowa dotyczy zmian w naczyniach krwionośnych w siatkówce. Można podzielić ją na: nieproliferacyjną (prostą), przedproliferacyjną i proliferacyjną. Pierwsza oznacza mniej zaawansowane zmiany, które nie zagrażają utracie wzroku, natomiast ostatnia – proliferacyjna – grozi ślepotą. 

Przyczyny retinopatii cukrzycowej 

Najważniejszym czynnikiem przyczynowym wystąpienia retinopatii cukrzycowej jest złe wyrównanie metaboliczne cukrzycy (przewlekłe wysokie stężenia glukozy we krwi).  

Inne czynniki ryzyka retinopatii cukrzycowej to:  

  • długi czas trwania cukrzycy,  
  • okres dojrzewania u chorych z cukrzycą,  
  • nadciśnienie tętnicze,  
  • duże stężenia lipidów (cholesterol, triglicerydy) w surowicy krwi, 
  • współistnienie nefropatii cukrzycowej, niewydolność nerek z albuminurią i niedokrwistością, 
  • okres ciąży u kobiet, u których cukrzyca wystąpiła przed zajściem w ciążę,
  • uwarunkowania genetyczne, 
  • palenie tytoniu, 
  • otyłość. 

Polecane dla Ciebie

Objawy retinopatii cukrzycowej 

Pierwsze objawy retinopatii występują najczęściej dopiero po około 8–10 latach trwania choroby. Po 20–25 latach dotyczą już ponad połowy pacjentów. Mogą to być: 

  • gorsze widzenie, stopniowo nasilające się, 
  • zaburzenia ostrości widzenia, 
  • upośledzenia widzenia w ciemności, 
  • nagła, bezbolesna utrata wzroku, spowodowana pęknięciem naczynia i krwotokiem lub odwarstwieniem siatkówki, 
  • mroczki lub firanki, czy plamki przed oczami.  
Wysoki poziom glukozy we krwi oraz wysokie ciśnienie tętnicze powodują zaburzenia mikrokrążenia, niedokrwienie i uszkodzenie bariery krew-siatkówka oraz degenerację włókien nerwowych. Dochodzi do tworzenia mikrotętniaków, wybroczyn (małych wylewów), obrzęku siatkówki, twardych wysięków, miękkich wysięków (tzw. ognisk waty, kłębków waty), a w końcu tworzenia się nowych naczyń krwionośnych, które mają większą tendencję do pękania i krwotoków. 

Retinopatia cukrzycowa – diagnostyka 

W cukrzycy typu 2 retinopatię obserwujemy często już w momencie rozpoznania. Z tego powodu pierwsze badanie okulistyczne w tym typie cukrzycy powinno być wykonane już wtedy. W cukrzycy typu 1 należy je przeprowadzić w ciągu pierwszych 5 lat trwania choroby.  

Każdy pacjent z cukrzycą powinien mieć badanie dna oka minimum raz do roku. 

Do specjalistycznych badań obrazujących bardziej szczegółowo stan siatkówki w retinopatii cukrzycowej należą: 

  • optyczna koherencyjna tomografia (OCT) 
  • angiografia fluoresceinowa (AF).  

Leczenie retinopatii cukrzycowej 

W leczeniu retinopatii cukrzycowej najważniejsze są: poprawa wyrównania metabolicznego cukrzycy i normalizacja ciśnienia tętniczego oraz stężenia lipidów we krwi.  

Retinopatii prostej nie leczymy w inny, szczególny sposób, natomiast przedproliferacyjną, proliferacyjną i obrzęk plamki (makulopatię cukrzycową) leczymy za pomocą laseroterapii siatkówki (tzw. fotokoagulacji). Pozwala ona na zniszczenie obszarów niedokrwienia w siatkówce oraz twardych wysięków. Fotokoagulacja zapobiega również odwarstwieniu siatkówki.  

Zaawansowana retinopatia cukrzycowa jest wskazaniem do witrektomii. Zabieg ten polega na usunięciu ciała szklistego i przeprowadza się go w przypadku wylewów krwi do ciała szklistego, które nie wchłonęły się przez 3 miesiące u chorych na cukrzycę typu 1 i przez 6 miesięcy u chorych na cukrzycę typu 2).  

W ostatnich latach stosuje się także przeciwciała monoklonalne przeciwko czynnikowi wzrostu naczyń (anty-VEGF) we wstrzyknięciach do ciała szklistego, czasem także sterydy.  

Stosowane leczenie farmakologiczne spełnia rolę wspomagającą, są to: 

  • leki uszczelniające ścianę włośniczek i drobnych naczyń oraz zmniejszające ich kruchość,
  • leki rozszerzające naczynia i poprawiające przepływ krwi w układzie nerwowym: nicergolina lub winpocetyna,
  • leki ułatwiające przepływ krwi przez naczynia włosowate i poprawiające elastyczność erytrocytów: pentoksyfilina,
  • leki zmniejszające agregację płytek krwi i nasilające fibrynolizę: sulodeksyd, 
  • Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE), hamujące progresję zmian. 

Powikłania przy retinopatii cukrzycowej 

Powikłaniami retinopatii cukrzycowej (która sama w sobie jest powikłaniem cukrzycy) są:  

  • wtórna jaskra, 
  • tworzenie nowych naczyń krwionośnych – kruchych, łatwo pękających, prowadzących do wylewów krwi i utraty widzenia. Nawet jeśli ulegną one wchłonięciu, tworzą się włókna, wnikające do ciała szklistego i pociągające siatkówkę (mogą prowadzić do jej odwarstwienia),
  • odwarstwienia siatkówki i trwałej utraty wzroku.

Jak zapobiegać retinopatii cukrzycowej? 

Głównym sposobem zapobiegania retinopatii cukrzycowej jest dbanie o dobre wyrównanie metaboliczne cukrzycy (prawidłowe poziomy glukozy we krwi) oraz badanie narządu wzroku u okulisty raz w roku, a w momencie rozpoznania retinopatii co 3–6 miesięcy. Ważne jest też dbanie o prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego oraz prawidłowy poziom lipidów i zaprzestanie palenia tytoniu. 

  1. Diabetologia – kompendium, pod red. L. Czuptyniaka, TerMedia 2014. 
  2. H. Lewis, The role of vitrectomy in the treatment of diabetic macular edema, “Am J Ophtalmol”, nr 131 2001.  
  3. Z. Małolepszy, M. Formińska-Kapuścik, Ł. Bednarski, Leczenie retinopatii cukrzycowej, „Przegląd Okulistyczny”, nr 6 (20) 2007. 
  4. A. J. Jenkins, M. V. Joglekar, A. A. Hardikar, A. C. Keech, D. N. O'Neal, A. S. Januszewski, Biomarkers in Diabetic Retinopathy, “Rev Diabet Stud.”, nr 12 (1–2) 2015.  
  5. N. Cheung, P. Mitchell, T.Y. Wong, Diabetic retinopathy, “Lancet.”, nr 376 (9735) 2010.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jet lag – czym jest? Czy każdy ma jet lag?

    Dobrze znaną podróżnikom i obieżyświatom konsekwencją nagłej zmiany strefy czasowej jest wystąpienie tzw. zespołu długu czasowego, czyli jet lagu. Planując więc daleką podróż, warto również zaplanować czas na adaptację organizmu do zmienionych godzin snu i czuwania.

  • Choroba Sanfilippo – objawy, przyczyny, leczenie

    Choroba Sanfilippo to bardzo rzadka choroba genetyczna, określana jako mukopolisacharydoza typu 3 (MPS III). Nazwa choroby pochodzi od nazwiska lekarza, który w 1963 roku po raz pierwszy opisał ten typ mukopolisacharydozy – dr. Sylvestra Sanfilippo.

  • Choroba Wilsona – objawy, leczenie i przewidywana długość życia

    Choroba Wilsona to schorzenie prowadzące do nadmiernego gromadzenia się miedzi w organizmie. Przyczyną jest mutacja genetyczna, wskutek której dochodzi do defektu białka odpowiadającego za transport miedzi w organizmie. W konsekwencji miedź nie jest wydalana z organizmu, tylko gromadzi się w narządach, prowadząc do ich uszkodzenia.

  • Chłoniak Burkitta – objawy, przyczyny i rokowanie

    Przyczyną chłoniaka jest niekontrolowany rozrost puli limfocytów, a głównym skutkiem ubocznym – upośledzenie układu immunologicznego ze względu na utratę funkcji zmienionych komórek. Najczęstszą przyczyną zgonu wśród pacjentów cierpiących na nowotwory krwi są pozornie niegroźne infekcje – i właśnie tak zabija chłoniak Burkitta.

  • Odmrożenia – stopnie i objawy. Co robić i jak zabezpieczyć skórę przed zimnem?

    Odmrożenie z zimna to stan skóry, w którym jej warstwa ochronna została uszkodzona przez działanie niskich temperatur. Może to prowadzić do bolesności, pieczenia, zaczerwienienia i obrzęku, a w ciężkich przypadkach nawet do amputacji kończyn lub ich fragmentów. W celu uniknięcia odmrożenia należy zachować ostrożność podczas długotrwałego przebywania na mrozie, chronić skórę odpowiednim ubraniem czy stosować kremy i maści ochronne.

  • Halitoza – brzydki, nieprzyjemny zapach z ust – jak go zwalczać?

    Halitoza jest jedną z najczęstszych przyczyn zgłaszania się pacjentów do gabinetów stomatologicznych. Nieprzyjemny zapach z ust nie zawsze wiąże się z obecnością stanów patologicznych w jamie ustnej. Istnieje szereg przyczyn wynikających ze schorzeń układu pokarmowego i laryngologicznych. Często źródłem problemu jest nieprawidłowa dieta.

  • Sprue tropikalna (psyloza) – przyczyny i objawy choroby przypominającej celiakię

    Sprue tropikalna jest chorobą zakaźną, która występuje głównie w krajach tropikalnych i subtropikalnych. Objawia się nieprawidłowym trawieniem i wchłanianiem składników pokarmowych, co prowadzi do poważnych niedoborów składników odżywczych, głównie witaminy B12 i kwasu foliowego, a także do anemii. Leczenie sprue tropikalnej jest uzależnione od przyczyny i może wymagać antybiotyków, leków przeciwpasożytniczych i suplementów diety.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij