Skrzyp - przeciwwskazania, właściwości i zastosowanie

Kobietom najczęściej kojarzy się z preparatami na wzmocnienie włosów, skóry i paznokci – wyciągi ze skrzypu dodaje się bowiem do toników, szamponów oraz odżywek. Nie bez powodu, bo skrzyp polny to bogate źródło substancji o działaniu prozdrowotnym. Przyjrzymy się mu bliżej.

Charakterystyka skrzypu polnego

Nazywany chwoszczem, jedliną polną, jedlinką, końskim ogonem, krzemionką kostną, koszczką albo strzębką – w tradycji ludowej znany jest od dawna. Wyglądem przypomina małą, zgrabną jodełkę, kryjąc w swoim wnętrzu bogactwo składników o działaniu korzystnym dla naszego zdrowia. 

Skrzyp polny (Equisetum arvense L.) należy do rodziny skrzypowatych, jest byliną występującą na terenie całej Europy. Znaleźć go można nad brzegami w wilgotnych zaroślach, na obszarach lasów, a także jako pospolity chwast na polach uprawnych. Surowiec do produkcji wyrobów farmakologicznych oraz produktów spożywczych stanowi ziele skrzypu polnego – Herba Equiseti arvensis. Aby móc je właściwie wykorzystać, należy zbierać tylko zielone, rozgałęzione pędy płonne – najlepiej w okresie wiosennym. 

Skład skrzypu polnego – drogocenna krzemionka

Ziele skrzypu polnego stanowi bogate źródło wielu substancji o działaniu prozdrowotnym. Należy tu wymienić m.in.:
- flawonoidy
- związki mineralne
- kwasy organiczne
- oraz sterole roślinne.

Na szczególną uwagę zasługuje natomiast łatwo przyswajalna krzemionka, której właściwości wykorzystuje się we wspomnianych wcześniej preparatach na wzmocnienie włosów, skóry i paznokci. W surowcu znajduje się pod postacią dużej ilości rozpuszczalnych w wodzie związków krzemu – do 10%. Sporo krzemu znajduje się we włosach i skórze, zapewniając im odpowiednią wilgotność i sprężystość. Stąd, dbałość o odpowiedni jego poziom w diecie, zapobiega przedwczesnemu powstawaniu zmarszczek, zapewnia odpowiednią regenerację tkanek oraz tworzenie tkanki łącznej, w tym białek: kolagenu i keratyny.

Niedobór krzemu w organizmie będzie widoczny na skórze oraz paznokciach. Upośledzona synteza kolagenu może również odbić się na elastyczności stawów oraz zdrowiu kości.

Skrzyp polny – właściwości i zastosowanie

Dzięki temu, że krzem zapewnia zdrowy wygląd, utrzymuje elastyczność naczyń krwionośnych oraz zapobiega odkładaniu się w nich związków tłuszczowych, preparaty skrzypu polnego mogą stanowić cenne uzupełnienie naszego codziennego jadłospisu, przeciwdziałając przedwczesnym oznakom starzenia się organizmu. 

Skrzyp polny warto wykorzystać w płukankach do włosów oraz w kąpieli – dzięki temu wzmocnimy osłabione zabiegami włosy, ujędrnimy skórę całego ciała, poprawimy jej elastyczność oraz zniwelujemy wiotkość naskórka. Płukanki ze skrzypu to także cenne „lekarstwo” na trądzik u nastolatków oraz drobne zmiany zapalne – napar przyspieszy regenerację i gojenie się skóry. 

Powiedzieliśmy również, że ziele skrzypu polnego stanowi cenne źródło związków bioaktywnych, do których zaliczamy m.in. flawonoidy. Razem z kwasami organicznymi, stanowią one silną drużynę antyoksydacyjną, która:

- po pierwsze, dodatkowo wzmacnia efekt odmładzający i upiększający zapewniony przez krzemionkę,
- po drugie, zmniejsza ryzyko rozwoju chorób przewlekłych niezakaźnych (cywilizacyjnych).

Właściwości przydatne w przygotowaniu opatrunków zostały potwierdzone przez naukę. Zdaniem specjalistów, wyciągi ze skrzypu działają ściągająco, przeciwbakteryjnie oraz przeciwzapalnie. Przygotowane odwary stosuje się więc w celu przyspieszenia gojenia i odnowy tkanki łącznej w okresie pooperacyjnym, zewnętrznie do okładów w schorzeniach skóry oraz pomocniczo w większych uszkodzeniach skóry, np. po oparzeniach.
[Ożarowski A., Jaroniewski W.: Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, IWZZ, W-wa]

Jak przygotować skrzyp polny?

Herbatka – 1 kopiatą łyżeczkę do herbaty ziela należy zaparzyć w ¼ litra wody, przestudzić.

Okład na bolące miejsca – dwie garście ziela należy umieścić w dużym sicie i zawiesić nad gotującą się wodą – gotować je na parze. Gorące i miękkie ziele zawijać następnie w lnianą ściereczkę, przyłożyć (ciepłe) na chore miejsce i pozostawić na kilka godzin na noc.

Kąpiel – ok. 100g ziela zalać na noc zimną wodą, a następnego dnia ogrzać do wrzenia i dodać do wody podczas kąpieli. Taka płukanka powinna trwać ok. 20 minut. Najlepiej nie wycierać ciała ale zawinąć się w płaszcz kąpielowy i poleżeć przez ok. godzinę w łóżku.

Nalewka – ok. 10g ziela należy zalać 50g żytniówki i pozostawić na ok. 14 dni na słońcu lub w ciepłym miejscu. W czasie leżakowania, nalewkę należy codziennie wstrząsać. 

Maseczka/ okład – świeżo zebrane ziele należy dobrze umyć, a następnie dobrze rozetrzeć na papkę. 
[na podstawie książki Treben M., „Apteka Pana Boga”]

Skrzyp polny - przeciwskazania

Jak zawsze, przypominamy, że niniejszy artykuł nie stanowi porady medycznej i nie zastąpi konsultacji z lekarzem. Fakt prozdrowotnego działania ziela skrzypu polnego, potwierdzony badaniami naukowymi, nie stanowi gwarancji uzyskania korzystnego efektu, zwłaszcza w grupie poważnych schorzeń i uszkodzeń skóry, chorób włosów i paznokci. W przypadku kobiet w ciąży oraz kobiet w okresie laktacji, możliwość wprowadzenia naturalnej suplementacji, bezwzględnie powinna być konsultowana z lekarzem specjalistą.

Źródła:
Kiełtyka-Dadasiewicz A., 2016, Rośliny w nowoczesnej kosmetologii, monografia, Wydawnictwo Akademickie Wyższej Szkoły Społeczno-Przyrodniczej, Lublin
Pielesz A., Paluch J., 2012, Opatrunki aktywne – biomateriały w badaniach glikacji kolagenu, Polimery w Medycynie, 42, 2, 115-120
Przygoński K. i wsp., 2012, Ocena aktywności przeciwutleniającej ziela skrzypu polnego (Herba equiseti), Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, XLV, 3, 507-512
Treben M., Apteka Pana Boga, Wydawnictwo Exlibris


Podziel się: