Wirus żółtej gorączki (żółta febra, febris flava) – szczepionka, objawy i leczenie
Barbara Kosteczka

Wirus żółtej gorączki (żółta febra, febris flava) – szczepionka, objawy i leczenie

Pierwsze symptomy choroby są niecharakterystyczne i przypominają objawy grypy. Jednakże u około 15% pacjentów nie następuje wyleczenie, a rozwija się drugi okres schorzenia. Oto, co należy wiedzieć o żółtej gorączce, zwanej też żółtą febrą.

Co to jest żółta gorączka i w jaki sposób dochodzi do zachorowania? 

Żółta gorączka jest chorobą wirusową występującą miejscowo w ponad 30 krajach Afryki Subsaharyjskiej oraz ponad 10 krajach Ameryki Środkowej i Południowej. Do zakażenia człowieka dochodzi po ukąszeniu przez komara z rodziny Aedes lub Haemagogus. Choroba przebiega w dwóch fazach. W pierwszej jest ona trudno rozpoznawalna i występują nieswoiste objawy grypopodobne, natomiast w drugiej – ma cięższy przebieg, mogą pojawić się: wysoka gorączka, żółtaczka bądź krwiste wymioty.

Od objawów pochodzi nazwa choroby „yellow fever” – żółta gorączka i „black vomit” – czarne wymioty. Szczepionka jest rekomendowana wszystkim, którzy udają się w regiony endemiczne. Dla osób wybierających się do określonych krajów jest obowiązkowa. 

W jaki sposób wirusy wywołują żółtą gorączkę? 

Aby wirus żółtej gorączki rozprzestrzeniał się w środowisku, potrzebne są komary będące jego „transporterami” oraz ludzie lub małpy, w których organizmach może się on rozwinąć. Komary zostają nosicielami wirusa po ukąszeniu zainfekowanego człowieka lub małpy, natomiast ludzie zostają zakażeni po ukłuciu przez komara będącego wektorem żółtej gorączki. Żółtą gorączką nie można się więc zarazić się przez bezpośredni kontakt z osobą chorą.  

Istnieje jednak podejrzenie, że może się on przenieść poprzez karmienie piersią – dlatego po szczepieniu nie można karmić.  

W organizmie ludzkim wirus zaczyna rozprzestrzeniać się w układzie chłonnym, atakuje komórki układu odpornościowego i układu krwiotwórczego, a następnie może uszkodzić nerki, wątrobę i serce.  

Jak często i gdzie dochodzi do zachorowania na żółtą gorączkę? 

Ciężko jest dokładnie oszacować ryzyko zakażenia, ponieważ zależy ono od kilku czynników, takich jak charakter podróży, czas przebywania w obszarze ryzyka, stosowanie środków ochronnych. Według statystyk ryzyko zachorowania podczas 2-tygodniowego pobytu w Afryce Zachodniej u osób nieuodpornionych przed wyjazdem dotyczy około 50 na 100 000 podróżnych oraz odpowiednio 5 na 100 000 w Ameryce Południowej. Zagrożenie jest największe podczas pory deszczowej oraz na przełomie pory deszczowej i suchej. 

W Polsce żółta gorączka występuje jedynie jako choroba przywleczona z pobytu za granicą, jest rzadkością. 

Objawy żółtej gorączki (żółtej febry)

Okres inkubacji wirusa, czyli czas, który upłynął od ukąszenia przez komara do wystąpienia pierwszych objawów choroby, to 3-6 dni. Pierwsze symptomy schorzenia są niecharakterystyczne i przypominają objawy grypy. W tej fazie, zwanej fazą ostrą, mogą wystąpić osłabienie, wysoka gorączka, bóle mięśniowe, szczególnie charakterystyczny nieustępujący ból kręgosłupa, dreszcze, utrata apetytu, nudności i wymioty. 

Większość pacjentów prezentuje jednofazowy przebieg schorzenia – objawy ustępują po tym okresie. Jednakże u około 15% pacjentów nie następuje wyleczenie, a rozwija się drugi okres choroby. Po okresie pozornej poprawy, trwającej 1-2 dni, występuje okres toksyczny. Charakteryzuje się on powrotem wysokiej gorączki, pojawia się żółtaczka oraz konsekwencje zaburzeń krzepnięcia – krwawienia z błon śluzowych, krwawe wymioty, krew w stolcu. W końcowej fazie może dojść do dysfunkcji wielonarządowej. 

Diagnostyka żółtej febry 

Lekarz może podejrzewać zakażenie na podstawie wystąpienia symptomów choroby w połączeniu z informacją, że pacjent podróżował do strefy endemicznego (typowego w danym miejscu) występowania żółtej febry. We wczesnych stadiach może być ona trudna do zdiagnozowania, ponieważ objawy przypominają często zakażenie malarią, wirusem Denga, leptospirozą i wirusem Zika. Do potwierdzenia diagnozy konieczne jest wykonanie testów laboratoryjnych. Najczęściej wykonuje się testy immunologiczne, które wykrywają specyficzne przeciwciała we krwi.  

Leczenie i możliwe powikłania po żółtej gorączce 

Obecnie nie istnieją skuteczne leki przeciwwirusowe, które można by w tym przypadku zastosować. Leczenie polega na zwalczaniu objawów poprzez podawanie środków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, a także na terapii podtrzymującej, której celem jest np. wyeliminowanie zaburzeń krzepnięcia krwi.  

Należy unikać kwasu acetylosalicylowego i niesteroidowych leków przeciwzapalnych (ibubrofen, naproksen, ketoprofen), ponieważ zwiększają one ryzyko krwawienia.  

Osoby z ciężkim przebiegiem choroby powinny być hospitalizowane. Powikłania, które mogą wystąpić, stanowią zagrożenie życia. To między innymi niewydolność nerek, w przypadku której konieczna może być hemodializa, oraz zespół ostrej niewydolności oddechowej, który czasem wymaga zastosowania wentylacji mechanicznej na oddziale intensywnej terapii. Z powodu upośledzenia odporności możliwe są wtórne zakażenia bakteryjne wymagające podawania antybiotyków.   

Żółta gorączka – rokowania 

U większości osób zakażenie wirusem żółtej gorączki przebiega w sposób łagodny i nie stanowi zagrożenia życia. Niestety, u kilkunastu procent pacjentów, jak wyżej zaznaczono, dochodzi do rozwoju fazy toksycznej i połowa takich przypadków kończy się zgonem w ciągu 10-14 dni.  

Zapobieganie żółtej gorączce 

Od 80 lat istnieje bezpieczna i efektywna szczepionka przeciwko żółtej gorączce, a jej jedna dawka uodparnia na całe życie, choć w niektórych przypadkach może być wymagane ponowne szczepienie.  

Szczepionka zawiera żywą, atenuowaną (osłabioną) formę wirusa żółtej gorączki i jest rekomendowana dla osób powyżej 9. miesiąca życia, u których nie ma przeciwwskazań do szczepienia. W przypadku podróży szczepienie przeciwko tej chorobie jest: 

  • obowiązkowo wymagane dla udających się do krajów, w których wydano takie rozporządzenia. Obecnie na liście krajów, w których szczepionka jest obligatoryjna, widnieje 18 państw, jednak dyrektywy te mogą się zmieniać w krótkim czasie, dlatego przed wyjazdem dobrze jest sprawdzić zaktualizowaną listę na anglojęzycznej stronie Centers for Disease Control and Prevention lub skontaktować się z ambasadą danego miejsca; 
  • zalecane osobom udającym się w rejony o podwyższonym ryzyku zakażenia wirusem. Również wtedy, gdy szczepienia nie są tam wymagane. 

Oprócz szczepienia ważne jest stosowanie środków zapobiegających ukłuciu przez komary. W tym celu można użyć repelentów, czyli środków odstraszających komary, unikać przebywania na terenach zwiększonego ryzyka ukąszeń w okresie największej aktywności komarów (od zmierzchu do świtu) i osłaniać skórę za pomocą odpowiedniego ubrania.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Osteopatia – czym zajmuje się osteopata i w jakich chorobach może pomóc?

    Osteopatia zajmuje się diagnostyką oraz leczeniem zaburzeń układu ruchu, narządów wewnętrznych oraz układu współczulnego. Za jej twórcę uznaje się amerykańskiego lekarza Andrewa Taylora Stilla, który stworzył American School of Osteopathy – instytucję zrzeszającą i kształcącą specjalistów z tej dziedziny. Jakie są wskazania do osteopatii? Jakie techniki stosuje osteopata?

  • Spray do uszu – jak działa? Jak wybrać najlepszy preparat do czyszczenia uszu?

    Woskowina to naturalna substancja tłuszczowa o właściwościach zmiękczających i bakteriobójczych, zaś jej ilość regulowana jest dzięki mechanizmowi samooczyszczania ucha. Zwiększona produkcja woskowiny może skutkować tworzeniem się czopów, którym towarzyszą objawy, takie jak stopniowa utrata słuchu, uczucie zatkanego ucha, szumy uszne czy ból ucha o różnym nasileniu. Prawidłowe i skuteczne czyszczenie pozwala wspomóc proces samooczyszczania oraz zapobiega powstawaniu poważniejszych dolegliwości. Jak wybrać najlepszy spray do uszu?

  • Profilaktyka 40 PLUS – program Ministerstwa Zdrowia

    Zgodnie z założeniami nowego programu zdrowotnego od 1 lipca 2021 osoby w wieku 40 lat i powyżej mogą skorzystać z pakietu badań diagnostycznych. Dowiedz się, jakie badania można wykonać? Z jakimi schorzeniami najczęściej zmagają się Polacy w średnim wieku?

  • Polipy macicy – objawy i leczenie polipów szyjki macicy i polipów trzonu macicy

    Obecnie polipy macicy są dość częstą jednostką chorobową, z którą ginekolodzy muszą się mierzyć w praktyce ambulatoryjnej. Nierzadko pozostają bezobjawowe, ale jeśli wzrastają z błony śluzowej w obrębie jamy macicy, to mogą stanowić jedną z częstszych przyczyn nieprawidłowych krwawień z dróg rodnych u kobiet. Pamiętajmy, że objawowe polipy macicy stanowią ważne wskazanie do konsultacji z lekarzem ginekologiem i podjęcia decyzji o ich usunięciu.

  • Zatrucie grzybami – objawy i pierwsza pomoc

    Według Światowej Organizacji Zdrowia co roku 2% populacji szuka pomocy medycznej z powodu zatrucia grzybami. Mimo wieloletniego doświadczenia w diagnozowaniu i leczeniu tego schorzenia wstępna diagnoza jest złożona i wymaga różnicowania oraz dokładnego określenia, jakie grzyby wywołały zatrucie (może to być zatrucie kilkoma rodzajami grzybów). Trudności związane są w większości przypadków z różnymi objawami i zespołami toksykologicznymi, które pojawiają się pod wpływem toksyn grzybowych. W związku z rozpowszechnieniem diagnozy ostrego zatrucia grzybami, każdy powinien zdawać sobie sprawę z doraźnych metod leczenia w tym przypadku. 

  • Zapalenie krtani – przyczyny, objawy, leczenie

    Nagła duszność i szczekający kaszel w środku nocy u dziecka wywołują często panikę u rodziców i opiekunów. Objawy te mogą świadczyć o ostrym zapaleniu krtani. Dowiedz się, kiedy konieczne staje się wezwanie pogotowia do małego pacjenta. Sprawdź również, kiedy zwykła chrypka może oznaczać przewlekłe zapalenie krtani i powinna skłonić nas do wizyty u lekarza.

  • Diabetomat – urządzenie ułatwi życie osobom chorym na cukrzycę

    Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie opracowali urządzenie, które pozwoli diabetykom zastąpić klasyczne pomiary stężenia cukru we krwi. W jaki sposób działa? Kiedy będzie można go kupić? Jakie inne nieinwazyjne urządzenia monitorowania glikemii powstały w ostatnim czasie?

  • Sztuczna Inteligencja pozwoli skuteczniej leczyć raka stercza

    W Polsce rak stercza (prostaty) jest najczęstszym nowotworem litym występującym u mężczyzn. Dzięki dofinansowaniu z programu INFOSTRATEG powstaje platforma informatyczna, która ułatwi dokonywanie wyboru terapii onkologicznej dedykowanej pacjentom, u których zostanie zdiagnozowane to schorzenie. Lepsze dopasowanie leczenia wpłynie na poprawę jego efektywności. Narzędzie będzie wykorzystywało algorytmy sztucznej inteligencji.  

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij