Japonscy pracownicy na wsi - w miejscu narażonym na zakażenie japońskim zapaleniem mózgu
Barbara Bukowska

Japońskie zapalenie mózgu – szczepionka, objawy, leczenie

Osoby wybierające się w podróż do popularnej wśród polskich turystów Azji Południowo-Wschodniej powinny mieć świadomość występowania na tym obszarze choroby wirusowej japońskie zapalenie mózgu. Na szczęście na to schorzenie istnieje dostępna w Polsce szczepionka.

Japońskie zapalenie mózgu to choroba wywoływana przez arbowirusy z grupy Flaviviridae. Naturalny rezerwuar tego wirusa stanowią ptaki żyjące na terenach podmokłych i trzoda chlewna. Wirus japońskiego zapalenia mózgu przenoszony jest przez komary z rodzaju Culex i Aedes, po ukąszeniu których może przedostać się do organizmu człowieka i wywołać objawy chorobowe.

Japońskie zapalenie mózgu – gdzie występuje?

Japońskie zapalenie mózgu występuje w krajach południowo-wschodniej Azji (m.in. Japonii, Korei Północnej i Południowej, Chinach, Tajlandii, Wietnamie i Indiach), a także w północno-wschodniej Australii i Papui-Nowej Gwinei.

Największe ryzyko zachorowania dotyczy osób przebywających na obszarach wiejskich, będących naturalnym siedliskiem ptactwa wodnego i stwarzających sprzyjające warunki do namnażania komarów przenoszących japońskie zapalenie mózgu.

Szczepionka na japońskie zapalenie mózgu

Szczepionka na japońskie zapalenie mózgu jest najskuteczniejszym sposobem zapobiegania zachorowaniu. Szczepienie należy rozważyć u osób planujących wyjazd w rejony występowania choroby.

Szczepionka dostępna w Polsce zawiera inaktywowane (zabite) wirusy. Przeznaczona jest dla dzieci powyżej 2. miesiąca życia oraz dorosłych (u dzieci do 3. roku życia stosuje się niższe dawki). Schemat podstawowy obejmuje podanie dwóch dawek w odstępie 4 tygodni. Dzieciom powyżej 14. roku życia oraz dorosłym można podać dawkę przypominającą po upływie roku od szczepienia podstawowego, jeśli prawdopodobne jest ponowne narażenie na wirusa. U dorosłych możliwe jest wdrożenie schematu przyspieszonego (podanie dwóch dawek w odstępie 7 dni), kiedy konieczne jest uzyskanie szybkiego uodpornienia.

Skutki uboczne szczepionki na japońskie zapalenie mózgu występują zazwyczaj w ciągu pierwszych trzech dni od wakcynacji, z reguły mają łagodne nasilenie i ustępują samoistnie. Najczęściej zgłaszanymi powikłaniami po szczepionce na japońskie zapalenie mózgu są:

Szczepienie można wykonać w placówkach specjalizujących się w szczepieniach podróżnych. Aktualnie szczepionka na japońskie zapalenie mózgu kosztuje ok. 400 zł (dane z drugiego kwartału 2022 r.). Cena ta może się różnić w zależności od miejsca zakupu.

Niezależnie od szczepienia, należy pamiętać o innych działaniach profilaktycznych, które obejmują:

  • stosowanie repelentów,
  • noszenie odzieży chroniącej całe ciało przed ugryzieniami komarów,
  • korzystanie z moskitier oraz siatek zabezpieczających na okna i otwory wentylacyjne,
  • unikanie wieczornej i nocnej aktywności na terenach otwartych, kiedy komary przenoszące chorobę są najbardziej aktywne.

Polecane dla Ciebie

Japońskie zapalenie mózgu – objawy

Okres wylęgania choroby wynosi od 6 do 16 dni. 99% zachorowań na japońskie zapalenie mózgu ma przebieg łagodny: albo zupełnie bezobjawowy, albo z objawami grypopodobnymi o niewielkim nasileniu, takimi jak:

  • gorączka,
  • bóle mięśniowo-stawowe,
  • bóle głowy,
  • zaburzenia żołądkowo-jelitowe,
  • uczucie rozbicia i ogólnego osłabienia.

W tych przypadkach choroba ustępuje samoistnie po kilku dniach. Jedynie u 1% pacjentów rozwija się ciężkie zapalenie mózgu, któremu towarzyszą objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego:

  • nagły ból głowy,
  • wysoka gorączka,
  • zaburzenia świadomości,
  • zaburzenia ruchu i mowy,
  • niedowłady,
  • zaburzenia koncentracji i dezorientacja,
  • drgawki.

Ryzyko zgonu w ciężkich przypadkach japońskiego zapalenia mózgu wynosi 25–30%, a u 30–50% chorych pozostają trwałe deficyty neurologiczne oraz zaburzenia psychiczne.

Okres rekonwalescencji po przechorowaniu wynosi nawet kilka miesięcy. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że na objawową postać japońskiego zapalenia mózgu choruje 68 000 osób rocznie (w tym ponad 50 000 dzieci do 15. roku życia), z czego ok. 20 000 umiera.

Japońskie zapalenie mózgu – leczenie

W przypadku japońskiego zapalenia mózgu nie są znane skuteczne sposoby leczenia przyczynowego, czyli prowadzącego do wyeliminowania czynnika patogennego – arbowirusa. Leczenie japońskiego zapalenia mózgu polega więc jedynie na łagodzeniu uciążliwych dla pacjenta objawów, przede wszystkim poprzez podawanie leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych.

W ciężkich przypadkach konieczne może być wdrożenie metod wspomagania oddechu czy łagodzenia drgawek. Obrzęk, towarzyszący zapaleniu mózgu, łagodzi się poprzez dożylne podawanie mannitolu.

Przełomem w opracowywaniu nowych terapii japońskiego zapalenia mózgu może okazać się zidentyfikowanie receptora CLEC5A (ang. C-Type Lectin Domain Containing 5A) dla monocytów i makrofagów. W badaniach in vivo wykazano, że wirus japońskiego zapalenia mózgu bezpośrednio z nim oddziałuje i aktywuje makrofagi do wydzielania cytokin prozapalnych i chemokin. U zwierząt pozbawionych genu kodującego CLEC5A ta reakcja immunologiczna była znacząco osłabiona.

Zahamowanie aktywności CLEC5A, choć nie zapobiega zakażaniu przez wirusa neuronów i astrocytów, może ograniczyć neurozapalenie indukowane przez mikroglej (wyspecjalizowane makrofagi ośrodkowego układu nerwowego). To właśnie zapalenie mózgu i towarzyszące mu objawy stanowią bezpośrednią przyczynę zgonu pacjentów, a także powstawania trwałych uszczerbków neurologicznych. Odkrycie roli CLEC5A w patogenezie japońskiego zapalenia mózgu może w przyszłości przyczynić się do rozwoju nowych strategii terapeutycznych.

  1. S.T. Chen, R.S. Liu, M.F. Wu i in., CLEC5A regulates Japanese encephalitis virus-induced neuroinflammation and lethality, PLoS Pathog." nr 8(4), 2012.
  2. K. Korzeniewski, Japońskie zapalenie mózgu, Medycyna Podróży [online], https://medycynatropikalna.pl/choroba/japonskie-zapalenie-mozgu, [dostęp:] 02.06.2022 r.
  3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Ixiaro, www.ema.europa.eu [online], https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/ixiaro-epar-product-information_pl.pdf [dostęp:] 02.06.2022 r.
  4. K. Morita T. Nabeshima, C.C. Buerano, Japanese encephalitis. Rev Sci" nr 34(2), 2015.
  5. L.V. Simon, S. D.S. Sandhu, A Goyal i in., Japanese encephalitis, www.ncbi.nlm.nih.gov [online], https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470423/ [dostęp:] 02.06.2022 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jet lag – czym jest? Czy każdy ma jet lag?

    Dobrze znaną podróżnikom i obieżyświatom konsekwencją nagłej zmiany strefy czasowej jest wystąpienie tzw. zespołu długu czasowego, czyli jet lagu. Planując więc daleką podróż, warto również zaplanować czas na adaptację organizmu do zmienionych godzin snu i czuwania.

  • Choroba Sanfilippo – objawy, przyczyny, leczenie

    Choroba Sanfilippo to bardzo rzadka choroba genetyczna, określana jako mukopolisacharydoza typu 3 (MPS III). Nazwa choroby pochodzi od nazwiska lekarza, który w 1963 roku po raz pierwszy opisał ten typ mukopolisacharydozy – dr. Sylvestra Sanfilippo.

  • Choroba Wilsona – objawy, leczenie i przewidywana długość życia

    Choroba Wilsona to schorzenie prowadzące do nadmiernego gromadzenia się miedzi w organizmie. Przyczyną jest mutacja genetyczna, wskutek której dochodzi do defektu białka odpowiadającego za transport miedzi w organizmie. W konsekwencji miedź nie jest wydalana z organizmu, tylko gromadzi się w narządach, prowadząc do ich uszkodzenia.

  • Chłoniak Burkitta – objawy, przyczyny i rokowanie

    Przyczyną chłoniaka jest niekontrolowany rozrost puli limfocytów, a głównym skutkiem ubocznym – upośledzenie układu immunologicznego ze względu na utratę funkcji zmienionych komórek. Najczęstszą przyczyną zgonu wśród pacjentów cierpiących na nowotwory krwi są pozornie niegroźne infekcje – i właśnie tak zabija chłoniak Burkitta.

  • Odmrożenia – stopnie i objawy. Co robić i jak zabezpieczyć skórę przed zimnem?

    Odmrożenie z zimna to stan skóry, w którym jej warstwa ochronna została uszkodzona przez działanie niskich temperatur. Może to prowadzić do bolesności, pieczenia, zaczerwienienia i obrzęku, a w ciężkich przypadkach nawet do amputacji kończyn lub ich fragmentów. W celu uniknięcia odmrożenia należy zachować ostrożność podczas długotrwałego przebywania na mrozie, chronić skórę odpowiednim ubraniem czy stosować kremy i maści ochronne.

  • Sprue tropikalna (psyloza) – przyczyny i objawy choroby przypoominającej celiakię

    Sprue tropikalna jest chorobą zakaźną, która występuje głównie w krajach tropikalnych i subtropikalnych. Objawia się nieprawidłowym trawieniem i wchłanianiem składników pokarmowych, co prowadzi do poważnych niedoborów składników odżywczych, głownie witaminy B12 i kwasu foliowego, a także do anemii. Leczenie sprue tropikalnej jest uzależnione od przyczyny i może wymagać antybiotyków, leków przeciwpasożytniczych i suplementów diety.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij