Kobieta trzyma się za brzuch. Boli ją wątroba
Maciej Toczek

Jakie są przyczyny i objawy żółtaczki? Rodzaje, czynniki ryzyka, leczenie

Żółtaczka, znana również jako żółtaczka zakaźna, to choroba wirusowa, która wpływa na wątrobę. Jest spowodowana zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu A, B, C, D lub E. Najczęściej spotykanymi typami są wirusy zapalenia wątroby typu A i B. Żółtaczka typu B, C i D może prowadzić do przewlekłego stanu zapalnego wątroby. Sukces terapeutyczny zależny jest od zniszczeń, jakie dokonała infekcja wirusowa w okresie przed podjęciem leczenia, gdyż niektóre zmiany mają charakter trwały i nieodwracalny.

  1. Żółtaczka – co to za choroba i skąd taka nazwa?
  2. Jakie są rodzaje żółtaczki?
  3. Żółtaczka – przyczyny
  4. Objawy żółtaczki – co powinno zaniepokoić?
  5. Żółtaczka - badania i diagnostyka 
  6. Jak wygląda leczenie żółtaczki? Jak długo trwa choroba?
  7. Profilaktyka żółtaczki – szczepienie, ograniczenie czynników ryzyka

Zażółcenie powłok skórnych, popularnie określane jako żółtaczka, to objaw mocno niepokojący. Z uwagi na fakt, że świadczyć może o wielu poważnych problemach zdrowotnych, warto wiedzieć, gdzie i u kogo szukać pomocy. Czym jest żółtaczka oraz jak wygląda jej leczenie?

Żółtaczka – co to za choroba i skąd taka nazwa?

Na samym wstępie zaznaczyć należy, iż żółtaczka jest objawem, nie zaś chorobą samą w sobie. Z tego względu wszelkiego rodzaju określenia, jak „żółtaczka typu c” czy „żółtaczka typu b”, odnoszące się do infekcji wirusowych powodujących zapalenie wątroby są niepoprawne lub po prostu umowne.

Żółtaczkę definiuje się jako zażółcenie powłok skórnych oraz białkówek oczu ze względu na odkładanie się bilirubiny, będącej produktem rozpadu hemoglobiny ze „zużytych” erytrocytów. W momencie, kiedy jej stężenie przekracza pewne przyjęte normy, organizm nie radzi sobie z jej wydalaniem, co powoduje pojawienie się tytułowego objawu. Prawidłowy poziom bilirubiny we krwi nie przekracza 1 mg/dl, natomiast charakterystyczne żółte zabarwienie widoczne jest mniej więcej od poziomu rzędu 2,5 mg/dl.

Jakie są rodzaje żółtaczki?

Powstanie żółtaczki nierozerwalnie związane jest z obrotem bilirubiny. Z tego względu nieprawidłowości – w zależności od etapu jej metabolizmu – warunkować będą rodzaj żółtaczki.

Wyróżnia się trzy typy żółtaczki:

  • przedwątrobową,
  • wątrobową,
  • pozawątrobową, nazywaną inaczej żółtaczką mechaniczną.

Powiązane produkty

Żółtaczka – przyczyny

Przyczyny żółtaczki powiązane są ściśle z jej typem. To właśnie nieprawidłowości, które mają miejsce na danym etapie metabolizmu bilirubiny, powodują charakterystyczne zażółcenie powłok skórnych.

Żółtaczka przedwątrobowa

W przypadku żółtaczki przedwątrobowej nadmiar bilirubiny wynika ze zbyt szybkiej degradacji krwinek czerwonych, a więc hemolizy, przez co wątroba nie jest w stanie odpowiednio jej metabolizować. W efekcie nadmiar bilirubiny zaczyna odkładać się w powłokach skórnych oraz białkówkach. Proces taki może jednak wynikać również z nieprawidłowego wychwytu bilirubiny przez komórki wątrobowe. Przykładem tego typu choroby jest całkowicie niegroźny dla zdrowia zespół Gilberta, objawiający się zażółceniem skóry w momencie zjedzenia tłustej potrawy lub po spożyciu alkoholu.

Zobacz ofertę leków i ziół na wątrobę wspierających jej funkcjonowanie, regenerację i zdrowie. Wejdź na DOZ.pl i sprawdź produkty na wzdęcia oraz środki wspomagające trawienie.

Żółtaczka wątrobowa

Żółtaczka wątrobowa jest bezpośrednio związana z nieprawidłowościami tego narządu. Na tym etapie dochodzi do nieprawidłowego metabolizmu bilirubiny w samych komórkach wątrobowych, czyli hepatocytach. Do sytuacji takiej dojść może m.in. w przebiegu zapalenia wątroby na skutek infekcji wirusami zapalenia wątroby typu A, B, C lub D, procesu nowotworowego czy też marskości wątroby wynikającej np. z jej toksycznego uszkodzenia lub z chorób wrodzonych.

Żółtaczka mechaniczna

Żółtaczka mechaniczna związana jest z nieprawidłowościami zlokalizowanymi w obrębie dróg żółciowych. Pomimo prawidłowego wychwytu i metabolizmu żółci nie może ona zostać wydalona ze względu na patologię znajdującą się poza wątrobą. Do takich sytuacji dojść może np. w przebiegu kamicy żółciowej czy też nowotworu dróg żółciowych, głowy trzustki lub pęcherzyka żółciowego.

Objawy żółtaczki – co powinno zaniepokoić?

Jak zostało to już wcześniej wspomniane, żółtaczka jest objawem samym w sobie, który może świadczyć o poważnym problemie zdrowotnym wymagającym pilnej interwencji lekarskiej. Samo jej pojawienie się jest zatem niepokojące i w większości przypadków wymaga pogłębienia diagnostyki. Co więcej, zażółcenie powłok skórnych związane jest z funkcjonowaniem wątroby, więc innymi objawami, które mogą towarzyszyć żółtaczce, są: nasilony świąd, przedłużające się krwawienia, pojawienie się wodobrzusza czy też pajączków naczyniowych na skórze.

Żółtaczka - badania i diagnostyka 

Podstawą w diagnostyce przyczyn żółtaczki jest wykonanie badań z krwi żylnej. W tym celu lekarz, w większości przypadków, decyduje się na zlecenie badań, takich jak morfologia, ocena parametrów wątrobowych w postaci ALT (aminotransferaza alaninowa), AST (aminotransferaza asparaginianowa) oraz GGTP (gamma-glutamylotranspeptydaza), poziomu bilirubiny, a także parametrów krzepnięcia – koagulogram. Dodatkowo pomocne może być wykonanie badań w kierunku obecności wirusów wątrobowych, przede wszystkim WZW typu B oraz C. Nieocenioną wartość diagnostyczną niosą za sobą również badania obrazowe w postaci USG jamy brzusznej czy też tomografii komputerowej.

W przypadku stwierdzenia uszkodzenia wątroby lub też cech jej marskości wskazane jest przeprowadzenie badania elastografii, które opisuje poziom zwłóknienia narządu.

Jak wygląda leczenie żółtaczki? Jak długo trwa choroba?

Przebieg leczenia żółtaczki uzależniony jest przede wszystkim od przyczyny jej wystąpienia. Inaczej wyglądać będzie postępowanie w przypadku stwierdzenia marskości wątroby na tle uszkodzenia toksycznego, nowotworu dróg żółciowych czy w przypadku infekcji wirusami hepatotropowymi. Jeśli chodzi o infekcje, to w znacznej większości przypadków możliwe jest trwałe wyleczenie. Związane jest to ze stworzeniem w ostatnim czasie i wdrożeniem do codziennego postępowania specjalistycznych leków przeciwwirusowych, które trwale hamują replikację wirusa, co tym samym uznawane jest za wyleczenie. Sukces terapeutyczny zależny jest jednak od zniszczeń, jakie dokonała infekcja wirusowa w okresie przed podjęciem leczenia, gdyż niektóre zmiany mają charakter trwały i nieodwracalny. W sytuacji, kiedy za uszkodzenie wątroby odpowiadają czynniki toksyczne (jak leki lub alkohol), kluczowe jest odstawienie substancji, która powoduje nieprawidłowe zmiany w organizmie. Jednak tak jak w przypadku zapalenia wątroby o etiologii wirusowej, również przy uszkodzeniu toksycznym niektóre zmiany są nieodwracalne i mogą wymagać przeszczepu wątroby.

Nowotwory związane z pojawieniem się żółtaczki to temat niezwykle szeroki i znacząco wykraczający poza ramy tego artykułu. Warto jednak nadmienić, że każdy pacjent traktowany jest indywidualnie, a najskuteczniejszym postępowaniem w leczeniu nowotworu zarówno trzustki, dróg żółciowych, jak i samej wątroby jest postępowanie chirurgiczne, które niestety nie zawsze może być wdrożone ze względu na stan ogólny pacjenta bądź też zaawansowanie procesu nowotworowego.

Profilaktyka żółtaczki – szczepienie, ograniczenie czynników ryzyka

Ze względu na przyczyny występowania żółtaczki postępowanie profilaktyczne może przybierać różne formy. Podstawą są oczywiście szczepienia przeciwko WZW typu B. Ich obowiązkowe wykonywanie i wprowadzenie do kalendarza szczepień w połowie lat 90. pozwoliło w znaczący sposób ograniczyć ilość zachorowań na tę jednostkę chorobową. Niestety, na chwilę obecną nie istnieje szczepionka skierowana przeciwko WZW typu C. Wirusy wywołujące zapalenie wątroby typu B i C przenoszone są drogą krwiopochodną oraz poprzez kontakty seksualne. Z tego względu, aby uniknąć zachorowania, przy korzystaniu z usług, w których dochodzi do przerwania ciągłości skóry (jak ma to miejsce np. w salonach kosmetycznych czy tatuażu), upewnijmy się, że wykorzystywany sprzęt jest jednorazowy, a dbałość o zasady higieny stoi na najwyższym poziomie.

W przypadku uszkodzeń toksycznych oraz nowotworów konieczne jest ograniczenie spożywania alkoholu, zaprzestanie palenia papierosów, zadbanie o zbilansowaną dietę oraz regularną aktywność fizyczną, a także okresowe wykonywanie badań kontrolnych z krwi.

Sprawdź, jak powinna wyglądać dobrze skomponowana dieta wątrobowa – co jeść, a czego unikać?
  1. Jacek Juszczyk, Jerzy Jaroszewicz, Żółtaczka, Medycyna Praktyczna, [online] https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.I.1.41 [dostęp:] 16.05.2023.
  2. Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski, Interna Szczeklika 2022/2023, Warszawa 2022.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Objawy chorej wątroby

    Wątroba jest wielofunkcyjnym gruczołem, który zbudowany jest z czterech płatów. Wyróżnia się zatem w jej budowie płat prawy, płat lewy, płat czworoboczny oraz ogoniasty. W budowie wątroby można też wyróżnić dwie powierzchnie: przeponową oraz trzewną. Wątroba u ludzi znajduje się pod przeponą. Jej większa część jest zlokalizowana w prawym podżebrzu i nie powinna spod niego wystawać (wyjątkiem są małe dzieci, u których wątroba może wystawać spod łuku żebrowego na 1-2 cm). Ponadto wątroba zajmuje także część nadbrzusza i lewego podżebrza. Od góry i od przodu jest ograniczona przeponą, zaś od dołu i z tylu graniczy ona z jelitami i żołądkiem. W budowie 100 mikroskopowej wątroby widoczny jest miąższ, który zbudowany jest z komórek - hepatocytów. Krew do wątroby jest doprowadzana na dwa sposoby. Za pośrednictwem tętnicy wątrobowej właściwej do wątroby doprowadzana jest krew utlenowana, czyli krew bogata w tlen mająca funkcje odżywcze. Za pośrednictwem natomiast żyły wrotnej przepływa przez wątrobę krew odtlenowana ze śledziony, żołądka i jelit, krew ta bogata jest w składniki i sole mineralne, które wątroba przechwytuje i przetwarza.

  • Stłuszczenie wątroby – przyczyny, objawy, leczenie, zalecenia

    Stłuszczenie wątroby jest schorzeniem dotykającym nie tylko osoby nadużywające alkoholu. Wśród czynników ryzyka wymienia się m.in. otyłość, wirusowe zapalenie wątroby, a także niedobory witamin A i E. Czy dokładnie jest stłuszczenie wątroby i w jaki sposób leczy się tę chorobę? Które zioła będą odpowiednie dla osób z otłuszczoną wątrobą?  

  • Zwłóknienie wątroby – przyczyny, stopnie, badania, leczenie

    Zwłóknienie wątroby to proces, który spowodowany jest przewlekłym działaniem czynników uszkadzających – od leków, przez choroby wirusowe, aż po alkohol. Ma on związek z naprawczymi funkcjami komórek wątroby, których równowaga zostaje zaburzona. W początkowej fazie jest procesem odwracalnym, jednak przy znacznym uszkodzeniu dochodzi do przewlekłej choroby, jaką jest marskość wątroby. Co to jest zwłóknienie wątroby? Jakie ma objawy?

  • Niewydolność wątroby – objawy, przyczyny i leczenie

    Wątroba jest centrum metabolicznym naszego organizmu. Do jej funkcji zalicza się syntezę wielu białek i glukozy, przekształcanie szkodliwych metabolitów do ich neutralnych form, magazynowanie witamin i innych substancji, a także produkcję ciepła. Wszechstronność wątroby sprawia, że niemożliwe jest jej zastąpienie. W związku z tym jedyną skuteczną formą leczenia w przypadku skrajnej niewydolności wątroby jest przeszczep tego narządu.

  • Choroby wątroby – objawy, rodzaje i leczenie

    Wątroba jest największym, bo stanowiącym 2-2,5% masy ciała, i najbardziej skomplikowanym narządem ciała człowieka. Właśnie m.in. dlatego powinniśmy o nią dbać przez całe życie.

  • Polekowe uszkodzenie wątroby – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

    Polekowe uszkodzenie wątroby (PUW) jest toksycznym uszkodzeniem lub zaburzeniem funkcji wątroby, wynikającym z działania leków, ich interakcji oraz reakcji alergicznych na nie. Mimo że występuje tylko 1 na 100 000 przypadków, jego powikłania mogą zagrażać zdrowiu, a nawet życiu. Toksyczne działanie leków może doprowadzić do stłuszczenia i marskości wątroby, co wiążę się przewlekłymi powikłaniami, które towarzyszą osobie chorej często do końca życia. Jakie są objawy polekowego uszkodzenia wątroby? Jak je leczyć?

  • Nowy ostry wariant zapalenia wątroby u dzieci

    Ostre wirusowe zapalanie wątroby powoduje szybkie uszkodzenie komórek wątroby, czyli hepatocytów i (najczęściej) wywołują je wirusy. Niestety od kilku tygodni na całym świecie odnotowuje się coraz więcej przypadków tej choroby wśród dzieci, niemniej z tą różnicą, że nie wiadomo, co jest jej podłożem. Jak rozpoznać to zakażenie u dziecka, na co zwrócić uwagę i jak mu zapobiegać?

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij