WZW C – przyczyny, objawy, czynniki ryzyka wirusowego zapalenia wątroby typu C

Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) to zakaźna choroba wywołana przez wirus HCV, która może przez długi czas przebiegać bez wyraźnych objawów. Nieleczone zakażenie może prowadzić do przewlekłego stanu zapalnego i stopniowego uszkodzenia wątroby, zwiększając ryzyko rozwoju marskości oraz poważnych powikłań.

1. WZW C – co to jest? Ostre i przewlekłe zapalenie wątroby
2. Jakie są objawy zakażenia WZW C?
3. WZW C – czy można wyleczyć żółtaczkę?
4. WZW C – szczepienie, profilaktyka
5. Czego nie powinny robić osoby z WZW typu C? Jakie są rokowania?
6. Wirus zapalenia wątroby typu C (HCV) – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• jakie są objawy WZW typu C,
• czy istnieje szczepienie przeciwko WZW C,
• jak wygląda leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu C.

Jednym z odległych następstw przewlekłego zakażenia HCV może być rak wątroby, w tym rak wątrobowokomórkowy, będący najczęstszym pierwotnym nowotworem złośliwym tego narządu. Wczesne wykrycie zakażenia i odpowiednie leczenie przeciwwirusowe mają istotne znaczenie w ograniczaniu ryzyka trwałego uszkodzenia wątroby i związanych z nim powikłań.

WZW C – co to jest? Ostre i przewlekłe zapalenie wątroby

WZW C to skrótowe określenie na wirusowe zapalenie wątroby typu C. Jednostka ta wywoływana jest przez wirusa zapalenia wątroby typu C, w skrócie określanego jako HCV. Zaliczany jest on do wirusów RNA i wykazuje naturalny tropizm do komórek miąższu wątrobowego. Cechą, która pozwala mu unikać układu immunologicznego i tym samym doprowadzać do powolnej destrukcji wątroby w formie zakażenia przewlekłego, jest znaczna zmienność genetyczna. Umożliwia mu to pozostanie niejako niezauważalnym dla układu odpornościowego człowieka, a także znacząco utrudnia prace nad wynalezieniem skutecznej szczepionki.

W przebiegu WZW C wyróżnić możemy postać ostrą i przewlekłą:

1. W ostrym zakażeniu objawy są w większości przypadków miernie nasilone bądź też nie występują wcale. Ocenia się, że są obecne jedynie u co czwartego zakażonego pacjenta. W większości przypadków chorzy skarżą się wtedy na objawy grypopodobne w postaci ogólnego rozbicia, dolegliwości bólowych kostno-mięśniowych czy bólów brzucha zlokalizowanych w nadbrzuszu. U niektórych osób zauważyć można również żółtaczkę, która nie jest nasilona i stosunkowo szybko ustępuje.
2. Zakażenie przewlekłe, które zauważane jest znacznie częściej w przypadku infekcji HCV, definiowane jest jako występowanie wykładników serologicznych, w postaci obecności przeciwciał anty-HCV, molekularnych, kiedy to stwierdza się materiał genetyczny RNA wirusa we krwi, lub biochemicznych, czyli podwyższonych enzymów wątrobowych, utrzymujących się przynajmniej przez okres sześciu miesięcy.

Jakie są objawy zakażenia WZW C?

Objawy towarzyszące wirusowemu zapaleniu wątroby typu C zależą przede wszystkim od jego postaci. W przypadku zakażeń o charakterze ostrym dominują takie symptomy, jak:

• dolegliwości bólowe w prawym górnym kwadrancie brzucha,
• nudności i wymioty,
• biegunki,
• żółtaczka,
• uczucie zmęczenia,
• objawy dyspeptyczne w postaci odbijania lub uczucia zgagi.

Znacznie częściej przyjmuje postać przewlekłą. W takiej sytuacji w większości przypadków przebieg jest asymptomatyczny, a pierwsze objawy infekcji zauważane przez chorego pojawiają się w momencie zaawansowanej marskości wątroby oraz wystąpienia krwawienia z żylaków przełyku, wodobrzusza czy też żółtaczki.

Nie sposób nie wspomnieć również o pozawątrobowych manifestacjach zakażenia HCV, wśród których wymienić można:

• kłębuszkowe zapalenie nerek,
• liszaj płaski,
• zespół Sjögrena,
• idiopatyczne włóknienie płuc,
• autoimmunologiczne zapalenie tarczycy.

WZW C – czy można wyleczyć żółtaczkę?

Jeszcze do niedawna leczenie WZW typu C było niezwykle czasochłonne, trudne, związane z licznymi powikłaniami, a na domiar złego nie cechowało się zbyt dużą skutecznością. Zmieniło się to jednak w momencie zastosowania w leczeniu nowych leków przeciwwirusowych.

Obecnie leczenie trwa od 12 do 24 tygodni i hamuje w sposób trwały replikację wirusa, co w świecie medycznym uznaje się za równoznaczne z usunięciem wirusa z organizmu chorego. W trakcie leczenia chory nie wymaga hospitalizacji, gdyż cały proces może być prowadzony w warunkach opieki ambulatoryjnej. Niestety, wielu pacjentów trafia pod opiekę lekarzy w momencie obecności trwałych i nieodwracalnych zmian w miąższu wątroby, a nawet jej marskości. Z tego względu tak ważne jest wykonywanie badań w kierunku przeciwciał anty-HCV we krwi u jak największej liczby ludzi w populacji, gdyż działanie takie pozwala wychwycić zakażonych na bezobjawowym etapie choroby.

WZW C – szczepienie, profilaktyka

Wirus HCV przenoszony jest drogą krwiopochodną. Oznacza to, że aby doszło do zakażenia, konieczny jest kontakt z krwią osoby chorej z aktywną replikacją wirusa.

Czynniki ryzyka zakażenia wirusem HCV. Do transmisji może dojść podczas:

• stosowania dożylnych środków odurzających,
• przeprowadzania zabiegów z przerwaniem ciągłości skóry z użyciem niesterylnych narzędzi,
• wielokrotnych transfuzji krwi, szczególnie w przeszłości (przed 1992 rokiem),
• ryzykownych kontaktów seksualnych,
• ciąży oraz w trakcie porodu, jeżeli matka dziecka nie była leczona.

Do tej pory nie wynaleziono skutecznej szczepionki przeciwko HCV. Z tego względu jedyną formą profilaktyki pierwotnej jest unikanie sytuacji, w których może dojść do zakażenia, natomiast profilaktyka wtórna opiera się na wykonywaniu regularnych badań w kierunku obecności anty-HCV.

Czego nie powinny robić osoby z WZW typu C? Jakie są rokowania?

Osoby zakażone wirusem HCV powinny przede wszystkim stosować się do wszelkiego rodzaju zaleceń lekarza prowadzącego. Oznacza to najczęściej całkowity zakaz spożywania alkoholu oraz przyjmowania substancji odurzających, unikanie sytuacji, w których potencjalnie mogłyby narazić inne osoby na zakażenie, a także prowadzenie zdrowego trybu życia i przestrzeganie zbilansowanej diety. Konieczne jest również przyjmowanie zaleconych leków w ściśle określony sposób, tak aby leczenie było możliwie najskuteczniejsze.

Wirus zapalenia wątroby typu C (HCV) – najczęściej zadawane pytania

Czy można mieć wirusowe zapalenie wątroby typu C i nie mieć żadnych objawów?

Tak, zakażenie wirusem HCV bardzo często przebiega bezobjawowo, szczególnie w początkowej fazie choroby. Również przewlekłe WZW C może przez wiele lat nie powodować charakterystycznych objawów. Niektóre osoby mogą odczuwać jedynie niespecyficzne dolegliwości, takie jak przewlekłe zmęczenie, osłabienie czy gorsze samopoczucie.

Jak sprawdzić, czy jestem zakażony wirusem HCV?

W pierwszej kolejności wykonuje się badanie krwi w kierunku przeciwciał przeciwko HCV (anty-HCV). Dodatni wynik oznacza, że organizm miał kontakt z wirusem, ale nie musi oznaczać aktywnego zakażenia – przeciwciała mogą pozostać obecne również po samoistnym usunięciu wirusa lub skutecznym leczeniu. W przypadku dodatniego wyniku anty-HCV należy wykonać badanie HCV RNA, które pozwala stwierdzić, czy wirus jest obecnie obecny we krwi. Wykrycie HCV RNA potwierdza aktywne zakażenie i jest wskazaniem do dalszej diagnostyki oraz leczenia. Jeżeli do możliwego zakażenia doszło niedawno, lekarz może zalecić bezpośrednie wykonanie badania HCV RNA, ponieważ przeciwciała anty-HCV pojawiają się dopiero po pewnym czasie od zakażenia. 

Czy po wyleczeniu WZW C można ponownie się zakazić?

Tak, przebycie i wyleczenie WZW C nie zapewnia odporności chroniącej przed ponownym zakażeniem. Oznacza to, że osoba, która została skutecznie wyleczona, może ponownie zakazić się wirusem HCV w przypadku kolejnego kontaktu z zakażoną krwią. W przypadku osób, u których występuje ryzyko ponownego zakażenia, po skutecznym leczeniu do kontroli wykorzystuje się badanie HCV RNA, a nie przeciwciała anty-HCV, ponieważ te mogą pozostawać dodatnie przez wiele lat po usunięciu wirusa.

Czy WZW C można przenieść na partnera podczas stosunku?

Tak, ale zarażenie HCV drogą płciową występuje znacznie rzadziej niż zakażenie przez kontakt z zakażoną krwią. Ryzyko jest większe w sytuacjach, w których podczas kontaktu seksualnego może dojść do kontaktu z krwią, np. przy uszkodzeniach błon śluzowych lub obecności innych infekcji przenoszonych drogą płciową.