Dieta wątrobowa – co jeść, a czego unikać przy chorej wątrobie?
Katarzyna Turek-Kawecka

Dieta wątrobowa – co jeść, a czego unikać przy chorej wątrobie?

Wątroba jest największym gruczołem ustroju człowieka, w którym zachodzi szereg złożonych procesów związanych z funkcjonowaniem innych narządów oraz układów. Przyjęło się, że w przypadku chorób wątroby należy zastosować tzw. „dietę wątrobową”. Co oznacza ten termin?

Dieta wątrobowa to potoczna nazwa zmian żywieniowych wprowadzanych w razie choroby wątroby. Jest to dieta łatwostrawna, z modyfikacjami różniącymi się zależnie od tego, jaka zaburzenie narządu występuje. W przypadku stłuszczenia jest to dieta o normalnej ilości białka, często o obniżonej zawartości tłuszczy ze standardową ilością błonnika. W razie zapalenia wątroby stosowana dieta także charakteryzuje się normalną zawartością białka i obniżoną ilością tłuszczu. Ograniczany jest w niej błonnik w związku z tym, że może powodować wzdęcia i biegunki. W chorobach przebiegających z encefalopatią wątrobową (wytwarzaniem toksyn w związku z wcześniejszym uszkodzeniem narządu) stosowana jest zupełnie inna dieta – niskobiałkowa, z niską zawartością błonnika i obniżoną ilością tłuszczu. Nie ma jednej uniwersalnej diety wątrobowej, natomiast czynnikiem łączącym wszystkie możliwe sposoby żywienia w chorobach wątroby będzie dieta z wykluczeniem ciężkostrawnych dań – łatwostrawna z ograniczeniem tłuszczu.  

Dieta wątrobowa – zasady 

Dieta dla wątroby ma na celu dostarczenie organizmowi wszystkich składników odżywczych niezbędnych do regeneracji komórek narządu i wyrównania występujących niedoborów. 

Dieta na chorą wątrobę powinna bazować na 4–5 regularnych posiłkach, spożywanych w równych odstępach czasu w ciągu dnia. Całkowicie wyklucza się dania smażone, ciężkostrawne i tłuste. Kaloryczność diety powinna być dostosowana indywidualnie do konkretnej osoby, aby utrzymać prawidłową masę ciała lub doprowadzić do jej redukcji jeśli osoba jest otyła. Dania i produkty należy wybierać zawsze świeże i dobrej jakości, aby nie dopuścić do spożywania toksyn mogących dalej w następstwie doprowadzać do uszkodzenia wątroby. Ograniczać należy także żywność wysoko przetworzoną, z dużą ilością kwasów tłuszczowych trans, konserwantów i innych dodatków do żywności. W przypadku diety wątrobowej z encefalopatią konieczne jest znaczne ograniczenie białka i korzystanie ze specjalnych niskobiałkowych produktów zbożowych – pieczywa, makaronów, etc. 

Produkty dozwolone w diecie przy chorej wątrobie  

Potrawy przy chorej wątrobie powinny być łatwostrawne i chude – należy jeść mięso drobiowe, królicze, chudą wołowinę, chude ryby (szczególnie morskie) i chudy nabiał o smaku naturalnym (nie słodzony owocowy). Dodatkowo można włączać jajka i chudą wędlinę. Tłuszcze powinno dostarczać się w diecie poprzez spożycie olejów roślinnych, orzechów oraz nasion, dodawanych na zimno do posiłku. W przypadku encefalopatii wątrobowej znacznemu ograniczeniu podlegają źródła białka i tłuszczy, wymienionych więc powyżej produktów nie powinno się spożywać. 

Ilość i rodzaj zalecanych węglowodanów zależy od choroby, która jest powodem stosowania diety wątrobowej. W przypadku stłuszczenia wątroby zaleca się spożywanie dużej ilości produktów pełnoziarnistych (grube kasze, pieczywo razowe, ciemne makarony). Wskazane są także warzywa i owoce w większych ilościach, szczególnie te z niskim indeksem glikemicznym (dowiedz się więcej o diecie przy stłuszczeniu wątroby). W przypadku diety wątrobowej przy zapaleniu wątroby wybierać należy drobniejsze kasze (kuskus, jaglana, jęczmienna drobna), jasne pieczywo pszenne, biały makaron, a warzywa i owoce jeść w formie rozdrobnionej i gotowanej, w postaci przecierów lub puree.  

Produkty zakazane w diecie wątrobowej 

Absolutnie zakazanym produktem w każdej diecie wątrobowej jest alkohol. Dodatkowo zrezygnować powinno się z ostrych przypraw, większych ilości roślin strączkowych, używek takich jak kawa czy mocna herbata.  

Zabronione są także produkty tłuste: majonez, śmietana, tłuste mięsa i sery (twarogowy, żółty, pleśniowe, ricotta, mascarpone, burrata, mozarella), dania smażone i na zasmażkach. Ograniczać należy słodycze oraz żywność wysoko przetworzoną (chipsy, dania garmażeryjne). 

W przypadku diety w stłuszczeniu wątroby ograniczać należy słodzone napoje, soki, owoce o dużej zawartości cukrów prostych i wysokim indeksie glikemicznym (na przykład winogrona, banany), miód, dżemy i suszone owoce. 

Dieta wątrobowa przy zapaleniu wątroby zakłada wykluczenie warzyw i owoców (szczególnie surowych lub wzdymających: kapusty, cebuli, czosnku, grzybów, szparagów, śliwek, gruszek, czereśni). 

W razie diety wątrobowej z encefalopatią ogranicza lub wyklucza się większość źródeł białka i standardowych produktów zbożowych. Jest to dieta bardzo mocno restrykcyjna, najlepiej prowadzić jest ją pod opieką doświadczonego dietetyka klinicznego który dobierze jadłospis do indywidualnej tolerancji chorego. 

Jadłospis i przepisy w diecie wątrobowej przy stłuszczeniu

Śniadanie: jesienna owsianka.

Składniki: 

  • 5 łyżek płatków owsianych, 
  • 1 szklanka mleka 1,5 % tłuszczu, 
  • 1 łyżka posiekanych orzechów włoskich,
  • 1 średnie jabłko, 
  • 1 szczypta cynamonu i kardamonu. 

Płatki ugotuj w mleku mieszając i uważając, aby się nie przypaliły. W połowie gotowania dodaj starte na tarce jabłko i cynamon.  

II śniadanie: serek tzatziki. 

Składniki: 

  • 200 g serka wiejskiego lekkiego,
  • 3 ogórki gruntowe lub jeden szklarniowy, 
  • 2 łyżki koperku, 
  • 1 łyżeczka nasion słonecznika,
  • 1 szczypta czubricy (ziołowa mieszanka przypraw),
  • 1 duża bułka grahamka.

Ogórka zetrzyj na tarce i odciśnij nadmiar soku na sitku. Pomieszaj z serkiem z koperkiem, nasionami słonecznika i czubricą. Zjedz z grahamką. 

Lunch: sałatka z tuńczykiem.

Składniki: 

  • 50 g kaszy kuskus (najlepiej razowej),
  • 1/2 puszki tuńczyka w oliwie,
  • 1 ugotowane na twardo jajko, 
  • 2 ogórki kiszone, 
  • 2 łyżki kukurydzy z puszki, 
  • 1/2 puszki fasoli (jeśli nie powoduje u ciebie wzdęć, w przeciwnym razie ją pomiń), 
  • 2 łyżki jogurtu, 
  • 1 szczypta przyprawy uniwersalnej bez dodatku glutaminianu (domowej vegety).

Kuskus przygotuj zgodnie z opisem na opakowaniu i wystudź. Pomieszaj z pokrojonym w kostkę jajkiem, ogórkiem, odsączonym tuńczykiem, kukurydzą i fasolą. Z jogurtu i przyprawy przygotuj sos, pomieszaj ze wszystkimi składnikami. 

Obiad: dorsz pieczony z warzywami.

Składniki: 

  • 150 g filetu z dorsza bez skóry, 
  • 1/2 różyczki brokułu, 
  • 1 średnia marchewka, 
  • 1/2 papryki czerwonej, 
  • 1/2 średniej cukinii
  • 1/2 niedużego batata, 
  • 1 łyżka oliwy z oliwek, 
  • 1 łyżeczka przyprawy uniwersalnej bez glutaminianu (domowej vegety).

Rybę oczyść, paprykę i batata pokrój w kostkę, marchew i cukinię w grubsze plasterki, brokuł podziel na różyczki. Przyprawę wymieszaj z oliwą i posmaruj nią rybę oraz warzywa (nie mieszaj ich). Do nagrzanego do 180ºC piekarnika na dużą blachę wyłożoną papierem włóż paprykę, marchew oraz batata. Po 10 minutach dodaj brokuł oraz cukinię wraz z rybą. Piecz kolejne 15–20 minut, aż wszystkie warzywa będą miękkie, a ryba upieczona. Podawaj rybę na warzywach na talerzu. 

Kolacja: kanapki z wędliną i sałatką z pomidorów.

Składniki:  

  • 3 kromki chleba graham,
  • 2 średnie pomidory, 
  • 1 łyżeczka oliwy z oliwek,
  • 3 łyżki serka naturalnego kremowego (lekkiego), 
  • 3 plastry chudej szynki drobiowej.

Chleb posmaruj serkiem, na wierzchu ułóż wędlinę. Kanapki podawaj z pomidorami pokrojonymi na kawałki i skropionymi oliwą. 

Jadłospis i przepisy w diecie wątrobowej przy zapaleniu wątroby: 

Śniadanie: kasza manna na mleku z przecierem truskawkowym.

Składniki: 

  • 5 łyżek kaszy manny,
  • 1 szklanka mleka 1,5% tłuszczu,
  • 1/2 szklanki przecieru z truskawek świeżych lub mrożonych.

Kaszę ugotuj na mleku, uważając aby się nie przypaliła. Podawaj z przecierem z truskawek. 

II śniadanie: kanapki z wędliną i lekką sałatką jarzynową.

Składniki:  

  • 3 kromki chleba pszennego, 
  • 3 łyżki serka naturalnego kremowego (lekkiego), 
  • 3 plastry chudej szynki drobiowej,
  • 1 średnia marchewka,
  • kawałek pietruszki i selera, 
  • 1 jajko ugotowane na twardo, 
  • 2 łyżki majonezu. 

Chleb posmaruj serkiem, na wierzchu ułóż wędlinę. Kanapki podawaj z sałatką zrobioną z ugotowanych i pokrojonych w kostkę warzyw z sosem zrobionym z jogurtu i odrobiny soli oraz pieprzu. 

Obiad: klopsiki indycze w sosie koperkowym z kaszą jęczmienną.

Składniki: 

  • 50 g kaszy jęczmiennej drobnej,
  • 150 g mięsa mielonego drobiowego chudego, 
  • 1 łyżka kaszy manny, 
  • 1/2 średniej marchewki, 
  • 1/2 jajka, 
  • 1 szczypta domowej vegety (przyprawy uniwersalnej bez glutaminianu),
  • 1/2 pęczka posiekanego koperku, 
  • 1 łyżeczka mąki pszennej, 
  • 1/2 szklanki mleka 1,5%.

Mięso wymieszaj z jajkiem, kaszą, startą na grubej tarce marchewką oraz przyprawą. Uformuj kulki wielkości orzecha włoskiego i ugotuj na parze. W rondelku wlej mleko wymieszane z mąką, wrzuć koperek i dodaj na chwilę pulpety. Podawaj z sosem i ugotowaną w międzyczasie kaszą. 

Podwieczorek: koktajl z kefiru i truskawek.

Składniki: 

  • 400 ml kefiru,
  • 1/2 szklanki przecieru z truskawek,
  • 1 łyżeczka oleju lnianego.

Wymieszaj wszystkie składniki razem na gładki koktajl.

Kolacja: kanapki z pastą z tuńczyka i twarożku.

Składniki: 

  • 2–3 kromki chleba pszennego jasnego,
  • 1/2 puszki tuńczyka w oliwie odsączonego dobrze na sitku, 
  • 50 g twarogu chudego, 
  • 1 łyżka jogurtu naturalnego, 
  • 2 łyżki posiekanego koperku, 
  • 3 liście sałaty zielonej (jeśli jest dobrze tolerowana). 

Z tuńczyka, jogurtu i twarogu zrób pastę, rozdrabniając ją widelcem. Dodaj koperek. Posmaruj pastą chleb, na wierzchu ułóż liście sałaty. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Dieta odchudzająca – jak ją zaplanować? O czym warto pamiętać? Co jeść, żeby schudnąć?

    Nie ma jednej, uniwersalnej diety pozwalającej na uzyskanie zdrowej i szczupłej sylwetki. To, co sprawdzi się w przypadku jednej osoby (np. wartość kaloryczna, rozkład podstawowych makroskładników, wybór produktów), dla drugiej może być wręcz szkodliwe. Istnieją natomiast pewne zasady, których wprowadzenie do codziennego funkcjonowania na pewno przysłuży się osiągnięciu naszego celu. Dieta odchudzająca – jak ją zaplanować? Czy taka dieta może być szybka i tania? Co należy zrobić, aby odchudzanie było zdrowe i skuteczne? 

  • 5 zasad grillowania bez problemów z trawieniem

    Wraz z nadejściem wyższych temperatur coraz chętniej spędzamy czas na świeżym powietrzu. Przy tej okazji często decydujemy się na przygotowanie i zjedzenie posiłku w ogrodzie, w towarzystwie zaproszonych gości. Największą popularnością cieszą się potrawy przyrządzane na grillu. Czy możemy przygotować potrawy grillowane, które będą wyglądały apetycznie, smakowały gościom i jednocześnie nie szkodziły ich zdrowiu?

  • Dieta na lato – co jeść i pić podczas upałów? Przepisy na dania i napoje na upalne dni

    Dieta dobra na upały to głównie troska o odpowiednie nawodnienie organizmu, ale także korzystanie ze świeżych warzyw i owoców, których latem nie brakuje. Fundament letniego menu to lekkie i pożywne dania bez złożonej obróbki kulinarnej. Co jeść i pić w upalne dni? 

  • Dieta na płaski brzuch – jak powinna wyglądać? Wskazówki dietetyczne dla kobiet i mężczyzn

    Płaski brzuch to obiekt pożądania większości z nas. Szukamy więc specjalnych diet, sięgamy po „cudowne” specyfiki i podejmujemy się określonych ćwiczeń fizycznych w nadziei, że uda się nam wyszczuplić tę konkretną partię ciała. Tymczasem dieta na płaski brzuch tak naprawdę nie istnieje – trudno „miejscowo” odchudzić się samą dietą. Można natomiast zastosować pewne zasady, które pozwolą nam zachować zdrowie i ładną sylwetkę ogółem, co przysłuży się poprawie wyglądu również i naszego brzucha. 

  • Przerywany post (Intermittent Fasting) wpływa na poprawę neurogenezy i pamięci długoterminowej

    Nowe badanie przeprowadzone przez Instytut Psychiatrii, Psychologii i Neuronauki w King's College London wykazało, że przerywany post jest skutecznym sposobem na poprawę pamięci długoterminowej i przyczynia się do powstawania nowych neuronów w rejonie hipokampa u dorosłych myszy. Odkrycie daje nadzieję na spowolnienie procesu pogarszania się funkcji poznawczych u osób starszych.

  • Cardio – podstawowe zasady i zalety treningu cardio

    Cardio to trening wytrzymałościowy, podczas którego znacząco wzrasta tętno oraz ilość oddechów na minutę. Wysiłek cardio pozytywnie wpływa na pracę układu krążenia, przyspiesza spalanie tkanki tłuszczowej. Sprzyja także poprawie samopoczucia i dostarcza dużej dawki energii. 

  • Dieta w menopauzie – jak powinna wyglądać? Co jeść, a czego unikać? Jak schudnąć podczas menopauzy?

    Czy dieta podczas menopauzy (klimakterium) odgrywa ważną rolę? Okazuje się, że tak. W tym okresie warto zmienić swoje dotychczasowe menu. W jadłospisie przy menopauzie powinny zagościć produkty bogate w fitohormony (fitoestrogeny), witaminy z grupy B, witaminę K, selen, magnez, wapń oraz tryptofan. Dlaczego?  

  • Trening interwałowy – na czym polega? Przykłady i efekty ćwiczeń interwałowych

    Trening interwałowy (High Intensity Interval Training, HIIT) polega na wykonywaniu serii ćwiczeń o dużej intensywności – na poziomie 90% maksymalnego tętna, przeplatanych przerwami, podczas których tętno spada do 50–60%. Interwały są dużym obciążeniem dla organizmu, są wysiłkiem beztlenowym. Obciążają układ sercowo-naczyniowy oraz nerwowy, dlatego też nie powinny być wykonywane przez osoby początkujące bądź ze schorzeniami przewlekłymi bez wcześniejszej konsultacji lekarskiej. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij