Dieta przy marskości wątroby – założenia, produkty, jadłospis i przepisy
Maria Brzegowy

Dieta przy marskości wątroby – założenia, produkty, jadłospis i przepisy

Przy marskości wątroby istotna jest zmiana dotychczasowych nawyków żywieniowych pacjenta. Odpowiednia dieta jest także elementem leczenia objawowego chorego: chroni go przed niedożywieniem białkowo-energetycznym. Jak powinna zatem wyglądać? Sprawdź, jak produkty powinny znaleźć się się w diecie przy marskości wątroby i poznaj przykładowy jadłospis dla chorego .  

Alkoholizm, przebyte wirusowe zapalenie wątroby bądź zatrucie lekami, albo chemicznymi substancjami – to tylko kilka z prawdopodobnych przyczyn rozwoju marskości wątroby. W jaki sposób żywieniem można wspomóc pracę tego narządu? Jakie są podstawowe zalecenia dietetyczne i na czym warto skupić się w trakcie leczenia?  

Wątroba stanowi narząd odpowiedzialny za neutralizację toksyn z organizmu, stąd stale narażona jest na różnego rodzaju uszkodzenia. Do wybranych przewlekłych chorób wątroby należy jej marskość (ang. cirrhois hepatis), polegająca na zwyrodnieniu i martwicy komórek wątrobowych, w efekcie czego, dochodzi do zaburzenia prawidłowej pracy narządu.  

Dieta dla osób z marskością wątroby – najważniejsze zasady 

Leczenie marskości wątroby ma charakter kompleksowy. Celem terapii jest zahamowanie postępu choroby i zapobieganie wystąpieniu powikłań. Leczenie objawowe obejmuje m.in. zmianę dotychczasowych nawyków żywieniowych i wyrównanie powstałych niedoborów. U pacjentów z marskością wątroby głównym problemem zdrowotnym jest bowiem niedożywienie białkowo-energetyczne. Jego następstwem z kolei – upośledzenie czynności narządów i układów np. układu odpornościowego. Jak powinna wyglądać dieta przy marskości wątroby? 

Marskość wątroby może być wyrównana bez powikłań lub niewyrównana, przebiegająca z komplikacjami. W przypadku pacjentów bez powikłań, dieta będzie zbliżona do żywienia osób zdrowych, oczywiście pod warunkiem, że jest ono zgodne z zasadami prawidłowego odżywiania się. Modyfikacjom podlega tylko udział białka i witamin, który powinien zostać zwiększony.  

U osób z marskością niewyrównaną, zapotrzebowanie energetyczne zależy od stopnia zaawansowania choroby, obecności wodobrzusza, hiperkatabolizmu oraz niedożywienia. W marskości wątroby z cechami niedożywienia kaloryczność powinna pokrywać od 35-40 kcal/kg masy ciała na dobę, co u osoby ważącej przykładowo 70 kg daje ok. 2800 kcal.

Ze względu na uszkodzenie wątroby, bardzo często u pacjentów pojawia się hiperinsulinizm i oporność tkanek na insulinę, co prowadzi do podwyższonego poziomu glukozy we krwi, a nawet cukrzycy. Dobierając udział oraz rodzaj węglowodanów w diecie, należy więc wziąć pod uwagę wartości glikemii, a u pacjentów ze skłonnością do wystąpienia niedocukrzenia nocnego, zalecana będzie przekąska późnym wieczorem.  

Do najważniejszych zaleceń dietetycznych dla osób z marskością wątroby należą

  1. Spożywanie 5-6 łatwostrawnych i mniejszych posiłków dziennie. 
  2. Całkowity zakaz spożywania jakichkolwiek napojów alkoholowych. 
  3. Spożywanie pełnowartościowego białka pochodzącego z chudego mięsa, ryb, mleka i przetworów mlecznych. 
  4. Ograniczenie spożycia cukrów prostych (słodycze, białe pieczywo, makaron, owoce) do max. 50 g/dobę.* 
  5. Przyrządzanie potraw metodą gotowania w wodzie, na parze lub duszenie bez dodatku tłuszczu, a także pieczenie w folii.  
  6. Zawartość tłuszczu w diecie powinna kształtować się na poziomie 1 g/kg masy ciała na dobę. W przypadku pacjentów z niewydolnością wątroby lub cholestazą ilość tą należy zmniejszyć do 0,8 g/kg masy ciała. Podaż tłuszczu uzależniona jest od indywidualnej tolerancji pacjenta.* 
  7. Kaloryczność diety powinna być dostosowana indywidualnie biorąc pod uwagę stan pacjenta.* 

*Celem wyliczenia zapotrzebowania na poszczególne składniki pokarmowe, warto skonsultować się z dietetykiem klinicznym. 

W przypadku pacjentów niedożywionych, którzy wymagają podaży dużej ilości kalorii, dobrym rozwiązaniem mogą okazać się doustne odżywki medyczne, tzw. ONS (zwane szerzej jako nutridrinki) które zapewnią wyższą podaż energii oraz białka.  

Produkty dozwolone i niedozwolone w diecie przy marskości wątroby 

Produkty niedozwolone lub niezalecane w diecie przy marskości wątroby to: 

  • pokarmy wzdymające (warzywa cebulowe, kapustne, nasiona roślin strączkowych, szparagi, śliwki, czereśnie, gruszki, seler czy buraki); 
  • ostre przyprawy; 
  • alkohol; 
  • kawa naturalna, herbata, kakao; 
  • pokarmy nieświeże; 
  • wysoko przetworzone jedzenie z dodatkiem środków konserwujących; 
  • tłuste gatunki mięs: wieprzowina, baranina, kaczka, gęś; 
  • tłuste, zawiesiste zupy na wywarach mięsnych czy grzybowych z zasmażką; 
  • tłuszcze: smalec, słonina, margaryny twarde; 
  • słodycze: ciasta, torty, batony, czekolada; 
  • w przypadku żylaków przełyku unikać należy też surowych i twardych warzyw oraz twardego pieczywa. 

Produkty i posiłki zalecane u osób z marskością wątroby

  • łatwostrawne tłuszcze dodawane na zimno: mleko, śmietanka, oleje roślinne, masło; 
  • chudy nabiał: twaróg, jogurty naturalne, kefir, maślanka; 
  • chude mięso drobiowe: mięso z piersi indyka, kurczak, cielęcina, młoda wołowina; 
  • chude ryby: dorsz, pstrąg, sola, szczupak; 
  • warzywa: marchew, kabaczki, dynia, pomidory bez skórki, potrawy gotowane, przetarte lub rozdrabniane; 
  • owoce dojrzałe, soczyste, bez pestek: jabłka pieczone lub gotowane, banany, brzoskwinie, morele. 
Wszystkie produkty powinny być podawane zgodnie z indywidualną tolerancją pacjenta. W celu zbudowania prawidłowo zbilansowanego jadłospisu, warto skonsultować się ze specjalistą dietetykiem. 

Powiązane produkty

Przykładowy jadłospis w diecie osób z marskością wątroby 

Jak powinno wyglądać dzienne menu dla osoby z marskością wątroby? Oto przykładowy jadłospis na jeden dzień w diecie przy marskości wątroby: 

Śniadanie: budyń z kaszy jaglanej, ugotowanej na mleku, z dodatkiem dojrzałego banana. 

II śniadanie: jabłko pieczone z cynamonem. 

Obiad: gotowane ziemniaki saute z podduszoną w marchewce piersią z indyka i buraczkami. 

Podwieczorek: jogurt naturalny z brzoskwinią bez skórki i odrobiną miodu. 

Kolacja: kanapki z chleba pszennego z odrobiną masła, pastą z twarogu, jogurtu naturalnego i szczypiorku z plastrem chudej wędliny. 

Dieta przy marskości wątroby – przykładowe przepisy 

Dorsz pieczony w folii 

Dorsza opłucz, delikatnie dopraw, upiecz w folii w piekarniku, a po wyjęciu skrop sokiem z cytryny. Podawaj z ugotowanym ryżem i sałatką z wyparzonych pomidorów, pozbawionych skórki oraz pestek. 

Zapiekana cukinia z kasza kuskus

Cukinię przekrój i wydrąż miąższ. Przygotowaną kaszę podduś razem z marchewką startą na tarce, piersią z kurczaka i przyprawami. Połówki cukinii podpiecz w piekarniku przez kilka minut, następnie do środka wyłóż farsz i zapiekaj kolejne 15 minut.  

  1. J. Dziewiatowska, M. Guzek, K. Andrych i in., Przyczyny niedożywienia, ocena stanu odżywienia i zalecenia żywieniowe w marskości wątroby, Forum Zaburzeń Metabolicznych 2016, tom 7, nr 1, 16–23. 
  2. M. Hartleb, K. Simon, M. Lipiński, i in., Rekomendacje postępowania u chorych z zaburzeniami czynności wątroby i kamicą dróg żółciowych dla lekarzy POZ, Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Gastroenterologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, 2017. 
  3. M. Jarosz (red), Praktyczny podręcznik dietetyki, wyd. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa, 2011. 
  4. A. Kowala-Piaskowska, A. Tomaszewska, A. Adamek i in., Niedożywienie w marskości wątroby, Hepatologia 2014; 14:90-93. 
  5. L. Sobotka i in., Podstawy żywienia klinicznego, Scientifica, 2013. 
  6. H. Ciborowska, A. Rudnicka, Dietetyka – żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa, 2014. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Filtry w okularach przeciwsłonecznych. Jak działają i dlaczego powinny być dobrej jakości?

    Są nieodłącznym atrybutem każdego słonecznego dnia. Najczęściej sięgamy po nie latem, jednak w ciągu całego roku powinniśmy mieć je przy sobie, aby chronić nasze oczy przed działaniem promieni słonecznych. Mowa oczywiście o okularach przeciwsłonecznych, które – oprócz pełnienia funkcji dodatku do stylizacji – stanowią barierę chroniącą jeden z naszych zmysłów: wzrok. Podobnie jak przy zakupie ubrań, butów, żywności czy kosmetyków zwracamy uwagę na ich jakość, tak i w przypadku wyboru okularów słonecznych powinniśmy dobrać takie, które będą odpowiednie do naszych potrzeb nie tylko pod względem wizualnym, ale przede wszystkim jakościowym.

  • Co kupić mamie na Dzień Matki?

    Wielkimi krokami zbliża się Dzień Matki. To szczególne święto jest doskonałą okazją, aby podziękować mamom za ich bezwarunkową miłość i akceptację, trud wychowania, okazywane serce. Tego dnia każda mama powinna czuć się doceniona. Produkty pomagające zachować zdrowie i dbać o urodę to świetne inspiracje na wyjątkowy prezent dla najukochańszej mamy.

  • Jakie leki wziąć ze sobą w wakacyjną podróż?

    Choć wakacyjna podróż kojarzy się przede wszystkim z beztroskim wypoczynkiem i relaksem w ciepłym klimacie, nie możemy zapominać o bezpieczeństwie. Jednym z najważniejszych gwarantów, że wszystko pójdzie dobrze, jest zabranie ze sobą dobrze wyposażonej apteczki. Co wziąć ze sobą w podróż?

  • Jakie suplementy mogą pomóc na stres i zmęczenie?

    Dbałość o zdrowie psychiczne sprowadza się do odpowiedniego stylu życia, który uwzględnia systematycznie wykonywaną aktywność fizyczną, właściwy sposób odżywiania, należytą higienę snu, dobre relacje z bliskimi, wsparcie społeczne oraz znajdowanie czasu na odpoczynek i relaks. Wiele osób zmagających się z chronicznym stresem i zmęczeniem decyduje się często na suplementację diety preparatami bogatymi w bioaktywne składniki wspierające prawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego oraz gospodarki hormonalnej. Istnieje co najmniej kilka substancji bioaktywnych, które rzeczywiście mogą wspomagać organizm w walce ze stresem oraz wzmożonym napięciem i zmęczeniem.

  • Jak wyciągnąć psu i kotu kleszcza? Instrukcja krok po kroku

    Kleszcze to uciążliwe pasożyty, które mogą przenosić groźne choroby na zwierzęta. Na szczęście ich usunięcie jest stosunkowo proste, o ile wiemy, jak się do tego zabrać. Jak bezpiecznie i skutecznie wyciągnąć kleszcza psu i kotu, by zminimalizować ryzyko infekcji? Co zrobić z kleszczem?

  • Jak wygląda ugryzienie meszki? Czy można je czymś złagodzić?

    Lato to czas spędzany na świeżym powietrzu, co niestety wiąże się z uciążliwością owadów takich jak meszki. Ich bolesne ugryzienia potrafią skutecznie uprzykrzyć nam wypoczynek. Czy meszki w Polsce przenoszą choroby? Jak poradzić sobie ze swędzącym ugryzieniem meszki?

  • Jak chronić się w trakcie burzy? Co zrobić w razie uderzenia pioruna?

    W związku ze zmianami klimatu gwałtowne zjawiska pogodowe są coraz częstsze w naszej szerokości geograficznej. Dlatego też warto znać zasady bezpieczeństwa podczas burzy. Porażenie piorunem może być poważnym zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia – dowiedz się, jak się zachować w trakcie nawałnicy, aby uniknąć niebezpiecznych sytuacji.

  • Etapy gojenia ran. Jak przyspieszyć proces?

    Czas gojenia się rany jest kwestią indywidualną. Jest to uzależnione od wielu czynników, w tym od obecności chorób przewlekłych, np. cukrzycy typy 2, palenia papierosów, nadużywania alkoholu, przyjmowania niektórych leków, a nawet występowania schorzeń o podłożu autoimmunologicznym. Proces gojenia przebiega w kilku etapach. Warto pamiętać, że można go znacznie przyspieszyć – zarówno za pomocą domowych sposobów, jak i preparatów aptecznych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij