Jak rozpoznać przewlekłe zapalenie oskrzeli?
Anna Rutkowska

Jak rozpoznać przewlekłe zapalenie oskrzeli?

Kolejne antybiotyki, syropy, wizyty u lekarza… I gdy wydaje się, że w końcu udało nam się stanąć na nogi, choroba wraca, a my znów lądujemy na zwolnieniu lub zaczynamy bagatelizować swój stan, przyzwyczajając się do niego – zwłaszcza jeśli mamy zapalenie oskrzeli bez gorączki. To poważny błąd, ponieważ przewlekłe zapalenie oskrzeli może prowadzić do jeszcze poważniejszych chorób, wymagających hospitalizacji.

Najbardziej typowym objawem zapalenia oskrzeli jest mokry kaszel, nasilający się przede wszystkim rano, z dużą trudnością w wykrztuszeniu zalegającej wydzieliny, mogący przechodzić w kaszel suchy. Towarzyszą mu świsty i inne dźwięki świadczące o obecności śluzu w górnych drogach oddechowych – są one słyszalne przede wszystkim podczas badania lekarskiego, ale mogą być tak intensywne, że słyszy je sam pacjent. Objawom mogą towarzyszyć gorączka (zwykle niewysoka), bóle głowy, osłabienie czy bóle mięśni i klatki piersiowej, zwłaszcza podczas odkrztuszania.

Co ważne – jedynie lekarz podczas badania osłuchowego może stwierdzić, czy mamy do czynienia z zapaleniem oskrzeli czy inną chorobą górnych dróg oddechowych. Jeśli więc kaszel nie minie w ciągu dwóch-trzech dni, nasila się i towarzyszą mu inne wyżej wymienione objawy – trzeba odwiedzić przychodnię.

Czy to już przewlekłe zapalenie oskrzeli?

O przewlekłym zapaleniu oskrzeli mówi się, gdy u pacjenta wystąpi zapalenie oskrzeli trwające przez co najmniej trzy miesiące (lub przez znaczną większość tego okresu) i ten stan powtarza się w co najmniej kolejnych dwóch latach. Może je poprzedzać nawrotowe lub podostre zapalenie oskrzeli (czyli trwające dłużej niż trzy tygodnie, ale nie dłużej niż osiem), będące, podobnie jak przewlekłe zapalenie oskrzeli, zespołem objawów ogólnie związanych ze stanem zapalnym oskrzeli.

Odróżnia się je głównie ze względu na czas trwania i częstotliwość nawracania zapaleń – a te z kolei związane są z rozmaitymi czynnikami sprzyjającymi przedłużaniu się choroby.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli – jak to się zaczyna?

Choroba jest efektem nadmiernego wydzielania śluzu przez tzw. komórki kubkowe, czyli komórki wchodzące m.in. w skład nabłonka dróg oddechowych, a także uszkodzenia (na skutek różnych czynników, o których poniżej) rzęsek oczyszczających oskrzela z nadmiernej wydzieliny. Zalegający śluz powoduje niedrożność, a więc trudności w przepływie powietrza w oskrzelach (głównie w tzw. drobnych drogach oddechowych, czyli oskrzelach, których średnica nie przekracza 2 mm), a w końcu zmiany w strukturze nabłonka i zmiany napięcia powierzchniowego dróg oddechowych. To z kolei prowadzi do zapadania się ich. Co gorsza, zalegający śluz ułatwia namnażanie się bakterii. Konsekwencją przewlekłego zapalenia oskrzeli może być przewlekła obturacyjna choroba płuc – potencjalnie śmiertelna choroba objawiająca się łatwym męczeniem się przy wysiłku, chronicznym kaszlem i ciągłą koniecznością odkrztuszania zalegającej wydzieliny. Zniszczenia w płucach będące skutkiem tej powszechnej – szczególnie u palaczy – choroby są często nieodwracalne.

Jakie są główne przyczyny przewlekłego zapalenia oskrzeli?

Najczęstszą przyczyną przewlekłego zapalenia oskrzeli jest palenie. Skalę problemu pokazują choćby wyniki badań dotyczących przewlekłego zapalenia oskrzeli u fińskich mężczyzn. Wykazały one, że w ciągu trzydziestu lat na to schorzenie zachorowało aż 42 proc. palaczy (biorąc pod uwagę osoby będące palaczami w momencie zachorowania; dla porównania – w przypadku byłych palaczy zachorowalność wynosiła 26 proc., zaś u osób, które nigdy nie paliły – 22 procent). Jednak występowanie choroby również u osób niepalących sugeruje, że nie bez znaczenia są też inne czynniki. U osób dorosłych może być to również wdychanie chemikaliów, szkodliwych oparów – a więc czynniki zawodowe występujące u pracowników ogólnie pojętego sektora przemysłowego, narażonych na kontakt z tego rodzaju substancjami.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli może być też wynikiem nawracających infekcji górnych dróg oddechowych (zarówno wirusowych, jak i bakteryjnych), szczególnie zapalenia oskrzeli.

Ostre, mijające po kilku dniach zapalenia oskrzeli zwykle powodowane są przez wirusy – ocenia się, że są one przyczyną 85-95 proc. ostrych zapaleń oskrzeli u ogólnie zdrowych dorosłych, natomiast przedłużające się świadczą raczej o rozwoju bakterii w drogach oddechowych i przekształcaniu się zapalenia w takie, które ma bardziej długotrwały charakter. Infekcje bakteryjne są też częstsze u osób u obniżonej odporności, spowodowanej na przykład podeszłym wiekiem lub współwystępującymi chorobami.

Bez względu na przyczynę zapalenia oskrzeli, możliwe uszkodzenia w ich obrębie, ich nadreaktywność oraz ogólny spadek odporności mogą czasem skutkować stopniową utratą zdolności do usuwania śluzu, a pacjenci wpadają w błędne koło uciążliwych stanów zapalnych, z którymi oskrzela nie mogą sobie poradzić. Zresztą granica między tzw. podostrym lub nawrotowym zapaleniem oskrzeli a przewlekłym jest dość płynna – wszystkie te określenia dotyczą zespołów objawów, gdzie nawracające zapalenia przekształcają się w końcu w przewlekłe. Szczególnie narażeni są na to palacze, małe dzieci i osoby w podeszłym wieku, u których odporność może być obniżona.

Kolejnym potencjalnym czynnikiem ryzyka przewlekłego zapalenia oskrzeli jest refluks żołądkowo-przełykowy. Lekarze podejrzewają, że w jego przebiegu dochodzi do przedostawania się cofających się treści żołądkowych do dróg oddechowych, co może powodować ich uszkodzenia kwasem żołądkowym oraz podrażnienia błony śluzowej przełyku.

Jak leczyć ostre i przewlekłe zapalenie oskrzeli?

Ostre zapalenie oskrzeli (czyli to „zwyczajne”, trwające nie dłużej niż trzy tygodnie, które nie ma postaci przewlekłej) leczy się zwykle bez stosowania antybiotyków, ponieważ domniemaną przyczyną choroby są wirusy. Podstawą leczenia zapalenia oskrzeli jest więc wypoczynek w domu, picie dużej ilości płynów oraz stosowanie syropów ułatwiających odkrztuszanie wydzieliny. Mimo że wiele z nich dostępnych jest bez recepty, jeśli kaszel się utrzymuje przez kilka dni, lub wręcz nasila, należy udać się do lekarza – przede wszystkim po to, by ustalić, z jaką chorobą mamy do czynienia.  
W przypadku przedłużających się stanów zapalnych oskrzeli (lub takich, którym towarzyszą silniejsze duszności, świsty i problemy z oddychaniem) pomocne mogą się okazać leki podawane za pomocą inhalatora, które działają na oskrzela rozkurczająco.

Natomiast przy przewlekłym zapaleniu oskrzeli skuteczne bywają antybiotyki z grupy makrolidów. Naukowcy z Uniwersytetu Arizony wykazali, że leki te nie tylko hamują prozapalne białka zwane cytokinami, ale także zwiększają transport śluzowo-rzęskowy, zmniejszają wydzielanie śluzu przez komórki kubkowe, a wreszcie zmniejszają skurcz oskrzeli.

Jeśli chory jest palaczem, rzucenie palenia powinno być oczywistym krokiem, szczególnie jeśli zapalenie oskrzeli przybrało już przewlekły charakter.

Chorym z pomocą może też przyjść natura, a konkretniej pszczoły i produkowany przez nie kit pszczeli, czyli propolis. Polskie badania nad skutecznością preparatów na jego bazie wykazały, że po trzymiesięcznym leczeniu propolisem w przewlekłym zapaleniu oskrzeli znaczną poprawę osiągnięto aż u 93 proc. chorych! Ponieważ preparaty z propolisem i innymi substancjami produkowanymi przez pszczoły są niezwykle skuteczne w przypadku całej gamy schorzeń, warto pamiętać o wspieraniu akcji ratowania tych niesamowicie pożytecznych owadów.

  1. E. Rowińska-Zakrzewska (red.), J. Kuś (red.), Choroby układu oddechowego, Warszawa 2004.
  2. V. Kim, G. J. Criner, Chronic Bronchitis and Chronic Obstructive Pulmonary Disease, „The American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine” [online], https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4951627/, [dostęp:] 11.02.2019. 
  3. G. Worrall, Acute bronchitis, „Canadian Family Physician” [online], https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2278319/, [dostęp:] 11.02.2019.
  4. B. Kędzia, E. Hołderna-Kędzia, Wykorzystanie propolisu i miodu w zakażeniach, „Postępy Fitoterapii” [online], http://www.czytelniamedyczna.pl/2589,wykorzystanie-propolisu-i-miodu-w-zakazeniach.html, [dostęp:] 11.02.2019.
  5. M. H. Gotfried, Macrolides for the treatment of chronic sinusitis, asthma, and COPD, „Chest” [online], https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14872001, [dostęp:] 11.02.2019.
  6. Z. Kycler, Przewlekłe zapalenie oskrzeli u dzieci, „Przewodnik lekarza” [online], https://www.termedia.pl/Przewlekle-zapalenie-oskrzeli-u-dzieci,8,1187,0,1.html, [dostęp:] 11.02.2019.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Jakie choroby mogą wywołać bakterie Salmonella? W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

    Salmonella to rodzaj bakterii gram-ujemnych, należących do rodziny Enterobacteriaceae, które żyją w jelitach ludzi i zwierząt. Są najczęstszą przyczyną biegunek, ale też wielu innych dotkliwych dolegliwości. Głównym źródłem infekcji jest skażona wydalinami żywność i woda, ale można zarazić się nimi też przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Dowiedz się, jakie są objawy salmonellozy. W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Jak można temu zapobiec?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Czy „latające kleszcze” mogą zagrażać ludziom? W jaki sposób się przed nimi chronić?

    Strzyżaki sarnie obecne w polskich lasach, potocznie zwane „latającymi kleszczami”, to pasożyty, które żerują głównie na dzikich zwierzętach, ale zdarza się, że tymczasowo, także ludziach. Podobnie jak kleszcze, żywią się krwią, nie są jednak pajęczakami. Ukąszenia strzyżyków są wyjątkowo bolesne i mogą być niebezpieczne dla alergików. Te stawonogi mogą być wektorem, który przenosi różne chorobotwórcze drobnoustroje.

  • Cytyzyna – pogromca nałogu nikotynowego ukryty w tabletkach na rzucenie palenia? Jak działa, skutki uboczne, przeciwwskazania

    Cytyzyna to alkaloid (ma pochodzenie roślinne) pobudzający układ nerwowy w sposób podobny do nikotyny. Występuję w nasionach łac. Laburnum anagyroides, czyli złotokapu. Od wielu lat jest wykorzystywana jako substancja czynna w preparatach na rzucenie palenia. Działa podobnie jak nikotyna, niemniej tworzy silniejsze niż ona połączenia z receptorami nikotynowymi w mózgu. Liczne badania kliniczne nad cytyzyną potwierdziły, że pomaga ona rzucić palenie osobom decydującym się na ten krok, którym towarzyszy również wysoki poziom motywacji. Czy kobiety w ciąży i mamy karmiące mogą brać tabletki na rzucenie palenia z cytyzyną, czy terapię można zakończyć wcześniej i czy cytyzyna jest bardziej skuteczna od żywicy nikotynowej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij