×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Atopowe zapalenie skóry (AZS) – przyczyny, objawy, leczenie

Z tą chorobą trzeba się… zaprzyjaźnić. AZS wymaga cierpliwości i konsekwencji w pielęgnacji. Kto tak postępuje – może liczyć, że atopowe zapalenie skóry nie będzie uciążliwe, a objawy się wyciszą.

Na atopowe zapalenie skóry chorują głównie najmłodsi. Osoby dorosłe z AZS stanowią tylko kilka procent populacji. Problem częściej dotyka kobiet. Schorzenie notuje się zwykle w miastach oraz w krajach wysoko uprzemysłowionych.

Dlaczego chorujemy? Chodzi o utratę naturalnego płaszcza ochronnego skóry, który broni przed wnikaniem drobnoustrojów z zewnątrz. Jak mówi dr n. med. Bartłomiej Kwiek, dermatolog z Kliniki Dermatologii i Immunodermatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, skórę z AZS można porównać do jabłka pozbawionego skórki, które bardzo szybko wysycha i łatwo się psuje. Brak szczelnego płaszcza lipidowego toruje drogę dla wszelkich alergenów i drobnoustrojów. — Pacjenci z AZS uczulają się na takie alergeny, które u zdrowych osób nie przedostałyby się przez skórę, jak np. sierść zwierząt, pyłki i roztocza kurzu domowego. Te ostatnie, nawet jeśli nie wywołują alergii, mają właściwości rozpuszczania naskórka, co potęguje problem przenikania innych alergenów — mówi dr Kwiek. Dlatego tak ważna jest pielęgnacja skóry – jej uszczelnianie.

Charakterystyczne dla AZS jest zaczerwienienie skóry i drobne pęcherzyki. Zdarzają się też małe, wilgotne ranki. Po pewnym czasie skóra może stać się grubsza. Jest tak mocno wysuszona, że wygląda na o wiele starszą. Te objawy obserwuje się po wewnętrznej stronie łokci, nadgarstków oraz kolan. Wszystkiemu zaś towarzyszy nieznośne swędzenie.

AZS – jak się to leczy?

Dr Bartłomiej Kwiek podkreśla, że atopowe zapalenie skóry wymaga konsekwencji w leczeniu. — Ponieważ choroba częściej dotyka małe dzieci, a na efekty terapii trzeba czekać długo, towarzyszy temu tzw. shopping doktorów — mówi dermatolog. To znaczy, że szybko zniechęcamy się brakiem poprawy, szukamy innego specjalisty, rozpoczynamy leczenie, znów je przerywamy, by szukać pomocy gdzie indziej. A na końcu po prostu dajemy za wygraną. — Tymczasem leczenie będzie skuteczne, ale tylko wtedy, gdy w nim wytrwamy. W 80 proc. polega na odpowiedniej pielęgnacji skóry (by odbudować jej warstwę ochronną) oraz w 20 proc. na leczeniu farmakologicznym — wyjaśnia dr Kwiek.

Do wyboru jest kilka rodzajów leków – ostatnio pojawiły się nowe leki biologiczne, dające nadzieję na lepsze rezultaty. Jednak zwykle proponuje się leczenie sterydami, które gaszą stan zapalny skóry, łagodzą stany alergiczne i przeciwdziałają nawrotom choroby. — Taka kuracja trwa nawet kilkanaście tygodni, często seriami. Nie ma powodu się jej obawiać — mówi specjalista. I podkreśla, że niesłusznie boimy się leków ze sterydami. — Krążą o nich legendy, a tymczasem dobrze dobrana dawka jest bezpieczna, a działanie bardzo skuteczne — dodaje ekspert.

Jednak uwaga! Nigdy nie wolno samemu stosować leków sterydowych, bo ich nadmiar może uszkadzać skórę.

— Gdy, poza swędzeniem, pojawią się np. drobne krostki, zaleca się stosowanie preparatów leczniczych zewnętrznie, które gaszą stan zapalny. Specyfiki należące do tej grupy (zawierają inhibitory kalcyneuryny) działają podobnie jak sterydy, ale są łagodniejsze, a dodatkowo wykazują miejscowe działanie immunomodulujące. Uważa się, że można je używać bez obaw. I zwykle to one są najczęściej stosowane miejscowo podczas leczenia zmian skórnych.

Ważne jest też unikanie drażnienia skóry drapaniem, gdy cierpimy na atopowe zapalenie skóry – choć to duże wyzwanie. — Drapanie niszczy i tak osłabioną chorobą barierę naskórkową i nasila stan zapalny. Sprzyja także nadkażeniom bakteryjnym, które czasem wymagają stosowania środków przeciwbakteryjnych, a nawet antybiotyków — podsumowuje dr Kwiek. Dlatego skórę z AZS dobrze jest chłodzić i koić, np. metodą mokrych opatrunków – to specjalna odzież lub bandaże lecznicze, które zakłada się na noc. Można o nie zapytać lekarza.

Higiena przy AZS

Jeśli cierpisz na atopowe zapalenie skóry, należy ci się specjalne traktowanie podczas mycia. — Preferowane są szybkie prysznice w letniej wodzie, a nie długie, gorące kąpiele. Taka kąpiel w wannie bardzo wysusza skórę i zabiera jej cenne lipidy. Jeżeli chcemy skorzystać z wanny, to pamiętajmy, aby woda nie była za gorąca! Należy również dodać do wody substancje osłaniające płaszcz lipidowy skóry — radzi specjalista.

Skuteczne jest stosowanie podczas kąpieli produktów zawierających emolienty. — Takie kąpiele łagodzą dokuczliwe swędzenie i zmniejszają wrażliwość skóry na dotyk. Po kąpieli delikatnie osusz ciało miękkim ręcznikiem z czystej bawełny. Nie używaj zwykłych mydeł ani płynów do kąpieli. Stosuj syntetyczne detergenty (syndety). Zwykłe mydła mają odczyn zasadowy i niszczą kwaśny płaszcz lipidowy skóry. A syndety jednocześnie myją i nawilżają, bo mają kwaśny odczyn, dzięki czemu są lepiej tolerowane przez wrażliwą skórę — radzi dr Kwiek.

Do prania stosuj proszki lub płyny przeciwalergiczne i dokładnie płucz. Nowe ubrania, zwłaszcza bieliznę, ale też ręczniki i pościel, zawsze najpierw upierz. Nie noś obcisłej odzieży, wybierz przewiewną. Postaw na bawełnę, w naturalnych kolorach (barwniki mogą uczulać). Nie przegrzewaj się. Zadbaj o czystość otoczenia – kurz i brud to wyższe ryzyko kontaktu z roztoczami kurzu domowego. Gdy planujesz kąpiel na basenie, nasmaruj się wcześniej emolientem, jeszcze w domu. Potem szybki prysznic przed wejściem na pływalnię i od razu po basenie – i tu, jak radzi ekspert, koniecznie jest nasmarowanie ciała w ciągu 1 minuty od wyjścia spod prysznica.

Natłuszczanie skóry z AZS

Przy atopowym zapaleniu skóry natłuszczanie i nawilżanie jest najważniejszym elementem pielęgnacji. Pomogą w tym właśnie emolienty. Są to środki, które silnie nawilżają. Dzięki ich działaniu znika nieprzyjemne przesuszenie skóry, wraca elastyczność i miękkość. Preparaty te są skomponowane z różnych składników, które pomagają utrzymać w skórze wodę i poprawiają funkcjonowanie bariery skórnej. Wyeliminowanie odwodnienia powoduje zaś, że skóra ma siłę bronić się przed atakiem drobnoustrojów. Emolienty mogą mieć postać np. kremu, lotionu, emulsji czy maści.

Dieta przy AZS

Nie ma jednej stałej listy pokarmów, które mogą szkodzić przy atopowym zapaleniu skóry. Jednak uważa się, że należy unikać: mleka, jajek, czekolady, ostrych przypraw oraz cytrusów. Choć i taka modyfikacja diety nie gwarantuje sukcesu, bo u każdego chorego przebiega to odmiennie, inaczej. Dlatego pacjenci oraz rodzice dzieci chorych na AZS muszą obserwować, jaka odpowiedź organizmu występuje po zjedzeniu określonych pokarmów. Tak zebrane informacje są bardzo ważne dla lekarza, by mógł stworzyć odpowiednią dietę. Typowe, zdiagnozowane, uczulenie na pokarmy najprawdopodobniej jest istotne tylko u bardzo małej grupy pacjentów chorujących na atopowe zapalenie skóry. Trudno określić jakiego rzędu są to liczby, gdyż brakuje na ten temat badań.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. M. Świerczyńska-Krępa, Atopowe zapalenie skóry, Medycyna Praktyczna dla Pacjentów [online], https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/choroby/59313,atopowe-zapalenie-skory, [dostęp:] 24.07.2019.
  2. M. C. M. Correa, J. Nebus, Leczenie chorych na atopowe zapalenie skóry: Rola emolientów, Dermatologia po Dyplomie, nr 4 (4) 2013.
  3. M. Stelmach, R. Pawliczak, AZS – nowoczesne metody leczenia, Dermatologia po Dyplomie [online], https://podyplomie.pl/dermatologia/20810,azs-nowoczesne-metody-leczenia, [dostęp:] 26.11.2018.
  4. A. Wójtowicz, Atopowe zapalenie skóry – rola leczenia poprawiającego barierę naskórkową, Pediatra po Dyplomie [online], https://podyplomie.pl/pediatria/12205,atopowe-zapalenie-skory-rola-leczenia-poprawiajacego-bariere-naskorkowa, [dostęp:] 24.07.2019.

Podziel się: