Astma oskrzelowa - objawy, leczenie i przyczyny powstania

Astma oskrzelowa jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, która charakteryzuje się występowaniem takich objawów jak świszczący oddech, duszność, uczucie ściskania w klatce piersiowej i kaszel. Objawy te mają zmienną częstość i nasilenie, związane są one z różnego stopnia utrudnieniem wydechowego przepływu powietrza przez drogi oddechowe. Ograniczenie przepływu powietrza jest natomiast spowodowane skurczem mięśni gładkich dróg oddechowych oraz obrzękiem błony śluzowej oskrzeli, jak również tworzeniem się czopów śluzowych, a z biegiem czasu także przez przebudowę ściany oskrzeli.

W jaki sposób można podzielić astmę?

Astmę można podzielić ze względu na etiologie na alergiczna i niealergiczną. Poza tym, można też wyróżnić astmę o późnym początku, astmę z utrwaloną obturacją oskrzeli oraz astmę współwystępującą z otyłością. 

Jakie są przyczyny astmy oskrzelowej?

W przypadku astmy alergicznej główną jej przyczyna jest uczulenie na dany alergen, w wyniku kontaktu z którym dochodzi do wyzwolenia szeregu procesów zapoczątkowujących objawy i zaostrzenie astmy oskrzelowej. Poza tym, istnieją też liczne czynniki, które odpowiedzialne są za wyzwalanie i zaostrzanie napadów astmy oskrzelowej lub też powodujące ich utrzymywanie się. Do czynników tych zalicza się alergeny, zakażenia układu oddechowego (przede wszystkim są to zakażenia wirusowe), zanieczyszczenia powietrza (głównie dym tytoniowy, opary farb czy też aerozole używane w gospodarstwie domowym), wysiłek fizyczny, silne emocje, zmiany pogody, pokarmy, dodatki do żywności oraz niektóre leki (miedzy innymi leki z grupy niesteroidowych lęków przeciwzapalnych). Oprócz tego niektóre czynniki zwiększają też ryzyko zaostrzeń astmy. Zalicza się do nich choroby współistniejące (miedzy innymi otyłość, alergie pokarmowa czy też zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych) oraz nieprawidłowe stosowanie lub niestosownie w ogóle przez pacjenta zalecanych mu z powodu astmy leków. 

W jaki sposób przebiega astma oskrzelowa? Kiedy może się pojawić?

Astma oskrzelowa może wystąpić w każdym wieku. Jeśli zaczyna się ona w wieku dorosłym, to częściej jest to astma niealergiczna i ma ona cięższy przebieg. Jeśli astma oskrzelowa zacznie się w okresie dzieciństwa, zwykle jest to sama alergiczna i jej przebieg jest zwykle bardziej łagodny. W przebiegu astmy oskrzelowej dochodzi do zaostrzeń, które rozwijają się niekiedy bardzo gwałtownie, w ciągu kilkunastu minut lub godzin albo też narastają powoli, zwykle w ciągu wielu godzin lub dni. Należy pamiętać, że zaostrzenie astmy oskrzelowej jest zawsze dla pacjenta bardzo niebezpieczne i wymaga włączenia natychmiastowego leczenia, bowiem nieleczone może doprowadzić nawet do śmierci pacjenta. 

Jakie są objawy astmy oskrzelowej?

Objawy astmy oskrzelowej są bardzo różnie nasilone, a poza epizodami napadów i zaostrzeń astmy mogą nie występować w ogóle. Przede wszystkim, objawem astmy oskrzelowej jest napadowa duszność, zwykle jest to duszność wydechowa, czasami pacjent opisuje ją jako ściskanie w klatce piersiowej. Duszność ta może ustępować samoistnie lub też pod wpływem leczenia. Ponadto, kolejnym objawem objawem astmy oskrzelowej, bardzo charakterystycznym, jest świszczący oddech. Dodatkowo, często też obecny jest suchy, napadowy kaszel, który może towarzyszyć duszności albo też może być jedynym objawem, jest to tzw. wariant kaszlowy astmy oskrzelowej,  jest on bardziej typowy dla dzieci, zaś u dorosłych izolowany kaszel rzadko jest objawem astmy. Czasami w przypadku astmy oskrzelowej współwystępują inne objawy chorób alergicznych, najczęściej są to objawy alergicznego nieżytu nosa. Poza tym, w czasie osłuchiwania  pacjenta z astmą oskrzelową lekarz zwykle wysłuchuje nad polami płucnymi obustronne świsty, głównie wydechowe oraz furczenia, jak również słyszalny jest wydłużony wydech (czasami tylko podczas natężonego wydechu). Podczas zaostrzenia astmy oskrzelowej lekarz obserwuje też u pacjenta prace dodatkowych mięśni oddechowych, zaś w czasie bardzo ciężkiego zaostrzenia astmy zjawiska osłuchowe mogą w ogóle nie występować (jest to wtedy tzw. cicha klatka piersiowa). 

W jaki sposób stawia się rozpoznanie astmy oskrzelowej?

Rozpoznanie astmy oskrzelowej lekarz stawia na podstawie objawów klinicznych obecnych u pacjenta, jak również na podstawie dokładnie zebranego wywiadu, uwzględniającego też obecność u pacjenta alergii, jak również przypadków zachorowań na astmę lub alergie w najbliższej pacjentowi rodzinie. Poza tym, do diagnostyki astmy konieczne jest też wykonanie badań dodatkowych. Przede wszystkim, konieczne jest wykonanie spirometrii, jak również ocena tzw. szczytowego przepływu wydechowego (PEF). Zawsze powinno się też wykonać testy alergiczne (punktowe testy skórne) oraz ocenić poziom całkowitych i swoistych przeciwciał IgE - badania te mogą bowiem ujawnić alergen uczulający chorego, który może być odpowiedzialny za napady astmy oskrzelowej. 

Jak wygląda leczenie astmy oskrzelowej?

Przede wszystkim pacjent, u którego zostanie rozpoznana astma oskrzelowa, musi zostać przez swojego lekarza prowadzącego wyedukowany pod kątem techniki przyjmowania leków wziewnych, które będzie musiał przyjmować na stałe, jak również postępowania w przypadku nagłego zaostrzenia choroby. Poza tym, pacjent z rozpoznaną astmą oskrzelową powinien zmodyfikować swój styl życia - pacjenci, którzy pala papierosy, powinni natychmiast przestać palić. Ważna jest też zdrowa dieta bogata w warzywa i owoce oraz redukcja masy ciała u pacjentów otyłych. Ponadto, niesłychanie istotne jest unikanie narażenia na czynniki wyzwalające u chorego napady i zaostrzenia astmy oskrzelowej, ma to bardzo duże znaczenie zwłaszcza u pacjentów cierpiących z powodu astmy oskrzelowej alergicznej (należy bowiem unikać alergenów, które wywołują napady i zaostrzenia astmy). A jakie środki farmakologiczne są stosowane do leczenia astmy oskrzelowej? Do leczenia astmy oskrzelowej stosuje się leki, które mają za zadanie kontrolować przebieg choroby i zapobiegać jej zaostrzeniom, leki te pacjenci przyjmują stale i codziennie. Do leków tych zalicza się glikokortykosteroidy przyjmowane przez chorego wziewnie, jak również długo działające beta2-mimetyki (czyli leki rozszerzające oskrzela), leki przeciwleukotrienowe i kromony (działające przeciwzapalnie) oraz teofilinę o przedłużonym  działaniu, która również rozszerza oskrzela. Poza tym, w sytuacji, kiedy u pacjenta dojdzie do napadu lub do zaostrzenia astmy oskrzelowej, stosowane są doraźnie leki, które działają objawowo, zalicza się do nich szybko działające beta2-mimetyki oraz krótko działające wziewne leki przeciwcholinergiczne (jedne i drugie leki rozszerzają oskrzela i mają zahamować ich skurcz) oraz doustnie podawane glikokortykosteroidy. 

Astma oskrzelowa jest przewlekłą chorobą, która wymaga stałej  kontroli i systematycznego przyjmowania leków. Dzięki temu można unikać jej napadów i zaostrzeń, które niekiedy stanowią  poważne  zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia pacjenta.

Podziel się: