Nadmierny apetyt – czym jest? Jak go poskromić u dzieci i dorosłych?
Katarzyna Turek-Kawecka

Nadmierny apetyt – czym jest? Jak go poskromić u dzieci i dorosłych?

Nadmierne łaknienie zwykle związane jest z chęcią spożycia produktów dostarczających nadmiaru kalorii. Może ono wynikać nie tylko ze źle zbilansowanej diety, ale również z jednostek chorobowych czy zaburzeń odżywiania. Co robić, gdy dopada nas wzmożony apetyt? Kiedy może okazać się problemem? Jakie konsekwencje płyną z wilczego apetytu? 

W czasach, kiedy dostęp do żywności dla większości osób jest właściwie zupełnie nieograniczony, często trudno jest powstrzymać się od zjedzenia pożywienia, które dostępne jest na wyciągnięcie ręki. Wiele osób je nie po to, aby zaspokoić potrzeby fizjologiczne. Jedzenie pozwala rozładować złość, zmniejszyć smutek, pokonać samotność czy zabić nudę. A często jest po prostu efektem źle zbilansowanych posiłków i tego, że jemy jedzenie, by się nie zmarnowało. 

Nadmierne łaknienie – czym jest? Charakterystyka wzmożonego apetytu

Nadmierne łaknienie to chęć spożycia większej ilości kalorii niż wynikałoby z zapotrzebowania kalorycznego organizmu. Często nie jest ono związane z głodem tylko z zachcianką na zjedzenie konkretnego pokarmu. Bardzo często nadmierne łaknienie wiąże się z chęcią na zjedzenie potraw bardzo słodkich, bardzo słonych, często dostarczających dużych ilości tłuszczu i smażonych. Wiąże się to z tym, że to one znacząco pobudzają łaknienie, odpowiadają za uczucie smakowitości, powodują uczucie rozluźnienia po spożytym posiłku. Często z tego powodu zaliczane są do dań z grupy „comfort food”, czyli tych mających przynosić ukojenie i szczęście. 

Przyczyny nadmiernego apetytu 

Istnieje wiele powodów, dla których apetyt może przybierać znacząco na sile. Bardzo często wynika on ze źle zbilansowanej diety, spożywania zbyt małej ilości kalorii. Duże uczucie głodu dość szybko po posiłku może pojawić się po zjedzeniu dania o wysokim indeksie glikemicznym, co wiąże się bezpośrednio z szybkim spadkiem poziomu glukozy we krwi. 

Nadmierny apetyt może być spowodowany także jednostkami chorobowymi takimi jak: choroby tarczycy, cukrzycą, Zespołem Cushinga, Zespołem Pradera-Williego lub uszkodzeniem ośrodka sytości. Może także wiązać się z przyjmowaniem leków zwiększających apetyt. Zaliczyć do nich można leki antykoncepcyjne, glikokortykosteroidy oraz niektóre antydepresanty. 

Nadmierne łaknienie może się także pojawić u osób z zaburzeniami odżywiania (kompulsywnym jedzeniem lub bulimią), a także u osób z nieleczoną depresją, nie potrafiących poradzić sobie ze stresem lub innymi silnymi emocjami. 

Nadmierny apetyt a choroby 

Nadmierny apetyt w wielu przypadkach kończy się spożyciem większej ilości żywności niż zapotrzebowanie kaloryczne organizmu i nadmiarem kalorii. Powiązane to jest z wystąpieniem nadwagi i otyłości oraz idących z nimi następstw. Do chorób związanych z nadmiernym apetytem i zbyt dużą ilością przyjmowanej kalorii zalicza się większość chorób cywilizacyjnych: cukrzycę, insulinooporność, choroby układu krążenia (nadciśnienie, miażdżycę), dnę moczanową czy nowotwory. Nie wolno zapomnieć także o tym, że nadmierna masa ciała powoduje złe samopoczucie psychiczne, a nawet depresję. 

Objawy nadmiernego łaknienia 

Objawem nadmiernego łaknienia bardzo często jest silna potrzeba zjedzenia posiłku lub przekąski, często pomimo braku odczuwania głodu. Innym objawem wilczego apetytu może być zjedzenie zdecydowanie większej ilości jedzenia, często wynikającej ze zbyt dużego przegłodzenia się po wcześniejszym posiłku. Wilczy apetyt wiąże się z łaknieniem na słodycze. Często wiąże się z nim spożycie większej niż rekomendowana ilości kalorii, a efektem tego zazwyczaj jest nadwaga lub otyłość, czasem także zaburzenia odżywiania. Wraz z nadmiarowymi kilogramami pojawiają się także niebezpieczne choroby wynikające z otyłości. 

Leczenie nadmiernego apetytu 

Zależnie od tego, co jest przyczyną nadmiernego apetytu, można go leczyć kompleksowo, korzystając z pomocy różnych specjalistów lub działając tylko w jednym obszarze. Pomocy można szukać u: 

  • dietetyka/psychodietetyka, który pomoże dopasować dietę do indywidualnego zapotrzebowania kalorycznego, aby odpowiednio bilansować posiłki i wyeliminować zbyt duży deficyt kaloryczny mogący odpowiadać za ataki niekontrolowanego jedzenia, oraz popracować nad nawykami żywieniowymi, 
  • psychoterapeuty, który pomoże w sytuacji, jeśli nadmierny apetyt wynika z nieumiejętnością radzenia sobie ze stresem czy innymi emocjami, 
  • lekarza psychiatry, który może pomóc, kiedy konieczne jest włączenie leków i preparatów zmniejszających apetyt

Sposoby na zahamowanie apetytu 

  1. Zadbaj o odpowiednio zbilansowane posiłki. Zbyt mała ilość kalorii w diecie zwiększa ryzyko pojawiania się niepohamowanego głodu. 
  2. Pamiętaj o nawodnieniu, pragnienie może być odbierane jako głód. 
  3. Jedz dania z wysokim indeksem sytości, a niskim indeksem glikemicznym. 
  4. Nie odmawiaj sobie wszystkich produktów spożywczych, które lubisz. Nadmierne restrykcje żywieniowe powodują frustrację i bardzo silną chęć zjedzenia dodatkowych produktów spożywczych. 
  5. Nie przesadzaj z nadmierną aktywnością fizyczną. Ruch to zdrowie, ale zbyt dużo ruchu przy nieodpowiednio dopasowanej ilości energii dostarczanej z dietą będzie się wiązać z atakami niekontrolowanego głodu. 
  6. Jedz posiłki regularnie w ciągu dnia, nie da się nie mieć nadmiernego apetytu, jeśli w ciągu dnia mija dużo czasu pomiędzy posiłkami. Najbardziej odpowiedni sposób jedzenia zapobiegający atakom nadmiernego apetytu i podjadaniu zakłada spożywanie posiłków co 3–4 godziny. 
  7. Jeśli obserwujesz nadmierny apetyt u dziecka, zadbaj przede wszystkim o jakość jego diety. 
  8. Jeśli jesteś w ciąży lub karmisz piersią, pamiętaj, że twój organizm ma zwiększone zapotrzebowanie kaloryczne, więc będziesz mieć ochotę zjadać większe porcje – niekoniecznie musi oznaczać to coś złego. 
  9. Jeśli masz problem z apetytem na słodycze lub inne wysokokaloryczne przekąski przed okresem, to pamiętaj, że wynika on ze zmian hormonalnych w twoim organizmie. Czasem lepiej jest pozwolić sobie na małą porcję czekolady czy innego produktu niż walczyć z apetytem na słodkie przez trzy dni i skończyć frustracją oraz zjedzeniem całej tabliczki. 
  10. Idź do lekarza sprawdzić stan swojego zdrowia. Być może nadmierny apetyt wynika z choroby, którą najpierw należy zacząć leczyć, a potem martwić się o inne rzeczy. 
  1. I. Azzam i in., Ghrelin stimulation by hypothalamic–pituitary–adrenal axis activation depends on increasing cortisol levels, "Endocrine Connections",nr 6 2017. 
  2. M. Bąk-Sosnowsk, Kryteria różnicowe – zaburzenia z napadami objadania się i uzależnienia od pożywienia w kontekście przyczyn otyłości oraz jej leczenia, "Psychiatria Polska", nr 51 (2) 2017. 
  3. A. Chao i in., Stress, cortisol, and other appetite-related hormones: Prospective prediction of 6-month changes in food cravings and weight, "Obesity (Silver Spring)", nr 25 (4) 2017. 
  4. Z. Ruixin i in., Acute Effects of Three Cooked Non-Cereal Starchy Foods on Postprandial Glycemic Responses and in Vitro Carbohydrate Digestion in Comparison with Whole Grains: A Randomized Trial, "Nutrients", nr 634 (11) 2019. 
  5. N. Ogińska-Bulik, Psychologia nadmiernego jedzenia. Przyczyny, konsekwencje, sposoby zmiany, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2004. 
  6. J. McCartney, Przestań się przejadać, Wydawnictwo Galaktyka, Łódź 2015. 
  7. M. Bąk-Sosnowska, Interwencja psychologiczna w zespole kompulsywnego jedzenia, "Psychiatria Polska", nr 4 2009. 
  8. Ch. G. Fairburn, Jak pokonać objadanie się, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2014. 
  9. A. Brytek-Matera, Psychodietetyka, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2020. 

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Orkisz – wartości odżywcze i wpływ na zdrowie. Dlaczego warto go jeść?

    Należy do najstarszych gatunków pszenicy – ludzkości znany jest już od wielu wielu wieków. Obecnie wytwarza się z niego m.in. pieczywo, płatki, kasze, makarony oraz mąki. Kto powinien sięgać po produkty wytworzone z orkiszu? Dlaczego warto go jeść? 

  • Naturalne elektrolity – przegląd najlepszych produktów

    Elektrolity są to roztwory wodne posiadające ładunek elektryczny, może on być dodatni lub ujemny. Odpowiedni poziom elektrolitów jest bardzo istotnym elementem prawidłowego funkcjonowania organizmu. Elektrolity są obecne we wszystkich strukturach komórkowych żywego organizmu. Do naturalnych najważniejszych elektrolitów należą: sód, potas, wapń, magnez, chlorki i fosforany.

  • Imbir – jak i kiedy go jeść? Właściwości lecznicze, zastosowanie, przeciwwskazania

    Imbir to roślina o wielu właściwościach zdrowotnych. Wśród nich wymienia się m.in. pomoc w łagodzeniu bólu gardła, mdłości w czasie ciąży czy zgagi. Co więcej, imbir wspomaga trawienie i działa przeciwzapalnie. Na jego bazie tworzy się napoje, syropy czy olejki, ale spożywa się go również na surowo. Jakie jeszcze właściwości ma imbir? Jak go przechowywać? Komu odradza się regularne stosowanie imbiru?

  • Tran – właściwości. Czy tran wpływa na odporność?

    Tran to olej otrzymywany z dorsza atlantyckiego lub innych ryb dorszowatych (olej z wątroby rekina nie jest tranem, ma bowiem inny skład i inne właściwości). Tran zawiera witaminę D i A, a także kwasy omega-3 (DHA i EPA), które mają korzystny wpływ na układ odpornościowy, nerwowy oraz krwionośny. Kiedy stosować olej z wątroby dorsza? Jak wybrać najlepszy tran dla dziecka i dla osoby dorosłej?

  • Lecytyna sojowa (E322) – czym jest i gdzie ją znaleźć? Kiedy należy ją suplementować?

    Lecytyna jako apteczny preparat na pamięć znana jest każdemu, niezależnie od wieku: stosowana jest i przez studentów w trakcie sesji, i przez osoby starsze. Jakie jeszcze zastosowania można jej przypisać? Jakie ma właściwości i do czego służy lecytyna sojowa? Dowiedzmy się więcej. 

  • Glutation – czym jest? Co warto o nim wiedzieć?

    Rozwój nauki powoduje, że jesteśmy w stanie coraz częściej powiązać wybrane cząsteczki chemiczne z dobrym bądź złym stanem badanego organizmu lub wręcz z wybraną jednostką chorobową. Jedną z takich cząsteczek jest glutation. Co to jest? Kiedy zaleca się badać jego poziom? Czy ma właściwości prozdrowotne? Czy możemy wpłynąć na jego ilość w organizmie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.  

  • Serwatka – jak powstaje i czy jest zdrowa? Właściwości i zastosowanie serwatki

    Można powiedzieć, że podobnie jak jednostki wiele gałęzi przemysłu stara się zagospodarować coś, co niegdyś było uważane za odpad i tym samym ograniczyć liczbę wytwarzanych zanieczyszczeń, a nierzadko zwiększyć zyski. Świetnym tego przykładem jest serwatka. W przemyśle serowarskim stanowiąca odpad, w innych gałęziach przemysłu surowiec, z którego produkuje się preparaty białkowe, biodegradowalne tworzywa czy nawóz. Jakie inne zastosowania ma naturalna serwatka? Do czego możemy wykorzystać tę, która pozostanie po produkcji domowego sera? Czy jest zdrowa?  

  • Picie „twardej wody” jest korzystne dla zdrowia. Jakie są jej zalety?

    Utrudnia mycie rąk, pranie ubrań i powoduje wiele szkód w instalacjach wodno-kanalizacyjnych oraz urządzeniach gospodarstwa domowego, ale w kwestii nawadniania organizmu, tzw. twarda woda jest dobrym wyborem, zwłaszcza dla osób cierpiących na niedobory składników mineralnych. Według Światowej Organizacja Zdrowia nie ma ona negatywnego wpływu na zdrowie, wręcz przeciwnie może dostarczyć wielu korzyści.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij