Saturacja krwi – czym jest? Jak i kiedy mierzyć saturację?
Saturacja jest piątym krokiem, jaki podejmują ratownicy medyczni podczas sprawdzania parametrów życiowych. Dlaczego? Tlen jest bowiem jednym z najważniejszych pierwiastków niezbędnych do życia, a terminem „saturacja” określa się poziom wysycenia krwi tlenem. Zbyt niska jej wartość może oznaczać niewydolność oddechową.
- Saturacja – co to takiego? Jak wygląda obieg tlenu w organizmie?
- Niska saturacja – czym może być spowodowana? Jak może się objawiać?
- Pomiar saturacji – jak i kiedy mierzyć saturację?
- Saturacja u dziecka
- Co może zaburzyć wyniki saturacji? Co podnosi saturację?
- Palenie papierosów a saturacja
- Saturacja – najczęściej zadawane pytania
Saturacja krwi to kluczowy parametr życiowy określający stopień nasycenia hemoglobiny tlenem w krwi tętniczej. Informuje nas o tym, jak wydajnie układ oddechowy i krążenia dostarczają tlen do komórek całego ciała, w tym do mózgu, serca i nerek. Dzięki prostym i powszechnie dostępnym urządzeniom, takim jak pulsoksymetr, pomiaru możemy dokonać samodzielnie w domu.
Saturacja – co to takiego? Jak wygląda obieg tlenu w organizmie?
Saturacja jest miarą hipoksji, czyli stopnia niedotlenienia organizmu. Nośnikiem tlenu jest hemoglobina zawarta w krwinkach czerwonych krwi. Hemoglobina zawiera atomy żelaza mające zdolność wiązania tlenu. Z każdym oddechem nasze płuca dostają tlen, a w pęcherzykach płucnych wiąże się on z hemoglobiną (oksyhemoglobina), która jest nośnikiem tlenu do wszystkich tkanek organizmu.
Niska saturacja – czym może być spowodowana? Jak może się objawiać?
Niska saturacja krwi może być wynikiem chorób układu oddechowego, takich jak astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POCHP), infekcji układu oddechowego czy wrodzonych wad serca i przecieków płucnych (mieszanie się krwi utlenionej z nienatlenowaną), a także czynników toksycznych, jak zatrucie tlenkiem węgla czy wreszcie niedokrwistość.
Zaburzenia saturacji obserwujemy u himalaistów, którzy przebywają na dużych wysokościach z niskim ciśnieniem atmosferycznym.
Pomiar saturacji – jak i kiedy mierzyć saturację?
Poziom saturacji, czyli poziom wysycenia tlenem hemoglobiny we krwi tętniczej, można zbadać stosują metodę pulsoksymetrii (spektrofotometria transmisyjna). Saturacja jest oznaczana symbolem SpO2 (SaO2) i podawana w procentach.
Jak zmierzyć saturację? Pulsoksymetr zakłada się na palec dłoni lub stopy, małżowinę uszną lub nawet czubek nosa. W urządzeniu jest czujnik, który emituje promieniowanie, częściowo wchłaniane przez krew przepływającą przez naczynia krwionośne. Wbudowany fotodetektor mierzy powracający sygnał. Krew utlenowana ma inne właściwości optyczne niż odtlenowana. Badanie przy pomocy pulsoksymetru jest łatwe i szybkie. Urządzenie to poza saturacją mierzy także tętno (puls) pacjenta.
Wskazaniami do badania saturacji są:
- duszności,
- niewydolność oddechowa,
- okres okołooperacyjny,
- znieczulenie ogólne,
- sepsa,
- endoskopia przewodu pokarmowego czy drzewa oskrzelowego,
- cewnikowanie serca,
- poród – monitorowanie matki i płodu,
- śpiączki.
Poziom saturacji badamy też często u wspinaczy, sportowców, pilotów.
Saturacja – normy u dorosłych i dzieci
Prawidłowa saturacja krwi tlenem wynosi ok. 95–99% i 91–96% u noworodków. U osób palących saturacja jest niższa niż u niepalących.
Saturacja u dziecka
Saturację badamy w pierwszych dobach życia dziecka za pomocą pulsoksymetru na prawej dolnej kończynie dziecka lub prawym nadgarstku. Pomiar trwa około 2–3 minut i jest bezbolesny. Saturacja u zdrowego dziecka powinna wynieść więcej niż 95%. Wynik niższy świadczy o niedotlenieniu, a najbardziej wrażliwy na nie jest mózg. Niska saturacja u dziecka jest wskazaniem do dalszej diagnostyki, zwłaszcza echokardiografii w kierunku takich wad serca, jak niedorozwój zastawki trójdzielnej lub tętnicy płucnej, zespół Fallota lub anomalia Ebsteina. Dziecko z niska saturacją wymaga tlenoterapii.
|
|
|
Co może zaburzyć wyniki saturacji? Co podnosi saturację?
Co wpływa na zaburzony wynik saturacji? Badanie saturacji może być zafałszowane przez wiele czynników.
Podobnie grzybica paznokci może zaburzać wynik badania. Podczas badania saturacji pacjent powinien siedzieć nieruchomo, a palec powinien przylegać do środka urządzenia.
Co podnosi saturację? Saturację możemy podnieść, stosując różne techniki oddechowe, głównie przez głębokie oddechy ustami, a także przeponą. Ważne są również dbanie o prawidłowe nawodnienie i systematyczna aktywność fizyczna.
Palenie papierosów a saturacja
Choć palenie papierosów ma nieznaczny wpływ na poziom saturacji (wysycenie tlenem krwi u palaczy jest nieco mniejsze niż u osób niepalących), to warto podjąć decyzję o jego zaprzestaniu. Palenie papierosów to czynnik ryzyka groźnych chorób, w tym sercowo-naczyniowych, nowotworowych oraz przewlekłych chorób układu oddechowego, obniżających jakość życia palaczy, a nawet prowadzących do śmierci. W rzucaniu nałogu pomocne mogą być preparaty z nikotyną, które ułatwiają uwolnienie się od głodu nikotynowego.
Saturacja – najczęściej zadawane pytania
Czy saturacja może spadać podczas snu?
Tak, saturacja może nieznacznie obniżać się podczas snu. Jest to związane m.in. ze zmianami w wentylacji płuc i spłyceniem oddechu. U zdrowych osób mogą występować krótkotrwałe spadki saturacji, które nie muszą świadczyć o chorobie. Niepokojące są natomiast częste lub długotrwałe spadki, szczególnie jeśli saturacja powtarzalnie obniża się poniżej 90%. Mogą one wskazywać m.in. na obturacyjny bezdech senny lub choroby układu oddechowego i wymagają oceny lekarskiej.
Czy saturacja zmienia się podczas wysiłku fizycznego i po jego zakończeniu?
U zdrowych osób saturacja zwykle pozostaje na zbliżonym poziomie podczas wysiłku fizycznego i po jego zakończeniu. Mimo zwiększonego zapotrzebowania organizmu na tlen prawidłowo funkcjonujący układ oddechowy zazwyczaj jest w stanie je pokryć. U osób z chorobami płuc lub serca saturacja może obniżać się podczas wysiłku, a następnie stopniowo wracać do wartości wyjściowych w trakcie odpoczynku.
Czy prawidłowa saturacja wyklucza zapalenie płuc lub inne choroby układu oddechowego?
Nie, prawidłowa saturacja nie wyklucza zapalenia płuc ani innych chorób układu oddechowego. Pulsoksymetr mierzy wysycenie hemoglobiny tlenem, ale nie pozwala bezpośrednio ocenić przyczyny objawów ani wykluczyć stanu zapalnego w płucach. We wczesnym okresie choroby lub przy niewielkim nasileniu zmian saturacja może pozostawać prawidłowa.



