Osteofity - przyczyny, objawy, leczenie

Osteofity, zwane również naroślami kostnymi, to tworzące się na krawędziach stawów zmiany polegające na miejscowej nadbudowie tkanki kostnej. Przyczyną są głównie procesy zwyrodnieniowe, które prowadzą m.in. do degeneracji tkanki chrzęstnej pokrywającej nasady kości, czego następstwem mogą być wspomniane wcześniej zmiany wytwórcze. Osteofity powstają najczęściej w obrębie stawów kręgosłupa w okolicach, na które oddziałuje największa siła nacisku. Często występują również w drobnych stawach rąk, stawach kolanowych i biodrowych.

Osteofity, ze względu na tworzącą je tkankę kostną, są łatwo dostrzegalne na zdjęciu RTG (rentgenowskim).
W zależności od miejsca wystąpienia oraz rozmiaru, mogą wywoływać różne objawy.

Osteofity w obrębie kręgosłupa

Omawiane narośla kostne występują najczęściej w obrębie kręgosłupa. Ze względu na ich kształt nazywane są „dziobami kostnymi”. Powstają zazwyczaj na przednich oraz bocznych krawędziach trzonów kręgów. Ich obecność może prowadzić do tzw. stenozy, czyli zwężenia kanału kręgowego dającego objawy uszkodzenia nerwu na poziomie danego kręgu.

Przykładowe czynniki prowadzące do powstawania osteofitów:

  • Choroba zwyrodnieniowa,
  • Uwarunkowanie genetyczne,
  • Mikrourazy, bądź częste przeciążenia uszkadzające stawy,
  • Choroby reumatyczne.

Leczenie osteofitów opiera się głównie na rehabilitacji, mającej na celu zmniejszenie dolegliwości bólowych, spowolnienie bądź zatrzymanie procesu narastania tkanki kostnej oraz zachowanie prawidłowego zakresu ruchu w stawie. Gdy rehabilitacja nie daje pożądanych efektów, pozostaje nam farmakoterapia lub poddanie się zabiegowi operacyjnemu.

Osteofity w obrębie stawu krzyżowo-biodrowego

Przebieg zmian prowadzących do powstawania osteofitów w tym stawie jest analogiczny w stosunku do wcześniejszych przypadków. Osteofity są najczęściej przyczyną dolegliwości bólowych podczas ruchu, obecnych w dolnej części kręgosłupa i na wysokości stawów krzyżowo-biodrowych. W zaawansowanym stadium są przyczyną znacznego ograniczenia ruchomości wraz z zesztywnieniem stawu krzyżowo-biodrowego.

Osteofity w obrębie stawu biodrowego

Zmiany zwyrodnieniowe prowadzą do powstania osteofitów w obrębie krawędzi panewki stawu biodrowego i obwodzie chrząstki głowy kości udowej. Tworzą się głównie w przebiegu tzw. koksartrozy, prowadzącej do znacznego ograniczenia ruchomości wraz z towarzyszącymi objawami bólowymi. Obniżony zakres ruchów odwodzenia oraz rotacji w stawie może ulec dalszemu ograniczeniu w wyniku zwężenia szpary stawowej. Szpara stawowa na zdjęciu RTG widoczna jest, jako „odstęp” między głową kości udowej a panewką stawu biodrowego, będącą w rzeczywistości chrząstką, niewidoczną w prześwietleniach. Zmniejszenie się tej „przerwy” między głową kości a panewką, świadczy o ubytku tkanki chrzęstnej.

Osteofity w obrębie stawu kolanowego

Osteofity występujące w stawie kolanowym mogą świadczyć o jego postępującym zwyrodnieniu, czyli tzw. gonartrozie. Obecność narośli kostnych w obrębie powierzchni stawowych (w tym rzepki) powoduje ból w trakcie obciążania kończyny dolnej, czy choćby wstawania z niskiej pozycji siedzącej.

Osteofity w obrębie drobnych stawów dłoni i palców

Zmiany zwyrodnieniowe stawów międzypaliczkowych prowadzą do nadbudowy tkanki kostnej tworzącej osteofity nazywane w tym przypadku guzkami Heberdena i Boucharda. Zazwyczaj dotyczą palców prawej dłoni, najczęściej powstają na II palcu, najrzadziej na palcu IV, chociaż mogą występować w obrębie całej ręki. Prowadzą do zniekształcenia i poszerzenia obrysu palców, bólu stawów rąk, nasilających się pod wpływem zimna, utrudnienia funkcji manualnych rąk oraz uczucia sztywności w stawach rąk odczuwanych rano po przebudzeniu.

Osteofity – profilaktyka i leczenie

Poniżej opiszę działania profilaktyczne oraz sposoby leczenia schorzenia.

  • Należy dbać o systematyczną aktywność ruchową, utrzymywać prawidłową masę ciała, unikać nadmiernego obciążania stawów. Wskazana jest aktywność ruchowa odciążająca stawy, pomagająca zachować pełen zakres ruchomości stawów (jazda na rowerze, pływanie czy nordic walking).

  • W przypadku leczenia stawów kolanowych oraz biodrowych stosuje się zabiegi z zakresu fizykoterapii (ultradźwięki, pole magnetyczne, laser lub fala uderzeniowa), masażu głębokiego oraz ćwiczeń wzmacniających.

  • W przypadku stawów rąk zaleca się ogrzewanie dłoni np. w okładach parafinowych czy pod lampą Sollux.

Jeśli objawy bólowe w określonych stawach utrzymują się zbyt długo, lekarz może zalecić przyjmowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, iniekcji dostawowych (sterydowych lub odżywiających staw stężonym kwasem hialuronowym) lub zdecydować o konieczności zastosowania zabiegu artroskopowego. Wówczas staw zostaje oczyszczony z osteofitów, co niesie ze sobą zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz częściowe, bądź całkowite przywrócenie prawidłowego zakresu ruchu. W celu zmaksymalizowania skuteczności zabiegu niezbędne jest jak najszybsze rozpoczęcie rehabilitacji. Ma ona na celu utrzymanie uzyskanego zakresu ruchu i zapobieganie przykurczom.

Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus