Sklerotyzacja – czym jest sklerotyzacja kości? Leczenie i rehabilitacja w chorobach przebiegających ze sklerotyzacją podchrzęsną
Mateusz Burak

Sklerotyzacja – czym jest sklerotyzacja kości? Leczenie i rehabilitacja w chorobach przebiegających ze sklerotyzacją podchrzęsną

Sklerotyzacja kości to termin, którym opisuje się zmiany w obrębie warstwy podchrzęstnej kości powstające na skutek stopniowej jej degradacji. Stanowi ona typowy objawy choroby zwyrodnieniowej stawów oraz chorób reumatycznych (np. RZS). Objawy sklerotyzacji to deformacje kostne (osteofity), ograniczony zakres ruchomości w stawach, a także dolegliwości związane ze stanem zapalnym – ból, obrzęk, zaczerwienie. Jak wygląda leczenie i fizjoterapia w sklerotyzacji kości?

Sklerotyzacja – co to jest? Przyczyny sklerotyzacji kości

Terminem sklerotyzacji podchrzęstnej warstwy kości określa się destrukcyjne zmiany powstające w miejscach największych przeciążeń narządu ruchu. Bardzo często taki proces towarzyszy chorobom o podłożu zwyrodnieniowym. Stopniowa degeneracja kości  obserwowana jest najczęściej w odniesieniu do stawu krzyżowo–biodrowego, kręgosłupa, stawu biodrowego, kolana, stawu barkowego oraz stropów panewek stawowych. 

Również uprawianie sportu wyczynowo może doprowadzać do szybkiej eksploatacji narządu ruchu, powodować przeciążenia, którym w dłuższej perspektywie może towarzyszyć podchrzęstna sklerotyzacja powierzchni stawowych. Sklerotyzacja jest procesem patologicznym i nie można jej wyleczyć. 

Sklerotyzacja kości – objawy

Sklerotyzacja kości z samej definicji jest procesem patologicznym. W związku z tym będzie wzbudzać szereg różnych niepokojących objawów, które zazwyczaj występują na pewnym etapie jednocześnie. Do najczęstszych symptomów sklerotyzacji stawów oraz zmian współtowarzyszących w przebiegu choroby zwyrodnieniowej należą:

  • deformacje kostne pod postacią osteofitów, czyli wyrośli chrzęstno–kostnych przypominających kształtem płomienie świec, dzioby papuzie czy ściekającą stearynę,
  • ograniczenie zakresu ruchomości w stawach,
  • cechy stanu zapalnego – ból, obrzęk, zaczerwienienie, podniesienie ciepłoty ciała,
  • tzw. sztywność poranna polegająca na trudności podczas wykonywania pierwszych ruchów po przebudzeniu, zwykle trwa około 20 minut,
  • widoczne w badaniu RTG patologiczne zmiany w postaci zwężenia szpary stawu, poszerzenia jego obrysów i/lub puste ubytki w strukturze kości pod postacią torbielowatych wytworów – geody kostne,
  • objaw próżniowy pojawiający się np. w stawach krzyżowo–biodrowych (na skutek zmian zwyrodnieniowych w strukturze stawu może dochodzić do nagromadzenia się gazu).

Dodatkowo w chorobie zwyrodnieniowej może dochodzić do wyłonienia szpiku kostnego, a w wyniku degradacji struktur chrzęstno–kostnych może również dochodzić do powstawania ciał wolnych w stawie. Badanie obrazowe jest często bardzo ważnym narzędziem diagnostycznym przy wykrywaniu takich zmian (np. RTG stawów krzyżowo–biodrowych).

Sklerotyzacja kości – jakim chorobom towarzyszy?

Zmiany sklerotyczne kości, jak wspomniano na początku, są niemalże nieodłącznym elementem chorób zwyrodnieniowych. Wspólnie z innymi, wymienionymi wyżej objawami, występują w przebiegu schorzeń reumatycznych, takich jak RZS i ZZSK. Do ich obecności może się także przyczynić zbyt duża eksploatacja narządu ruchu spowodowana uprawianiem sportu wyczynowego czy bardzo ciężką pracą fizyczną. 

Schorzenia o podłożu zwyrodnieniowym wiążą się z przewlekłym bólem i dolegliwościami, które znacznie obniżają jakość życia. Ogniska sklerotyczne (jest to miejsce nagromadzenia związków wapnia najczęściej o podłożu zwyrodnieniowym lub nowotworowym) są dobrze zauważalne w badaniu RTG. 

Sklerotyzacja – rozpoznanie. Ogniska sklerotyczne w RTG

Rozpoznanie ustala się w oparciu o proces diagnostyczny. Przy zgłoszeniu do lekarza (w tym przypadku najlepiej reumatologa) zaczyna się od zebrania wywiadu dotyczącego występujących dolegliwości, rodzaju wykonywanej pracy, uprawianego sportu oraz informacji pomagających ustalić podłoże schorzenia. 

Pomocne i często nieodłączne jest badanie obrazowe z wykorzystaniem zdjęcia RTG. Doskonale uwidacznia ogniska sklerotyczne w postaci wyraźnego zwiększenia gęstości warstwy kości, która znajduje się poniżej poziomu chrząstki stawowej. Można w ten sposób ukazać sklerotyzację stropu panewki, sklerotyzacje powierzchni stawowych kolana, podchrzęstna sklerotyzację powierzchni stawowych kości piszczelowej, czy sklerotyzacje stawów międzykręgowych. 

Dodatkowo może zaistnieć potrzeba wykonania badań laboratoryjnych, które stanowią dodatkowe potwierdzenie toczącego się procesu zwyrodnieniowego. Wówczas użyteczna jest ocena odczynu Biernackiego (badanie OB), poziomu białka ostrej fazy (badanie CRP), oraz odczyn lateksowy lub inaczej aglutynację lateksową. 

Sklerotyzacja – leczenie chorób przebiegających ze sklerotyzacją podchrzęstną kości

Leczenie sklerotyzacji podchrzęstnej odbywa się najczęściej z użyciem środków farmakologicznych. Są one podawane w formie doustnej, jako maści czy iniekcje. Ich działanie polega na złagodzeniu bólu oraz objawów zapalenia.

W tym celu stosuje się preparaty, takie jak ibuprofen, naproksen czy nimesulid. Mogą być stosowane także w ostrym stadium. Bezpośrednio do stawu podawane są leki glikokortykosteroidowe, ich zaletą jest stosunkowo szybka redukcja bólu oraz zatrzymanie postępu zmian zapalnych. 

Przy objawach zmian sklerotycznych kości z dobrym efektem wykorzystuje się leczenie za pomocą soli złota, preparatów, takich jak metotreksat czy sulfasalazyna. Ich zadaniem jest wyhamowanie destrukcyjnych zmian narządu ruchu. Terapią, która cieszy się olbrzymim powodzeniem i jest w stanie bardzo często pomóc żyć w sposób niemal bezobjawowy to leczenie biologiczne. Kuracja bywa bardzo droga, ale niewątpliwie przynosi zadowalające rezultaty. Jest stosowana zarówno przy RZS, jak i ZZSK. Niekiedy rozważa się możliwość leczenia operacyjnego. Przykładowo zaawansowana podchrzęstna sklerotyzacja panewki stawu biodrowego może być wskazaniem do takiego zabiegu. Najczęściej wówczas wszczepia się endoprotezę, która ma „zastąpić”zniszczony staw. 

Sklerotyzacja kości – rehabilitacja

Rehabilitacja w fazie zaostrzeń raczej ogranicza się do stosowania fizykoterapii. Popularne zabiegi o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i regeneracyjnym to zimnolecznictwo (krioterapia), magnetoterapia, laseroterapia, fonoforeza. W tym okresie nie zaleca się stosowania ciepła, gdyż może ono doprowadzać do intensyfikacji objawów. W stanach remisji stosuje się ćwiczenia, które mają na celu poprawę zakresu ruchomości, przeciwdziałanie zanikom mięśniowym i poprawę mechaniki działania stawów. 

Przykładowo w chorobie zwyrodnieniowej stawu biodrowego zaleca się dużo ruchu w odciążeniu, wykorzystując np. jazdę na rowerze po równym terenie lub na rowerku stacjonarnym. Zwiększa to produkcję mazi stawowej, chroni przed degradacją i jednocześnie pozytywnie wpływa na mięśnie kończyny dolnej. Sklerotyzacja panewki stawu biodrowego czy występowanie ognisk sklerotycznych w kręgosłupie może dobrze zareagować na ruch w postaci regularnego uprawiania Nordic Walkingu. Pozwala to odciążyć częściowo kończyny dolne, angażuje tułów oraz ręce, a dodatkowo pomaga w pracy nad koordynacją ruchową. W przypadku RZS przydatnymi ćwiczeniami mogą okazać się:

  1. Siedzenie przy stole, ręce i przedramiona oparte na blacie, ułożone w pronacji. Ruch polega na dynamicznej zmianie pozycji na przeciwną – z pronacji do supinacji i odwrotnie. Wykonujemy takie ćwiczenie przez kilka minut w tempie 1 zmiana na 3 sekundy.
  2. Pozycja taka, jak poprzednio. Ruch polega na naprzemiennym odwodzeniu i przywodzeniu palców. Wykonujemy ćwiczenie przez kilka minut w wolnym tempie.
  3. Pozycja taka, jak poprzednio z tym, że przedramię ustawione jest w pozycji pośredniej – opieramy się na łokciu oraz bocznej stronie nadgarstka. Rękę chwytamy drugą ręką w okolicy powyżej nadgarstka, stabilizując ją. Następnie rytmicznie zaciskamy rękę leżącą na stole w pięść, po czym maksymalnie rozluźniamy, otwierając ją. Można to wykonywać przez 4–5 minut w wolnym tempie.

Dodatkowo, aby ograniczyć patologiczne procesy towarzyszące chorobie zwyrodnieniowej, jak np. sklerotyzacja blaszek granicznych, sklerotyzacja panewki czy sklerotyzacja guzka większego kości ramiennej warto zadbać także o właściwą dietę. Zmniejszenie ilości białka w pożywieniu na korzyść kwasów tłuszczowych omega-3 może mieć tutaj znaczenie. Przeprowadzone badania sugerują niekorzystny wpływ białka na strukturę kości. Preparaty na bazie kurkumy również są pożądane. Kąpiele siarkowe, solankowe oraz domowe maty do masażu także pomogą rozluźnić nadmiernie napięte mięśnie, wspomogą odbudowę chrząstki oraz uśmierzą ból. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Ból biodra – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu stawu biodrowego. Ćwiczenia na biodra

    Ból biodra może dotknąć osoby w każdym wieku, nie tylko seniorów. Przyczynami bólu stawu biodrowego mogą być zmiany zwyrodnieniowe, ale także urazy czy rwa kulszowa. Często bólom bioder towarzyszy uczucie trzaskania bądź przeskakiwania biodra (tzw. zespół trzaskającego biodra). Leczenie bolącego biodra opiera się przede wszystkim na fizjoterapii – odpowiednio dobranych zabiegach fizykoterapeutycznych i ćwiczeniach, część z nich można wykonywać także w domu. Rzadziej stosuje się leczenie operacyjne w postaci wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego.

  • PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego) – jak sobie z nim radzić?

    Co miesiąc powtarza się niemal ten sam scenariusz – dopada Cię huśtawka nastrojów, nie możesz się skoncentrować, przybierasz na wadze nawet do 3 kg, czujesz się opuchnięta, piersi sprawiają Ci ból, nie możesz spać, masz migrenę, nudności, zaparcia lub biegunkę, a twarz i dekolt pokrywają się wypryskami? To tylko część z ponad 100 objawów, które  świadczą o zespole napięcia przedmiesiączkowego, czyli PMS. Jak złagodzić jego objawy?

  • Katar sienny – jak się objawia i jakie są sposoby na alergiczny nieżyt nosa?

    Katar sienny, zwany też katarem alergicznym, to zmora uczuleniowców. Jego objawy to nie tylko cieknąca, bezbarwna wydzielina z nosa czy świąd i zaczerwienienie nosa. Katar może odbijać się na naszym samopoczuciu, jakości snu, powodować bóle głowy lub gorączkę. Czy istnieje domowy sposób na katar alergiczny? Jak go wyleczyć i ile trwa? Kiedy z katarem siennym pójść do lekarza? 

  • Światłowstręt – na czym polega i o czym świadczy? Co robić, gdy się pojawi?

    Światłowstręt jest objawem polegającym na odczuciu bólu i pieczenia oczu podczas patrzenia na źródła światła lub przebywania w nasłonecznionych pomieszczeniach. Światłowstręt nie jest odrębną jednostką chorobową, a objawem choroby, dlatego postępowanie zależne jest od przyczyny nadwrażliwości na światło. Wśród najczęstszych przyczyn światłowstrętu wymienia się zapalenie spojówek, migrenę oraz infekcje wirusowe.  

  • Bóle miednicy – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu miednicy

    Przyczyn bólu miednicy może być wiele, inne z nich będą dotyczyły kobiet, inne mężczyzn. Wśród kobiecych przyczyn zespołu bólowego miednicy mniejszej znajdują się przede wszystkim czynniki i schorzenia ginekologiczne oraz choroby układu moczowego, m.in. endometrioza, mięśniaki macicy, zapalenie pęcherza moczowego. U mężczyzn najczęstszą przyczyną dolegliwości w okolicy miednicy są natomiast choroby gruczołu krokowego oraz układu pokarmowego, np. zaparcia czy IBS. 

  • Wole tarczycy – przyczyny i leczenie powiększonej tarczycy

    Terminem wole określa się nieprawidłowe powiększenie tarczycy. Może ono oznaczać niedoczynność tarczycy, schorzenie autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa, lecz może również świadczyć o niedoborze jodu  czy niektórych witamin i minerałów (selenu, żelaza, witaminy A). Jakie rodzaje wola tarczycy się wyróżnia? Czym jest wole guzkowe? 

  • Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu

    Rumień wędrujący (łac. erythema migrans) to charakterystyczna wysypka skórna pojawiająca się jako objaw wczesnego stadium boreliozy. Rumień po ukłuciu kleszcza ma kolisty kształt, wędruje, stopniowo się powiększając (przypomina tarczę strzelniczą – pomiędzy jego centrum a okręgiem zewnętrznym pojawia się blada obręcz). Rumień wędrujący jest widoczny średnio od 1 do 3 tygodni od ukąszenia u ok. 80 % chorych na boreliozę. Jak odróżnić go od reakcji alergicznej? Jak długo utrzymuje się rumień wędrujący?

  • Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi

    Przyczyn zaburzeń równowagi może być wiele, najczęściej są to schorzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona, laryngologiczne, np. choroba Meniere'a czy też zaburzenia psychiczne, m.in. nerwica. Problemy z zachowaniem równowagi mogą również pojawić się w przebiegu chorób kardiologicznych, migreny, cukrzycy, a także jako skutek zatrucia alkoholem bądź lekami. Ponieważ zaburzenia stabilności ciała mogą zwiastować również stany zagrażające życiu, takie jak guz mózgu czy udar, w przypadku nasilonych dolegliwości zawsze należy zasięgnąć porady lekarskiej. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij