Kostniak – objawy, przyczyny, leczenie i rokowania
Marta Szyca

Kostniak – objawy, przyczyny, leczenie i rokowania

Kostniak to łagodny nowotwór kości, który osiąga rozmiary do kilku centymetrów. Rozwija się głównie w kościach twarzoczaszki i choć zwykle nie daje objawów, to przez ucisk na okoliczne tkanki może powodować różne problemy zdrowotne, takie jak zatkanie zatok lub zaburzenia neurologiczne. 

Co to jest kostniak? 

Kostniak (łac. osteoma) jest łagodnym nowotworem kości, zlokalizowanym najczęściej w kościach płaskich twarzoczaszki, ale może wystąpić również w obrębie żeber, kości miednicy, a także kości długich. Zdarza się, że kostniaki rozwijają się w obrębie kości tworzących zatoki przynosowe, uwypuklając się do ich wnętrza, co skutkuje upośledzeniem drożności zatok. 

Kostniak występuje zazwyczaj w wieku 40-50 lat, dwukrotnie częściej u mężczyzn. Przeciętnie kostniaki osiągają średnicę kilku centymetrów. Najczęściej tworzą twardą, dobrze odgraniczoną masę o konsystencji kości, która nie daje żadnych uciążliwych objawów.  

Kostniaki są również charakterystyczne dla choroby genetycznej o nazwie zespół Gardnera. Pacjenci z tym zespołem cierpią na liczne polipy jelita grubego, którym często towarzyszą kostniaki (zazwyczaj w obrębie żuchwy). 

Do tej pory nie zidentyfikowano przyczyn powstawania kostniaków, natomiast często wspomina się o wpływie dziedziczenia zmutowanych genów.  

Rodzaje kostniaka 

Kostniaki to zbite masy o strukturze kości, zlokalizowane najczęściej w obrębie czaszki, gdzie osiągają wymiary 1-4 cm. Rzadziej występują na powierzchni innych kości, a jeśli się pojawią, to osiągają większe rozmiary.  

Odmianą kostniaka jest kostniak kostninowy (kostniak kostnawy, osteoid osteoma). Tak jak kostniak, kostniak kostninowy jest łagodnym guzem kości. Różni się lokalizacją, ponieważ najczęściej dotyczy kości długich oraz kości miednicy lub łopatki. Zdarza się również, że występuje w obrębie kręgów. Kostniak kostninowy nie przekracza średnicy kilku centymetrów i występuje najczęściej u młodych mężczyzn. Bardzo charakterystyczną cechą tego nowotworu jest wystąpienie dolegliwości bólowych po wysiłku fizycznym, w czasie nocnego spoczynku oraz ustępowanie bólu pod wpływem salicylanów.  

Kolejnym rodzajem kostniaka jest kostniak zarodkowy (osteoblastoma), który jest rzadkim pierwotnym nowotworem kości. Najczęściej jest guzem łagodnym, jednakże w literaturze spotkano przypadki, w których kostniak zarodkowy wykazywał agresywny przebieg przypominający mięsaki kości (guzy złośliwe). Ten typ nowotworu umiejscawia się w kościach długich i częściach kostnych kręgosłupa. Podobnie jak w kostniaku kostnawym, pacjenci z kostniakiem zarodkowym odczuwają ból kości, jednakże jest on mniej nasilony i nie ustępuje pod wpływem leków. Guz osiąga większe rozmiary niż pozostałe typy kostniaków i najczęściej jest obserwowany u młodych dorosłych.  

Powiązane produkty

Objawy kostniaka 

Objawy kostniaków zależą od ich lokalizacji oraz wielkości. Bardzo często mają przebieg bezobjawowy. Zmiany umiejscowione bliżej skóry mogą być wyczuwalne podczas badania fizykalnego – są to twarde masy, o konsystencji kości, dobrze odgraniczone od otaczających je tkanek. Gdy zajęte są zatoki przynosowe, występują symptomy przypominające ich zapalenie o charakterze bólu i uczuciu rozpierania. Jeżeli guz osiągnie większe rozmiary lub rozwinie się w pobliżu oczodołu, może dojść do powstania jednostronnego wytrzeszczu. Obecność guza uwypuklającego się do przestrzeni powietrznej zatok może również spowodować upośledzenie ich drożności i prowadzić do nawracających stanów zapalnych zatok przynosowych. 

Guzy mogą wystąpić w sąsiedztwie nerwów czaszkowych lub rdzeniowych. W takich sytuacjach mogą powstać liczne objawy neurologiczne, których charakter jest zależny od ucisku na konkretny nerw.  

Rozpoznanie kostniaka  

Jak w każdej chorobie, zanim lekarz przystąpi do zlecenia szczegółowych badań, należy zebrać dokładny wywiad skupiający się na dolegliwościach bólowych oraz ich lokalizacji. Istotne jest także rzetelnie przeprowadzone badanie fizykalne, ponieważ niektóre zmiany mogą być wyczuwalne w badaniu palpacyjnym.  

Aby ustalić rozpoznanie nowotworu, bardzo często wystarcza zlecenie badania obrazowego, takiego jak RTG. Kostniaki zlokalizowane w obrębie żuchwy oraz zatok przynosowych są przypadkowo rozpoznawane w czasie pantomogramu zębów. Przydatne mogą okazać się także tomografia komputerowa oraz rezonans magnetyczny. Radiolodzy opisują kostniaki jako ostro zmarginalizowane skostniałe masy, wywodzące się z powierzchni kości.  

Leczenie kostniaka i rokowanie 

Jeśli guzy są małe, nie powodują objawów, wystarczy obserwacja progresji guza. W pozostałych przypadkach leczenie polega na chirurgicznym usuwaniu nowotworu. W czasie zabiegu może się okazać, że aby całkowicie pozbyć się kostniaka, potrzebne jest usunięcie fragmentów zdrowej kości. Wówczas ubytki te uzupełnianie są specjalnymi materiałami, najczęściej tytanowymi blaszkami. W niektórych przypadkach kostniaków z obszaru czaszki istnieje możliwość przeprowadzenia zabiegu poprzez mniej inwazyjny dostęp przeznosowy metodą endoskopową.  

Kostniaki należą do zmian łagodnych, w związku z tym rokowanie jest dobre. Guzy te nie dają przerzutów do odległych tkanek, a ich uciążliwość zależy w głównej mierze od lokalizacji. 

Łagodne i złośliwe nowotwory kości 

Kości są bardzo często dotknięte przerzutami nowotworowymi z guzów zlokalizowanych w innych miejscach (najczęściej z raka piersi i prostaty), jednakże mogą w nich pojawić się także guzy pierwotne, wywodzące się z tkanki kostnej. Mogą być one zarówno łagodne, jak i złośliwe.  

Do guzów łagodnych kości należą: 

  • chrzęstniak (chondroma), 
  • wyrośl chrzęstno-kostna (osteochondroma), 
  • kostniak (osteoma), 
  • kostniak kostnawy (osteoid osteoma), 
  • kostniak zarodkowy (osteoblastoma), 
  • guz olbrzymiokomórkowy (tumor gigantocellularis ossis), 
  • torbiel tętniakowata (cystis aneurysmatica ossis). 

Nowotwory złośliwe kości w większości dotyczą dzieci, młodzieży oraz młodych dorosłych. Cechuje je agresywny przebieg, dlatego często wymagają zastosowania leczenia skojarzonego, składającego się z działań w zakresie chirurgii, chemioterapii oraz radioterapii.  

Do nowotworów złośliwych kości należą: 

  • mięsak Ewinga (sarcoma Ewingi), 
  • chrzęstniakomięsak (chondrosarcoma), 
  • mięsak kościopochodny (osteosarcoma), 
  • szkliwiak (adamantinoma), 
  • guz olbrzymiokomórkowy kości (tumor gigantocellularis ossis).
  1. J. Stachura, W. Domagała, Patologia znaczy słowo o chorobie, Wydawnictwo PAU, Kraków 2005. 
  2. A. Nowakowski, T. Mazurek, Ortopedia i traumatologia – podręcznik dla studentów, Poznań 2017. 
  3. J. Jassem, R. Kordek, Onkologia. Podręcznik dla studentów i lekarzy, Via Medica, Gdańsk 2019.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) – co to jest? Skutki uboczne

    Menopauza jest jednym z przełomowych etapów w życiu kobiety. Charakterystyczne dla tego okresu jest pojawienie się wczesnych łagodnych objawów oraz tych bardziej poważnych, mogących skutkować zmianami w funkcjonowaniu układu krwionośnego, nerwowego oraz kostnego. Jednym ze sposobów spokojnego przejścia przez okres menopauzy jest hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Jakie są najlepsze metody hormonalnej terapii zastępczej? Czy HTZ może powodować tycie oraz czy terapia może zwiększyć ryzyko zachorowania na raka piersi? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • SPF i PPD – co określają te współczynniki? Jak prawidłowo stosować kremy z filtrami przeciwsłonecznymi?

    Latem powinniśmy korzystać z preparatów zawierających filtry UV, które chronią przed oparzeniami słonecznymi, zapobiegają wczesnym oznakom starzenia się i zmniejszają ryzyko zachorowania na raka skóry. Jak one właściwie działają? Jak wybrać odpowiedni filtr przeciwsłoneczny? Co oznaczają symbole na etykietach?

  • Suplementacja przy insulinooporności

    Insulinooporność jest zaburzeniem metabolizmu, które może zamienić się w poważną chorobę, która obecnie może dotyczyć nawet 2 milionów Polaków. Przyczynia się do tego przede wszystkim siedzący tryb życia, przetworzona, wysokoenergetyczna żywność, a także przewlekły stres wpływający na nasze zachowania żywieniowe – „zajadanie” problemów. Insulinooporność nie musi być leczona, niemniej jeśli na czas nie zareagujemy zmianą dotychczasowego stylu życia, może przerodzić się w pełnoobjawowe schorzenie – cukrzycę. Cennym elementem uzupełniającym dietoterapię może być racjonalna, przemyślana suplementacja. Jakie składniki szczególnie wspierają zdrowie metaboliczne?

  • Suplementacja w Hashimoto – jak wpływają na to nutraceutyki?

    Hashimoto, a raczej autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, jest coraz powszechniej diagnozowanym schorzeniem. Mówimy o nim wtedy, gdy nasz układ odpornościowy atakuje tarczycę. W chorobie tej może dojść zarówno do podwyższonej czynności gruczołu, jak i normalnej lub obniżonej czynności. Hashimoto dotyka znacznie częściej kobiety niż mężczyzn. Wsparciem działania tarczycy, jak i całej terapii, może być racjonalna suplementacja w oparciu o składniki, których skuteczność potwierdzają wyniki badań naukowych.

  • Smart drugs – jak działają? Czy nootropy są bezpieczne?

    Ostatnio coraz głośniej o tzw. smart drugs. Są to leki nootropowe, stanowiące grupę niejednorodnych substancji pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Są one stosowane w leczeniu takich zaburzeń i chorób, jak ADHD, narkolepsja czy otępienie. Dzięki temu, że nootropy poprawiają zdolności poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, coraz więcej osób zaczęło stosować je bez wskazań medycznych. Czy to bezpieczna praktyka?

  • Zasady refundacji pieluchomajtek – aktualne wytyczne

    Nietrzymanie moczu lub kału dotyka wielu chorych, głównie osób starszych, z niepełnosprawnościami oraz chorobami nowotworowymi. Opieka nad pacjentem z tymi dolegliwościami generuje wysokie koszty. Dlatego warto znać zasady refundacji pieluchomajtek i innych wyrobów chłonnych: komu przysługuje, jak pozyskać zlecenie i gdzie je zrealizować. W artykule przedstawiamy najnowsze wytyczne.

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

  • Dlaczego warto się szczepić?

    Szczepienia są jednym z najważniejszych osiągnięć medycyny, które przyczyniły się do znacznego zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi. W dobie rozwijających się teorii spiskowych i dezinformacji warto zrozumieć, czym są szczepienia, jak działają i dlaczego są niezbędne dla zdrowia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij