Zasadowica oddechowa (alkaloza) – przyczyny, objawy, badania i leczenie - portal DOZ.pl
Zasadowica oddechowa (alkaloza) – przyczyny, objawy, badania i leczenie
Marta Szyca

Zasadowica oddechowa (alkaloza) – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Zasadowica oddechowa, czyli inaczej alkaloza, to zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie, w którym pH krwi wzrasta. Przyczyną zasadowicy oddechowej jest zwiększona częstość wentylacji płuc. Co może wywołać alkalozę? W jaki sposób się ją leczy?

Co to jest zasadowica oddechowa? 

Na utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu ma wpływ praca nerek i płuc. Zasadowica oddechowa (alkaloza oddechowa) jest zaburzeniem równowagi kwasowo-zasadowej, prowadzącym do wzrostu pH krwi >7,45, spowodowanym hipokapnią (zmniejszeniem stężenia dwutlenku węgla we krwi) wywołanym przez hiperwentylację, czyli zwiększenie częstości wentylacji płuc.  

Równowaga kwasowo-zasadowa – podwyższone pH krwi 

Wszystkie procesy przebiegające w ludzkim ciele dążą do homeostazy, czyli do utrzymywania stałości parametrów biologicznych istotnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Na stan homeostazy mają wpływ takie czynniki, jak: temperatura ciała, stężenie związków chemicznych w płynach ustrojowych, objętość płynów ustrojowych, ciśnienie tętnicze, ciśnienie osmotyczne, a także pH krwi i płynów ustrojowych oraz ciśnienie parcjalne tlenu i dwutlenku węgla we krwi. Dwie ostatnie składowe homeostazy dążą razem do zachowania równowagi kwasowo-zasadowej, która zgodnie z definicją oznacza stan utrzymania optymalnego stężenia jonów wodoru [H+] w przestrzeniach wewnątrzkomórkowych i zewnątrzkomórkowych.  

U zdrowych osób prawidłowe pH krwi w płynie zewnątrzkomórkowym wynosi 7,35-7,45. W przypadkach, kiedy dochodzi do osiągnięcia wartości pH krwi >7,45 mówimy o zasadowicy, czyli alkalozie.  

By doszło do wzrostu pH krwi w mechanizmie oddechowym, musi dojść do spadku stężenia parcjalnego dwutlenku węgla we krwi, czyli do tzw. hipokapnii. Stężenie dwutlenku węgla kontrolowane jest podczas oddychania. Fizjologicznie dwutlenek węgla jest produkowany podczas procesu tzw. oddychania komórkowego i następnie rozpuszczony we krwi. Po dostaniu się do wnętrza erytrocytów (krwinek czerwonych) łączy się z cząsteczkami wody. W tej reakcji dochodzi do utworzenia bardzo niestabilnego kwasu węglowego, który następnie ulega procesowi dysocjacji do jonów wodorowych i wodorowęglanowych. Wraz z krwią dwutlenek węgla jest transportowany do płuc. Płuca podczas wydechu usuwają dwutlenek węgla z organizmu do atmosfery, prowadząc do zmniejszenia stężenia jonów wodorowych i wodorowęglanowych we krwi. Usunięcie wodoru z organizmu prowadzi do podwyższenia pH krwi, a przy nasileniu tego procesu może dojść do rozwinięcia zasadowicy.

Dokładny przebieg powyższych procesów ukazuje, że samo robienie wdechów i wydechów może mieć wpływ na równowagę kwasowo-zasadową i utrzymanie homeostazy w organizmie. 

Polecane dla Ciebie

Zasadowica oddechowa – przyczyny 

Do powstania zasadowicy oddechowej prowadzi hiperwentylacja, czyli stan, w którym pacjent oddycha bardzo głęboko i szybko w stosunku do fizjologicznych oddechów. Jeżeli stan hiperwentylacji trwa dłużej, może dojść do rozwinięcia trwałych konsekwencji, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci. 

Obniżone stężenie parcjalne dwutlenku węgla spowodowane hiperwentylacją może być następstwem pobudzenia ośrodka oddechowego w pniu mózgu. Do czynników pobudzających ośrodek oddechowy zalicza się: 

  • podniecenie psychiczne – najczęstsza przyczyna hiperwentylacji, szczególnie charakterystyczna dla osób wpadających w panikę,  
  • ból
  • zimno, 
  • zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym, choroby naczyniowe mózgu, 
  • zaburzenia psychiczne, 
  • wprowadzenie do organizmu alergenów i toksyn, 
  • niedotlenienie, które organizm chce wyrównać poprzez nasilenie oddychania, 
  • przyjmowanie leków, szczególnie salicylanów, a także teofiliny, metyloksantyny, aminofiliny, czy też progesteronu, 
  • ciąża, 
  • wstrząs septyczny spowodowany infekcją bakteriami Gram-ujemnymi. 

Zasadowica oddechowa – objawy 

Objawy zasadowicy oddechowej w dużej mierze zależą od wywołującej je przyczyny. Hiperwentylacja może być uznana zarówno za przyczynę, jak i następstwo pobudzenia ośrodka oddechowego w ośrodkowym układzie nerwowym. W wyniku zasadowicy może dojść do drętwienia wokół ust, bólu w klatce piersiowej, zawrotów głowy czy też do uczucia niemożności nabrania powietrza do płuc. Zmiana pH krwi prowadzi do związania się jonów wapnia z białkami osocza i do powstania tężyczki normokalcemicznej (utajonej). 

W przypadku ciężkiej zasadowicy dochodzi do upośledzenia utlenowania mózgu, co prowadzi do zaburzeń świadomości, drażliwości oraz problemów z koncentracją. 

Zasadowica oddechowa – rozpoznanie i badania 

Do postawienia diagnozy zasadowicy oddechowej potrzebne są: 

  • stwierdzenie stałego lub okresowego wzrostu pH krwi >7,45, 
  • obniżenie stężenia parcjalnego dwutlenku węgla, 
  • prawidłowe lub zmniejszone stężenie anionów wodorowęglanowych. 

Parametry te oceniane są w czasie badania gazometrycznego. Istotne są także obraz kliniczny i wywiad chorobowy. 

Zasadowica oddechowa – leczenie 

Zasadowica oddechowa w pierwszej kolejności powinna być leczona przez usunięcie przyczyny, która ją spowodowała. W przypadkach, w których niemożliwe jest usunięcie przyczyny zasadowicy, zaleca się podanie mieszaniny oddechowej o zwiększonym stężeniu dwutlenku węgla, a w warunkach pozaszpitalnych – zalecenie pacjentowi oddychania przy użyciu torebki papierowej: wydychanie powietrza do worka, a następnie ponowne zaciągnięcie go do płuc sprawi, że będzie w nim niższa zawartość tlenu, a wyższa dwutlenku węgla.

U osób, u których nie występuje spadek stężenia tlenu we krwi, można podać dawki terapeutyczne leków uspokajających lub obniżających aktywność ośrodka oddechowego, takich jak barbiturany i benzodiazepiny.

W przypadku zasadowicy oddechowej zawsze należy dążyć do uspokojenia i poprawienia komfortu psychicznego pacjenta. 
  1. A. Szczeklik, P. Gajewski (red.), Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych 2019, Medycyna Praktyczna, Kraków 2019. 
  2. T. Brzozowski, Fizjologia człowieka, Edra Urban & Partner, Wrocław 2019. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak dawkować paracetamol osobom dorosłym, dzieciom i kobietom w ciąży?

    Paracetamol jest jednym z bardziej popularnych leków sprzedawanych  bez recepty (OTC). Stosowany między innymi w ostrych, umiarkowanych i przewlekłych bólach głowy, gardła i zębów, a także bólach miesiączkowych i migrenach. Cechuje go względne bezpieczeństwo stosowania. W przypadku silnego bólu, można go łączyć z innymi substancjami, np. z morfiną. Jak wygląda właściwy sposób dawkowania paracetamolu, jaka jest maksymalna i bezpieczna dawka dzienna oraz czy kobiety w ciąży mogą zażywać ten lek? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Fakty i mity o kacu

    Niezależnie od wyników badań dotyczących odżywczych właściwości alkoholu i jego pozytywnego działania na nasz organizm, ogólnie wiadomo, że alkohol spożywany w nadmiarze jest szkodliwy. Najlepszym sposobem uniknięcia nieprzyjemnych skutków alkoholowych ekscesów (czyli tzw. kaca) jest spożywanie drinków w odpowiednich ilościach.

  • Sposoby na kaca – jak radzić sobie z syndromem dnia poprzedniego?

    „Ach, co to była za noc!” – wspominamy z rozmarzeniem Sylwestra. Często temu rozmarzeniu towarzyszą jednak przykre pamiątki w postaci tępego bólu głowy, nudności, wzmożonego pragnienia i ogólnego złego samopoczucia. Każdy z nas może doświadczać zupełnie innego wachlarza objawów związanego z odchorowywaniem naszych wcześniejszych szaleństw.

  • Wycięcie migdałków (tonsillektomia) – kiedy należy usunąć migdałki?

    Wycięcie migdałków podniebiennych bądź wycięcie trzeciego migdała to proste zabiegi, które mogą znacząco poprawić jakość życia oraz uchronić przed groźnymi powikłaniami, zarówno dzieci, jak i dorosłych, którzy cierpią z powodu nawracających angin. Choć decyzja o usunięciu migdałków należy do lekarza, warto sprawdzić, jakie są wskazania do przeprowadzenia zabiegu i jak wygląda rekonwalescencja.

  • Domowe sposoby na hemoroidy – jak wyleczyć hemoroidy? Poznaj naturalne metody na pozbycie się żylaków odbytu

    Domowe sposoby na hemoroidy są skuteczne, pod warunkiem jednak, że zastosujemy je odpowiednio wcześnie – w momencie pojawienia się pierwszych objawów hemoroidów (zazwyczaj jest to świąd i pieczenie odbytu). Wśród naturalnych metod walki z żylakami odbytu znajdują się zimne okłady z lodu, nasiadówki, ciepłe kąpiele z dodatkiem olejków, a także maści i czopki dostępne w aptece bez recepty.

  • Siemię lniane – właściwości i zastosowanie ziaren lnu. Jak przygotować siemię lniane?

    Siemię lniane, czyli nasiona lnu pospolitego, to niewielkie ziarenka o brązowej lub lekko złotej barwie. Z powodu wielu właściwości prozdrowotnych zaliczane są do superfoods – wykorzystywane są we wspomagającym leczeniu wielu schorzeń, np. układu pokarmowego czy sercowo–naczyniowego, mają także pozytywne działanie na włosy oraz skórę. Jakie są właściwości siemienia lnianego? Jak przygotować siemię lniane?

  • Żele do dezynfekcji – jakie wybrać? Czy wszystkie ochronią przed koronawirusem?

    Mydło, płyny antybakteryjne i żele do dezynfekcji na stałe zagościły w naszym życiu. Choć oferta rynkowa jest ogromna, to nie wszystkie dostępne produkty skutecznie usuwają koronawirusa z powierzchni użytkowych, a przede wszystkim z naszych dłoni. Jak wybrać mądrze? Jakimi kryteriami się kierować?

  • Zioła na uchyłki jelita grubego

    Zła dieta, która jest oparta na produktach wysokoprzetworzonych i o niskiej zawartości błonnika pokarmowego, może doprowadzić do wystąpienia uchyłkowatości jelit, będącej chorobą cywilizacyjną. Uważa się również, że pewne znaczenie w pojawianiu się uchyłków jelit mają predyspozycje genetyczne, co udowodniło zidentyfikowanie genów odpowiedzialnych za powstawanie uchyłkowatości. Jakie zioła będą najlepsze dla prawidłowej pracy jelit i dlaczego przy siemieniu lnianym należy pić dużą ilość wody?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij