Zasadowica oddechowa (alkaloza) – przyczyny, objawy, badania i leczenie
Marta Szyca

Zasadowica oddechowa (alkaloza) – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Zasadowica oddechowa, czyli inaczej alkaloza, to zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie, w którym pH krwi wzrasta. Przyczyną zasadowicy oddechowej jest zwiększona częstość wentylacji płuc. Co może wywołać alkalozę? W jaki sposób się ją leczy?

Równowaga kwasowo-zasadowa jest ważnym elementem prawidłowego funkcjonowania organizmu. Może się jednak zdarzyć, że dojdzie do jej zaburzenia i rozwoju zasadowicy oddechowej. Stan ten może mieć różne przyczyny, jednak najczęściej wynika z nadmiernego pobudzenia psychicznego. 

Co to jest zasadowica oddechowa? 

Na utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu ma wpływ praca nerek i płuc. Zasadowica oddechowa (alkaloza oddechowa) jest zaburzeniem równowagi kwasowo-zasadowej, prowadzącym do wzrostu pH krwi >7,45, spowodowanym hipokapnią (zmniejszeniem stężenia dwutlenku węgla we krwi) wywołanym przez hiperwentylację, czyli zwiększenie częstości wentylacji płuc.  

Równowaga kwasowo-zasadowa – podwyższone pH krwi 

Wszystkie procesy przebiegające w ludzkim ciele dążą do homeostazy, czyli do utrzymywania stałości parametrów biologicznych istotnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Na stan homeostazy mają wpływ takie czynniki, jak: temperatura ciała, stężenie związków chemicznych w płynach ustrojowych, objętość płynów ustrojowych, ciśnienie tętnicze, ciśnienie osmotyczne, a także pH krwi i płynów ustrojowych oraz ciśnienie parcjalne tlenu i dwutlenku węgla we krwi. Dwie ostatnie składowe homeostazy dążą razem do zachowania równowagi kwasowo-zasadowej, która zgodnie z definicją oznacza stan utrzymania optymalnego stężenia jonów wodoru [H+] w przestrzeniach wewnątrzkomórkowych i zewnątrzkomórkowych.  

U zdrowych osób prawidłowe pH krwi w płynie zewnątrzkomórkowym wynosi 7,35-7,45. W przypadkach, kiedy dochodzi do osiągnięcia wartości pH krwi >7,45 mówimy o zasadowicy, czyli alkalozie.  

By doszło do wzrostu pH krwi w mechanizmie oddechowym, musi dojść do spadku stężenia parcjalnego dwutlenku węgla we krwi, czyli do tzw. hipokapnii. Stężenie dwutlenku węgla kontrolowane jest podczas oddychania. Fizjologicznie dwutlenek węgla jest produkowany podczas procesu tzw. oddychania komórkowego i następnie rozpuszczony we krwi. Po dostaniu się do wnętrza erytrocytów (krwinek czerwonych) łączy się z cząsteczkami wody. W tej reakcji dochodzi do utworzenia bardzo niestabilnego kwasu węglowego, który następnie ulega procesowi dysocjacji do jonów wodorowych i wodorowęglanowych. Wraz z krwią dwutlenek węgla jest transportowany do płuc. Płuca podczas wydechu usuwają dwutlenek węgla z organizmu do atmosfery, prowadząc do zmniejszenia stężenia jonów wodorowych i wodorowęglanowych we krwi. Usunięcie wodoru z organizmu prowadzi do podwyższenia pH krwi, a przy nasileniu tego procesu może dojść do rozwinięcia zasadowicy.

Dokładny przebieg powyższych procesów ukazuje, że samo robienie wdechów i wydechów może mieć wpływ na równowagę kwasowo-zasadową i utrzymanie homeostazy w organizmie. 

Zasadowica oddechowa – przyczyny 

Do powstania zasadowicy oddechowej prowadzi hiperwentylacja, czyli stan, w którym pacjent oddycha bardzo głęboko i szybko w stosunku do fizjologicznych oddechów. Jeżeli stan hiperwentylacji trwa dłużej, może dojść do rozwinięcia trwałych konsekwencji, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci. 

Obniżone stężenie parcjalne dwutlenku węgla spowodowane hiperwentylacją może być następstwem pobudzenia ośrodka oddechowego w pniu mózgu. Do czynników pobudzających ośrodek oddechowy zalicza się: 

  • podniecenie psychiczne – najczęstsza przyczyna hiperwentylacji, szczególnie charakterystyczna dla osób wpadających w panikę,  
  • ból
  • zimno, 
  • zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym, choroby naczyniowe mózgu, 
  • zaburzenia psychiczne, 
  • wprowadzenie do organizmu alergenów i toksyn, 
  • niedotlenienie, które organizm chce wyrównać poprzez nasilenie oddychania, 
  • przyjmowanie leków, szczególnie salicylanów, a także teofiliny, metyloksantyny, aminofiliny, czy też progesteronu, 
  • ciąża, 
  • wstrząs septyczny spowodowany infekcją bakteriami Gram-ujemnymi. 

Zasadowica oddechowa – objawy 

Objawy zasadowicy oddechowej w dużej mierze zależą od wywołującej je przyczyny. Hiperwentylacja może być uznana zarówno za przyczynę, jak i następstwo pobudzenia ośrodka oddechowego w ośrodkowym układzie nerwowym. W wyniku zasadowicy może dojść do drętwienia wokół ust, bólu w klatce piersiowej, zawrotów głowy czy też do uczucia niemożności nabrania powietrza do płuc. Zmiana pH krwi prowadzi do związania się jonów wapnia z białkami osocza i do powstania tężyczki normokalcemicznej (utajonej). 

W przypadku ciężkiej zasadowicy dochodzi do upośledzenia utlenowania mózgu, co prowadzi do zaburzeń świadomości, drażliwości oraz problemów z koncentracją. 

Zasadowica oddechowa – rozpoznanie i badania 

Do postawienia diagnozy zasadowicy oddechowej potrzebne są: 

  • stwierdzenie stałego lub okresowego wzrostu pH krwi >7,45, 
  • obniżenie stężenia parcjalnego dwutlenku węgla, 
  • prawidłowe lub zmniejszone stężenie anionów wodorowęglanowych. 

Parametry te oceniane są w czasie badania gazometrycznego. Istotne są także obraz kliniczny i wywiad chorobowy. 

Zasadowica oddechowa – leczenie 

Zasadowica oddechowa w pierwszej kolejności powinna być leczona przez usunięcie przyczyny, która ją spowodowała. W przypadkach, w których niemożliwe jest usunięcie przyczyny zasadowicy, zaleca się podanie mieszaniny oddechowej o zwiększonym stężeniu dwutlenku węgla, a w warunkach pozaszpitalnych – zalecenie pacjentowi oddychania przy użyciu torebki papierowej: wydychanie powietrza do worka, a następnie ponowne zaciągnięcie go do płuc sprawi, że będzie w nim niższa zawartość tlenu, a wyższa dwutlenku węgla.

U osób, u których nie występuje spadek stężenia tlenu we krwi, można podać dawki terapeutyczne leków uspokajających lub obniżających aktywność ośrodka oddechowego, takich jak barbiturany i benzodiazepiny.

W przypadku zasadowicy oddechowej zawsze należy dążyć do uspokojenia i poprawienia komfortu psychicznego pacjenta. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Osteopatia – czym zajmuje się osteopata i w jakich chorobach może pomóc?

    Osteopatia zajmuje się diagnostyką oraz leczeniem zaburzeń układu ruchu, narządów wewnętrznych oraz układu współczulnego. Za jej twórcę uznaje się amerykańskiego lekarza Andrewa Taylora Stilla, który stworzył American School of Osteopathy – instytucję zrzeszającą i kształcącą specjalistów z tej dziedziny. Jakie są wskazania do osteopatii? Jakie techniki stosuje osteopata?

  • Spray do uszu – jak działa? Jak wybrać najlepszy preparat do czyszczenia uszu?

    Woskowina to naturalna substancja tłuszczowa o właściwościach zmiękczających i bakteriobójczych, zaś jej ilość regulowana jest dzięki mechanizmowi samooczyszczania ucha. Zwiększona produkcja woskowiny może skutkować tworzeniem się czopów, którym towarzyszą objawy, takie jak stopniowa utrata słuchu, uczucie zatkanego ucha, szumy uszne czy ból ucha o różnym nasileniu. Prawidłowe i skuteczne czyszczenie pozwala wspomóc proces samooczyszczania oraz zapobiega powstawaniu poważniejszych dolegliwości. Jak wybrać najlepszy spray do uszu?

  • Grypa – co ją powoduje i jak się objawia? Jak skutecznie leczyć grypę?

    Grypa jest ostrą i wysoce zakaźną chorobą układu oddechowego wywoływaną przez wirusy. Najwięcej zachorowań na grypę obserwuje się w sezonie jesienno-zimowym. Na grypę szczególnie narażone są dzieci, osoby starsze oraz dorośli przebywający w dużych skupiskach np. zakładach pracy. Grypę charakteryzuje gwałtowny początek objawów, do których zalicza się wysoką gorączkę, bóle mięśni i stawów, bóle głowy, osłabienie i kaszel.  Jak skutecznie ją leczyć? 

  • Czym są ortopedyczne implanty custom-made? Jak powstają protezy „szyte na miarę”?

    Lekarze z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego (WUM) przeprowadzili pionierską operację – wszczepili pacjentowi „szytą na miarę” endoprotezę stawu kolanowego. Zachowanie więzadła krzyżowego tylnego pozwala pacjentowi na większą aktywność fizyczną i lepiej odtwarza biomechanikę zdrowego kolana. W jaki sposób powstają spersonalizowane protezy typu custom-made? Jakie są korzyści z ich zastosowania?

  • Polipy macicy – objawy i leczenie polipów szyjki macicy i polipów trzonu macicy

    Obecnie polipy macicy są dość częstą jednostką chorobową, z którą ginekolodzy muszą się mierzyć w praktyce ambulatoryjnej. Nierzadko pozostają bezobjawowe, ale jeśli wzrastają z błony śluzowej w obrębie jamy macicy, to mogą stanowić jedną z częstszych przyczyn nieprawidłowych krwawień z dróg rodnych u kobiet. Pamiętajmy, że objawowe polipy macicy stanowią ważne wskazanie do konsultacji z lekarzem ginekologiem i podjęcia decyzji o ich usunięciu.

  • Zatrucie grzybami – objawy i pierwsza pomoc

    Według Światowej Organizacji Zdrowia co roku 2% populacji szuka pomocy medycznej z powodu zatrucia grzybami. Mimo wieloletniego doświadczenia w diagnozowaniu i leczeniu tego schorzenia wstępna diagnoza jest złożona i wymaga różnicowania oraz dokładnego określenia, jakie grzyby wywołały zatrucie (może to być zatrucie kilkoma rodzajami grzybów). Trudności związane są w większości przypadków z różnymi objawami i zespołami toksykologicznymi, które pojawiają się pod wpływem toksyn grzybowych. W związku z rozpowszechnieniem diagnozy ostrego zatrucia grzybami, każdy powinien zdawać sobie sprawę z doraźnych metod leczenia w tym przypadku. 

  • Zapalenie krtani – przyczyny, objawy, leczenie

    Nagła duszność i szczekający kaszel w środku nocy u dziecka wywołują często panikę u rodziców i opiekunów. Objawy te mogą świadczyć o ostrym zapaleniu krtani. Dowiedz się, kiedy konieczne staje się wezwanie pogotowia do małego pacjenta. Sprawdź również, kiedy zwykła chrypka może oznaczać przewlekłe zapalenie krtani i powinna skłonić nas do wizyty u lekarza.

  • Diabetomat – urządzenie ułatwi życie osobom chorym na cukrzycę

    Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie opracowali urządzenie, które pozwoli diabetykom zastąpić klasyczne pomiary stężenia cukru we krwi. W jaki sposób działa? Kiedy będzie można go kupić? Jakie inne nieinwazyjne urządzenia monitorowania glikemii powstały w ostatnim czasie?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij