Kortykosteroidy – na co pomagają? Zastosowanie i skutki uboczne
Ewa Pakuła

Kortykosteroidy – na co pomagają? Zastosowanie i skutki uboczne

Kortykosteroidy są to hormony kory nadnerczy wytwarzane w sposób naturalny w naszym organizmie i warunkujące wiele procesów życiowych. Hormony te wykazują bardzo silne i różnorodne działania (np. przeciwzapalne, przeciwobrzękowe, przeciwalergiczne, immunosupresyjne, regulujące przemiany węglowodanów, białek i tłuszczów), które można z powodzeniem wykorzystywać w leczeniu rozmaitych chorób. Era kortykosteroidoterapii rozpoczęła się w 1951 roku, kiedy to amerykański biochemik i farmakolog Robert Burns Woodward zsyntetyzował hormon kory nadnerczy - kortyzon.

Świąd, rumień, strupy i sączące zmiany to najczęstsze i jednocześnie na tyle dokuczliwe objawy atopowego zapalenia skóry i wyprysku, że zazwyczaj zmuszają do wizyty u dermatologa. Po zbadaniu dermatolog często zaleca do stosowania na chorobowo zmienioną skórę leki z kortykosteroidami.

Postać leków z kortykosteroidami

Kortykosteroidy należą do najskuteczniejszych leków przeciwzapalnych i mogą być stosowane ogólnie lub zewnętrznie - na skórę. Leki zalecane na skórę produkowane są jako kremy, maści, emulsje oraz aerozole. Zastosowane na chorobowe zmiany skórne szybko łagodzą stan zapalny i likwidują uczucie świądu skóry, który jest często bardziej dokuczliwy niż pozostałe objawy. Jeśli dochodzi do zakażenia bakteryjnego lub grzybiczego zmian wypryskowych, to można wówczas stosować kortykosteroidy w połączeniu z antybiotykiem lub lekiem przeciwgrzybiczym. W aptekach jest obecnie wiele preparatów kortysteroidowych, które różnią się między sobą siłą i czasem działania. O tym, który preparat zalecić pacjentowi i jak długo go stosować, decyduje zawsze lekarz. Po zakończonym leczeniu kortykosteroidem wskazana jest dalsza pielęgnacja skóry kremem nawilżająco-natłuszczającym.

Czy trzeba się bać kortykosteroidów? Skutki uboczne

Nie, choć wśród pacjentów krążą opowieści o działaniach ubocznych kortykosteroidów. Tymczasem preparaty zawierające ten hormon - stosowane miejscowo na skórę - nie dają ogólnoustrojowych efektów ubocznych (pod warunkiem oczywiście ich właściwego, czyli zgodnego z zaleceniami lekarza, stosowania). Z drugiej strony nieleczone wypryskowe zmiany skórne mogą doprowadzić do znacznego uszkodzenia skóry. Warto jednak pamiętać, że preparaty steroidowe mogą nasilać inne schorzenia skórne, takie jak: trądzik zwykły, trądzik różowały czy pierwotne zakażenia grzybicze. Lekarz, zapisując lek z kortykosteroidem do stosowania na skórę, powinien dokładnie pacjentowi wytłumaczyć, jak ma używać danego preparatu - jaką ilość jednorazowo, ile razy dziennie i przez ile dni. Jeżeli jednak takich zaleceń pacjent nie otrzymał, to warto przeczytać ulotkę dołączoną do opakowania leku i zapoznać się z zawartymi w niej zaleceniami co do czasu kuracji i częstości stosowania leku. Dla ułatwienia można skorzystać ze standardowego schematu, który orientacyjnie przedstawia, jaką ilość kremu lub maści można bezpiecznie stosować jednorazowo na poszczególne części ciała. Podstawą dla określenia dawki preparatu jest własna opuszka palca pacjenta. Odcinek wyciśniętego z tubki leku równy długości opuszki palca wskazującego osoby dorosłej odpowiada ilości około 0,5 g medykamentu, dwa takie odcinki to 1 g, trzy takie odcinki to 1,5 g itd. Po nałożeniu kremu lub maści na skórę, należy lek delikatnie wcierać aż do całkowitego wchłonięcia.

Standardowe dawkowanie kremu lub maści z kortykosteroidem na skórę

Osoba dorosła: 1,5 g (3 opuszki) - twarz i szyja 7,0 g (14 opuszek) - tułów (przód i tył) 1,5 g (3 opuszki) - jedno ramię 0,5 g (1 ręka) - jedna ręka 3,0 g (6 opuszek) - jedno udo 1,0 g (2 opuszki) - jedna stopa.

Jeśli preparat z kortykosteroidem stosowany jest zbyt długo na skórę, istnieje możliwość wystąpienia objawów ubocznych, na przykład zanik i rozstępy skóry, rozszerzenie drobnych naczyń krwionośnych, zmiany trądzikowe (rumieniowo-grudkowo-krostkowe). Jeśli dodatkowo preparat jest zbyt długo stosowany na duże powierzchnie ciała, to może dochodzić do jego wchłaniania ze skóry do układu krążenia. Mogą wtedy wystąpić takie objawy uboczne jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, zaburzenia hormonalne podwzgórza, przysadki i nadnerczy. Aby miejscowe leczenie kortykosteroidami było bezpieczne, należy przestrzegać poniższych zasad:

1.    Kortykosteroidy należy używać tylko zgodnie z zaleceniami lekarza - przez ściśle określony czas i w miejscach przez lekarza określonych. Nie wolno stosować preparatów samowolnie.
2.    Kobiety ciężarne lub planujące ciążę powinny o tym fakcie poinformować lekarza.
3.    Jeśli po dwóch tygodniach terapii stan skóry nie poprawia się należy zgłosić się powtórnie do lekarza.
4.    Pogarszanie się stanu skóry w czasie zewnętrznego leczenia kortykosteroidami może świadczyć o dodatkowym zakażeniu lub uczuleniu na lek. Należy wtedy natychmiast przerwać jego używanie i zgłosić się do lekarza.
5.    Naświetlanie promieniami słonecznymi skóry pokrytej lekiem z kortykosteroidami może doprowadzić do powstania trwałych przebarwień.
6.    W przerwach między smarowaniem skóry lekami z kortykosteroidami warto stosować preparaty nawilżająco-natłuszczające.
7.    Długotrwałe stosowanie preparatów z kortykosteroidami wymaga regularnej obserwacji skóry, ponieważ leki te mogą powodować jej nieodwracalne zanikowe uszkodzenia i pergaminowatość.
8.    Wszelkie kremy, maści i lotiony zawierające kortykosteroidy muszą być niedostępne dla dzieci.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Magnez łagodzi stres

    Magnez jest jednym z podstawowych makroelementów niezbędnych do życia. Makroelementy są to pierwiastki występujące w organizmie w ilościach do kilku procent jego suchej masy. Magnez wchodzi w skład wszystkich tkanek i znajduje się przede wszystkim wewnątrz komórek.

  • Bańki – sprawdzają się od lat

    Mimo olbrzymiego postępu wiedzy medycznej, stawianie baniek nadal pozostaje dość popularną metodą leczenia ostrych infekcji dróg oddechowych.

  • Jak wspomóc swoją odporność? Poznaj sposoby na wzmocnienie układu immunologicznego

    Odporność immunologiczna to zdolność organizmu do biernej oraz czynnej obrony przed patogenami, czyli czynnikami chorobotwórczymi. W jaki sposób można pobudzić swoją odporność? Jakie czynniki mają właściwości immunostymulujące? Czy poza przyjmowaniem leków w czasie trwania infekcji wirusowych lub bakteryjnych można jakoś wspomóc swój układ odpornościowy?

  • Paracetamol skuteczny, ale niebezpieczny

    Paracetamol jest jednym z grupy leków, które w ostatnich latach w Polsce zrobiły zawrotną karierę stając się dostępne bez recepty i wszechobecne w kioskach, sklepach, hipermarketach czy na stacjach benzynowych. Z jednej strony łatwość dostępu do leku umożliwia nabycie go o każdej porze dnia i nocy, z drugiej strony wiąże się to z ryzykiem szkodliwego dla zdrowia przedawkowania paracetamolu, zwłaszcza w preparatach złożonych.

  • Zbliża się przesilenie wiosenne

    Porą roku, która zazwyczaj najbardziej się dłuży jest zima, a najtrudniejsze do przetrwania są jej ostatnie tygodnie. Jesteśmy wtedy zmęczeni mało ruchliwym trybem życia, niedoborem światła słonecznego i zimnem. Jest to tzw. przesilenie wiosenne.

  • Mononukleoza zakaźna - objawy i leczenie

    Mononukleoza nazywana także chorobą pocałunków jest jedną z rzadziej rozpoznawanych chorób zakaźnych. Co za tym idzie, świadomość społeczna w tym zakresie jest niewielka i skutkuje niepotrzebnym niepokojem w momencie rozpoznania choroby przez lekarza. Czynnikiem chorobotwórczym jest wirus Epsteina-Barra (tzw. EBV), który jest wirusem wszechobecnym. Na zakażenie szczególnie narażone są dzieci i nastolatki. Wirus, który raz zaatakował pozostaje w organizmie człowieka na całe życie.

  • Alergiczne zapalenie spojówek

    Wśród różnych dolegliwości coraz powszechniejsze stają choroby alergiczne, czyli uczuleniowe. Ich objawy zaczynają się często od dolegliwości ze strony oczu. Nierzadko skłania to pacjenta do wizyty bezpośrednio u farmaceuty w aptece po doraźną pomoc.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij