mężczyznę boli przełyk
Olaf Bąk

Zapalenie przełyku – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

Zapalenie przełyku (ang. esophagitis) to choroba zapalna wywołana przez drażniące, zakaźne lub immunologiczne czynniki działające na błonę śluzową przełyku. Najczęściej występuje u osób z refluksową chorobą przełyku (GERD). Początkowo niepozorne, z czasem może doprowadzić nawet do martwicy przełyku, jego perforacji oraz sepsy. Jakie objawy są w zapaleniu przełyku? Jak go leczyć i ile trwa?

Przełyk to przewód o długości około 25 centymetrów, zbudowany z mięśni gładkich, łączący gardło (poprzez zwieracz górny przełyku) z żołądkiem (od którego oddzielony jest zwieraczem dolnym przełyku). Składa się z 3 warstw, najbardziej zewnętrznie znajduje się warstwa surowicza, pod nią mięśniówka oraz najbardziej wewnętrznie od światła przełyku, jego błona śluzowa. To właśnie z jej uszkodzeniem związane jest zapalenie przełyku.  

Zapalenie przełyku – czym jest?    

Zapalenie przełyku może być ostrą lub przewlekłą chorobą zapalną, związaną z uszkodzeniem błony śluzowej. Drażniące lub infekcyjne czynniki powodują jej uszkodzenie oraz osłabienie integralności nabłonka. Przewlekły naciek zapalny powoduje osłabienie ściany przełyku i pogorszenie jego ukrwienia wraz z powstawaniem nadżerek i owrzodzeń. Z czasem dochodzi do martwicy zajętej śluzówki, powstania przetoki (połączenia) z dużymi naczyniami, przylegającymi do przełyku (jak aorta) oraz ostatecznie do perforacji (przebicia) uszkodzonej ściany. Niezależnie od przyczyn przebieg oraz objawy są zbliżone w każdej odmianie zapalenia przełyku.

Zapalenie przełyku – rodzaje

W zależności od wspomnianych przyczyn możemy zróżnicować cztery dominujące rodzaje zapalenia przełyku:

  1. Zapalenie refluksowe jest najczęstszą odmianą zapalenia przełyku, wywołaną przez powszechnie występujący GERD (refluksową chorobę przełyku); przyczyną jego powstania jest zarzucanie treści kwasowej z żołądka, spowodowane niesprawnością dolnego zwieracza przełyku; charakterystyczne w tym rodzaju jest to, że nie ustępuje ono pod wpływem zmiany diety oraz leków przeciwzapalnych, a po zastosowaniu leków zmniejszających kwaśność soku żołądkowego,
  2. Zapalenie eozynofilowe jest drugą co do częstości przyczyną zapaleń przełyku; stanowi przewlekłą chorobą immunologiczną z eozynofilowymi (rodzaj białych krwinek) naciekami zapalnymi, często występującą u osób z innymi cechami nadwrażliwości (astma, alergiczny nieżyt nosa, atopowe zapalenie skóry); dużą rolę w tej odmianie grają czynniki genetyczne i środowiskowe,
  3. Zapalenie zakaźne przełyku ma ściśle określoną przyczynę w postaci bakterii, wirusa, grzyba lub pierwotniaka; z tego względu podstawowym postępowaniem jest leczenie przyczynowe ukierunkowane na konkretny patogen; ten rodzaj zapalenia jest szczególnie częsty u osób z osłabieniem odporności – po chemioterapii, stosujących glikokortykosteroidy, z pełnoobjawową chorobą AIDS,
  4. Zapalenie polekowe wiąże się z miejscowym podrażnieniem błony śluzowej przez zalegającą w przełyku tabletkę, popitą zbyt małą ilością wody.

Polecane dla Ciebie

Objawy zapalenia przełyku

Mimo że szczegółowe objawy mogą różnić się nieco między różnymi rodzajami tego zapalenia, to ma ono kilka cech wspólnych. Są to jednak objawy nieswoiste, które mogą też wystąpić w zwykłym zarzucaniu żołądkowo-przełykowym bez zapalenia przełyku:

Dodatkowo w zapaleniach infekcyjnych dochodzą objawy ogólne, takie jak gorączka oraz w zapaleniach wirusowych ból głowy i bóle mięśniowe.

Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy alarmowe („red flags”), które w połączeniu z powyższymi objawami, mogą sugerować chorobę nowotworową – szybka utrata masy ciała, nocne poty, krwawienia z układu pokarmowego czy osłabienie.

Diagnostyka i leczenie zapalenia przełyku

Diagnostyką i leczeniem chorób przełyku zajmuje się lekarz specjalista gastrolog. Skierowanie do poradni gastrologicznej na NFZ można uzyskać u swojego lekarza rodzinnego w POZ (Podstawowej Opiece Zdrowotnej).

Oprócz badań krwi czy testów alergicznych niezbędnym badaniem w przypadku zapalenia przełyku będzie gastroskopia z biopsją (czyli pobraniem wycinka zmienionej błony śluzowej), które uwidocznią takie zmiany jak:

  • obszary zaczerwienienia błony śluzowej,
  • owrzodzenia,
  • nadżerki pokryte włóknikiem,
  • zmiany krwotoczne.

Bioptat (czyli pobrana podczas biopsji próbka) zbadany pod mikroskopem pozwoli na zróżnicowanie przyczyn zmian w przełyku oraz wykluczenie innych przyczyn, takich jak – nowotwory układu pokarmowego, przełyk Barretta, choroba Leśniowskiego-Crohna, celiakia, choroby tkanki łącznej.

W przypadku refluksu żołądkowo-przełykowego dodatkowo przydatnymi badaniami mogą być manometria przełyku (pomiar ciśnienia, niezbędnego do „pokonania” zwieracza przełyku) oraz pH-metria (czyli pomiar kwaśnej treści z żołądka, poprzez elektrodę umieszczoną w przełyku).

Leczenie zapalenia przełyku zależy od jego pierwotnej przyczyny. Ważne jest to, że w większości przypadków nie ustąpi ono samoistnie, a leczenie domowe może tylko nieco ograniczyć objawy i postęp choroby. W przypadku zapalenia refluksowego ważne będzie stosowanie inhibitorów pompy protonowej (IPP), które zmniejszą kwaśność soku żołądkowego. W skrajnych przypadkach konieczna może być również operacja korygująca dolny zwieracz przełyku.

Jeśli chodzi o eozynofilowe zapalenie przełyku, ważne są glikokortykosteroidy (leki przeciwzapalne) oraz dieta eliminacyjna, która eliminuje czynniki alergizujące. W przypadku zapalenia zakaźnego niezbędne będą leki przeciwwirusowe (w przypadku zapalenia na tle CMV czy HIV), antybiotyki (przy zapaleniach bakteryjnych), leki przeciwgrzybicze i przeciwpierwotniakowe. Zapalenie polekowe zakłada konsultację z lekarzem i zmianę postaci stosowanego leku, spożywanie go w trakcie jedzenia oraz popijanie dużą ilością wody.

Leczenie domowe zapalenia przełyku

Mimo że w warunkach domowych nie osiągniemy pełnego wyleczenia zapalenia przełyku, to stosując ogólne zalecenia, możemy wspomóc farmakoterapię oraz zalecenia wydane przez lekarza. Do ogólnych zasad w zapaleniu przełyku możemy zaliczyć:

  • unikanie gorących i obfitych posiłków,
  • brak pośpiechu przy jedzeniu,
  • unikanie leżenia po posiłku,
  • dokładne przeżuwanie i popijanie kęsów dużą ilością wody,
  • spanie z uniesioną głową i tułowiem,
  • unikanie gazowanych napojów oraz kawy,
  • ograniczenie słodyczy i cukru,
  • rzucenie palenia,
  • unikanie alkoholu,
  • leczenie otyłości.

Zioła na zapalenie przełyku

Do ziół łagodzących objawy zapalenia przełyku możemy zaliczyć:

  • lukrecję,  
  • siemię lniane,  
  • podbiał,  
  • prawoślaz,
  • rumianek,
  • malwa czarną,
  • melisę.
Sprawdź na DOZ.pl: Zioła do zaparzania.

Dieta przy zapaleniu przełyku

W refluksowym zapaleniu przełyku istotne są tylko odpowiednie nawyki żywieniowe i odpowiednia higiena zdrowotna, które zostały wymienione powyżej. Natomiast dieta lecznicza jest wskazana tylko w przypadku eozynofilowego zapalenia przełyku. Stosuje się w tym przypadku empiryczną dietę hipoalergenową – która zakłada eliminację najczęstszych alergenów z pożywienia, tj. mleko, jaja, soję, pszenicę, orzeszki ziemne oraz skorupiaki. W niektórych przypadkach konieczna jest dobrze zbilansowana dieta przemysłowa, która pomoże w osiągnięciu remisji (wycofania się lub zmniejszenia objawów) i powrocie do zwykłej diety eliminacyjnej.

  1. S. H. Ralston, M. W. J. Strachan, I. Penman, R. Hobson, red. wyd. pol. J. Różański, Choroby wewnętrzne Davidson t. 2, Edra Urban & Partner, Wrocław 2020, wyd. 23
  2. A. Szczeklik, P. Gajewski, Interna Szczeklika 2019/20, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020, wyd. 11
  3. Z. Bartuzi, Eozynofilowe zapalenie żołądka i jelit, „podyplomie.pl” [online] https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/859,eozynofilowe-zapalenie-zoladka-i-jelit [dostęp:] 25.07.2022.
  4. A. Dąbrowski, Choroby zapalne przełyku spowodowane zakażeniem, „podyplomie.pl” [online] https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/800,choroby-zapalne-przelyku-spowodowane-zakazeniem [dostęp:] 25.07.2022.
  5. M. Banks tłum. P. Lesiak, The modern investigation and management of gastrooesophageal reflux disease (GORD), „Clinical Medicine”, nr 6 (9) 2009.
  6. H. Sikorska-Szaflik, Eozynofilowe zapalenie przełyku, „Pediatria i Medycyna Rodzinna”, nr 12 (3) 2016.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Złamanie Smitha – objawy, leczenie, rehabilitacja

    Złamanie Smitha to jeden z rodzajów złamań nadgarstka. Dochodzi do niego w wyniku np. upadku na grzbietową część ręki. Najczęściej objawia się bólem, widocznym obrzękiem, krwiakiem i deformacją w okolicy urazu. Jak zatem wygląda leczenie złamania Smitha? Ile trwa powrót do pełnej sprawności? Odpowiadamy. 

  • Obgryzanie paznokci – skąd się bierze, jak przestać?

    Obgryzanie paznokci to szkodliwy nawyk, z którym zmagają się zarówno dorośli, jak i dzieci. Niesie on za sobą nie tylko nieestetyczny wygląd dłoni i paznokci, ale również może prowadzić do nieodwracalnych zmian w płytce paznokcia, czy przyczyniać się do przenoszenia drobnoustrojów. Jak przestać obgryzać paznokcie?

  • Boczne przyparcie rzepki – charakterystyka, objawy, leczenie

    Boczne przyparcie rzepki (ELPS, ang. excessive lateral pressure syndrom) jest schorzeniem, w którym podczas ruchów w stawie kolanowym rzepka przesuwa się po nienaturalnym torze, nadmiernie na zewnątrz. To nieprawidłowe ustawienie prowadzi do przeciążenia stawu i pojawienia się bólu w kolanie. Jak zatem rozpoznać boczne przyparcie rzepki? Jak wygląda rehabilitacja tego zaburzenia?

  • Jak stosować żywność specjalnego przeznaczenia medycznego?

    Czym jest żywność specjalnego przeznaczenia medycznego? Jak ją stosować? Gdzie można kupić poszczególne preparaty? Podpowiadamy.

  • Wyrywanie włosów – z czego wynika trichotillomania?

    Chorobliwe wyrywanie włosów zyskało w psychiatrii miano „tritchotillomanii". Choć wiele osób może lekceważyć tego typu objawy, traktując je jako przejaw nerwowości, czy skutek stresującego trybu życia, to jednak nasilające się zachowania tego typu mogą wskazywać na pewne problemy.

  • Zespół Aspergera a autyzm – czy to ta sama choroba?

    Zespół Aspergera i autyzm to dwie zbliżone do siebie jednostki chorobowe. Choć pozornie przejawiają się w ten sam sposób, występują pomiędzy nimi pewne określone różnice, które należy mieć na uwadze, przystępując do diagnostyki tych chorób. 

  • Eozynofilowe zapalenie przełyku – przyczyny, objawy, leczenie

    Eozynofilowe zapalenie przełyku to przewlekła choroba zapalna o podłożu immunologicznym. Występuje coraz częściej, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Nierzadko współwystępuje także z innymi zespołami nadwrażliwości np. atopowym zapaleniem skóry. Z czasem doprowadza do zwężeń przełyku i trudności w przełykaniu. Jakie są objawy eozynofilowego zapalenia przełyku? Jak je leczyć?

  • Czym jest mutyzm wybiórczy? Jak wspierać dziecko z mutyzmem wybiórczym?

    Milczenie dziecka w szkole, czy podczas spotkań dorosłych najczęściej bywa uznawane za przejaw naturalnych dla tego wieku cech: nieśmiałości i skrępowania. Jednak konsekwentne, długotrwałe niezabieranie przez dziecko głosu podczas określonych sytuacji społecznych, może wskazywać na istnienie poważnego problemu. Dowiedz się, czym jest mutyzm wybiórczy.  

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij