Domowe sposoby na zgagę i refluks - co wybrać?

Uczucie kwaśności w ustach, nieprzyjemne „przejście” czegoś palącego przez gardło, a nawet czasami odruch wymiotny. Znasz ten problem? To zgaga – typowy objaw refluksu żołądkowo-przełykowego. Czy wiesz jak sobie z nim poradzić?

Normalnie, połknięty pokarm, pokonując drogę przez gardło i przełyk, trafia z jamy ustnej do żołądka. Na jego granicy z przełykiem znajduje się specjalny mechanizm o charakterze zastawki, który uniemożliwia cofanie się treści pokarmowej. Sprawne funkcjonowanie tego mechanizmu jest ogromnie ważne – jeśli zawiedzie, możemy zetknąć się właśnie z chorobą refluksową.

Czym jest refluks żołądkowo-przełykowy?

Wyróżnia się dwa typy refluksu:
- refluks fizjologiczny, który sporadycznie występuje u większości z nas, jako tzw. odbicie po obfitym posiłku; trwa krótko, ma niewielkie nasilenie, nie powoduje dolegliwości, nie pojawia się także podczas snu
- refluks patologiczny, gdy mamy do czynienia z pieczeniem za mostkiem i zarzucaniem treści pokarmowej (tzw. regurgitacja).

Jakie są przyczyny występowania refluksu?

Przyczyn refluksu może być wiele. Najczęściej jest to niewłaściwy styl życia – pełen stresu i nieregularnego odżywiania się. Na liście powodów znalazły się również przyjmowane leki oraz sytuacje fizjologiczne. Poznaj jakie.

Przyczyną refluksu może być:
- rozluźnienie po spożyciu określonych pokarmów; m.in. zawierających duże ilości tłuszczu, (np. pizza, smażony kurczak z frytkami), ostro doprawionych, niedojrzałych pomidorów i ich przetworów (sosy do makaronów, przecier pomidorowy, ketchup), kawy, alkoholu, a także mięty pieprzowej, octu vinegar, słodyczy, czekolady, batoników oraz owoców cytrusowych. 

Istotną sprawą jest również objętość przyjętego produktu – często niewielka porcja nie wywołuje przykrych dolegliwości.

- nadwaga i otyłość; nadmiar tkanki tłuszczowej powoduje niewydolność dolnego zwieracza przełyku
- okres ciąży; bajania ludowe mówią, że zgaga u ciężarnej jest spowodowana obfitym owłosieniem u dziecka. W rzeczywistości, obecność malucha w brzuchu matki powoduje wzrost ciśnienia w jamie brzusznej, co wiąże się z występowaniem refluksu
- przepuklina roztworu przełykowego 
- jedzenie w pośpiechu; jeśli jesz i połykasz szybko, żujesz niedokładnie, a posiłkowi wiecznie towarzyszy stres, prawie na pewno dowiesz się wkrótce czym jest zgaga
- dieta uboga w błonnik pokarmowy; wysoko przetworzona, niewłaściwie zbilansowana dieta może prowadzić do wystąpienia uciążliwych wzdęć. Te z kolei zwiększają ciśnienie w jamie brzusznej i prowadzą do rozluźnienia dolnego zwieracza przełyku
- stosowanie określonych leków (m.in. niesteroidowych leków przeciwzaplanych – NLPZ, popularnych leków przeciwbólowych takich jak ibuprofen, naproksen, ketoprofen, diklofenak, aspiryna, antykoncepcji hormonalnej, leków stosowanych w astmie oskrzelowej, betablokerów w nadciśnieniu tętniczym i arytmii, leków w chorobie niedokrwiennej mięśnia sercowego, leków w chorobie Parkinsona, leków w zaburzeniach snu i napadach lęku).

Osoby cierpiące na refluks zmagają się również z przewlekłym kaszlem oraz astmą i zapaleniem krtani. Zarzucanie treści pokarmowej do przełyku może powodować także zaburzenia stomatologiczne, neurologiczne, a nawet kardiologiczne.

Domowe sposoby na zgagę – zacznij od podstaw

Zacznij prowadzić dzienniczek żywieniowy
Jednym z elementów właściwego prowadzenia jednostki, jest umiejętność rozpoznawania, jakie produkty i okoliczności ich spożycia powodują nasilenie dolegliwości. Warto założyć sobie dziennik posiłków i prowadzić go przez minimum 2 tygodnie. Należy w nim zapisywać godziny wszystkich posiłków i przekąsek po jakie sięgnęliśmy danego dnia, sposób ich przyrządzenia oraz objętość. Dodatkowo, notuje się miejsce ich spożycia oraz informację czy w danym momencie nie byliśmy np. bardziej zestresowani, bądź zabiegani. Kolejnym krokiem jest uważna obserwacja swojego organizmu i zapisywanie wszystkich dolegliwości. Z każdym kolejnym dniem powinieneś łatwiej celować w produkty i dania, które należy wyeliminować. Zadanie może Ci ułatwić doświadczony dietetyk.

Zastosuj odpowiednią dietę
Założeniem diety w przypadku występowania refluksu jest ograniczenie produktów, których spożycie mogłoby nasilić wydzielanie soku żołądkowego. Dieta jest dietą łatwostrawną, co oznacza, że wszystkie posiłki powinny zostać przygotowane z wykorzystaniem delikatnych technik kulinarnych, jak gotowanie, duszenie bez obsmażania, pieczenie w rękawie bądź w naczyniu żaroodpornym. Ponadto, wyłącza się produkty takie jak: sosy na zasmażkach, kawa, herbata czarna, alkohol, produkty marynowane, pieczywo razowe i grube kasze, esencjonalne wywary z mięsa i kości, z warzyw oraz grzybów, galarety z mięsa, ryb i konserwy. Posiłki powinny być spożywane regularnie (5-6 razy dziennie, niewielkie objętościowo, o stałych porach). Ponieważ wymienione zalecenia są dość restrykcyjne, dieta powinna zostać skonsultowana ze specjalistą i stosowana raczej w momencie zaostrzenia objawów i w okresie leczenia.

Podstawowe zalecenia w okresie zaostrzenia objawów refluksu dotyczą unikania kawy i alkoholu, spożycia posiłku nie później niż 2 godziny przed snem, oraz unikania potraw i produktów indywidualnie nietolerowanych.

Ureguluj pory aktywności zawodowej i prywatnej
Nawet jeśli Twoja praca nie sprzyja spokojnemu delektowaniu się posiłkiem, dołóż wszelkich starań, aby poszczególne dania były spożywane powoli, w pozytywnej atmosferze. Nikt nie każe Ci zjadać co trzy godziny wykwintnych potraw wymagających czasu na ich przygotowanie, a następnie zjedzenie. Wystarczy, że regularnie sięgniesz po coś wartościowego, może to być zwykła kanapka, jogurt naturalny, porcja ulubionych owoców, albo zupa krem. Ważne, byś jadł regularnie i nie dopuszczał do uczucia głodu. Obniżysz ryzyko „wyczyszczenia” lodówki tuż po powrocie z pracy – to sprzyja zgadze!

Sięgnij po kleik z siemienia lnianego – najlepszy domowy sposób na zgagę
Jedną łyżkę ziaren zalej ¾ szklanki wody i gotuj na wolnym ogniu, aż wytworzy się kisiel. Przestudź i wypij gdy tylko dopadnie Cię zgaga. Kleik z siemienia zawiera substancje śluzowate, które korzystnie wpłyną na Twój przewód pokarmowy. BONUS - po jego spożyciu, łatwiejsze są również wypróżnienia.

Nie kładź się po posiłku
Zmiana pozycji ze stojącej na leżącą nie sprzyja poprawie samopoczucia. Nie kładź się po obiedzie, a na nocny odpoczynek wybierz się dopiero po ok. 2 godzinach od spożycia kolacji. Pamiętaj, że również nadmierna aktywność fizyczna nie jest wskazana – wybierz raczej spokojny spacer.

Chrup migdały, napij się mleka
Niektórym pomaga kilka schrupanych orzechów, albo szklanka zimnego mleka. Wypróbuj jeśli zamierzasz już sięgnąć po wyroby farmaceutyczne.

Jeśli domowe sposoby nie pomagają, a dolegliwości narastają, co rusz zwiększając swój zasięg, koniecznie wybierz się do gastrologa. Kilkudniowa zgaga nie jest groźna, ale długotrwałe objawy mogą poważnie wpłynąć na Twoje zdrowie.

Literatura
1.    Chmiel K. i wsp., 2009, Pozaprzełykowe objawy refluksu żołądkowo-przełykowego, Nowiny Lekarskie, 78, 3-4, 216-221
2.    Kokurewicz K., 2010, Choroba refluksowa przełyku, Wydanie II, Escape Magazine, Toruń
3.    Włodarek D. i wsp., 2014, Dietoterapia, PZWL, Warszawa


Podziel się: