Nadkwaśność żołądkowa – co robić? - portal DOZ.pl
Nadkwasota (nadkwaśność) żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby
Piotr Ziętek

Nadkwasota (nadkwaśność) żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby

Nadkwasota (nadkwaśność) to nadmierna produkcja kwasu solnego w żołądku. Objawia się m.in. bólem w górnej części brzucha po kilku godzinach od spożycia pokarmu. Osoby cierpiące na tę dolegliwość odczuwają ulgę po przyjęciu leków neutralizujących kwas dostępnych bez recepty, jednak leczenie nadkwasoty jest zależne od jej przyczyny. Co może powodować nadkwaśność żołądka? W jaki sposób można ją leczyć? Jakie są domowe sposoby na nadkwasotę?

Nadkwasota to termin oznaczający nadprodukcję kwasu solnego przez komórki żołądka. Termin ten czasami jest mylnie używany jako jedno z określeń objawu zarzucania kwaśnej treści żołądkowej do przełyku, czyli zgagi. Niemniej, zgaga i uszkodzenie przełyku mogą wystąpić również w przypadku nadkwaśności żołądka. Na nadmiar kwasu wrażliwa jest głównie dwunastnica – początkowa część jelita cienkiego. Żrący sok żołądkowy uszkadza nabłonek dwunastnicy i powoduje trudno gojące się owrzodzenia. Jest kilka możliwych przyczyn nadprodukcji kwasu żołądkowego. Leczenie owrzodzeń dwunastnicy w przeszłości było głównie chirurgiczne. Obecnie większość przypadków z powodzeniem można leczyć farmakologicznie.

Nadkwasota żołądka – przyczyny

Komórki nabłonkowe żołądka produkują sok żołądkowy zawierający kwas solny. Jest on niezbędny w procesie trawienia. Wydzielanie kwasu jest regulowane przez dwa hormony. Gastryna pobudza, a somatostatyna hamuje jego produkcję. Choroby przebiegające ze wzrostem produkcji gastryny pośrednio zwiększają też wydzielanie kwasu. Do chorób tych należą m.in.:

  • zakażenie bakterią Helicobacter pylori,
  • guz wydzielający gastrynę – zespół Zollingera-Ellisona,
  • zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka,
  • niedokrwistość złośliwa,
  • chirurgiczne usunięcie fragmentu żołądka z zachowaniem części przedodźwiernikowej.

Nosicielstwo bakterii H. pylori jest zjawiskiem bardzo powszechnym w naszej populacji. Jej obecność w błonie śluzowej żołądka powoduje przewlekły stan zapalny. Jest on z kolei przyczyną zwiększenia wydzielania gastryny i zmniejszenia wydzielania ochronnej warstwy śluzu wyściełającej żołądek. H. pylori jest dobrze poznanym czynnikiem wywołującym zwiększone zakwaszenie żołądka, chorobę wrzodową, zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka, a także raka żołądka.

Stosunkowo rzadką przyczyną nadkwaśności jest tzw. zespół Zollingera-Ellisona. Jest to obecność guza wydzielającego hormon – gastrynę. Nadprodukcja gastryny powoduje nadkwaśność i trudno gojące się owrzodzenia błony śluzowej dwunastnicy. Pojawienie się objawów takich jak zgaga i bóle w nadbrzuszu w czasie ciąży nie muszą wcale oznaczać nadkwasoty. Najczęściej są to po prostu objawy refluksu wywołane zwiększonym ciśnieniem w jamie brzusznej. U osób młodych zakażenie H. pylori jest dużo rzadszym zjawiskiem. Dlatego w przypadku wystąpienia u dzieci objawów choroby wrzodowej należy szukać przyczyny innej niż nadkwaśność.

Podstawą w diagnostyce choroby wrzodowej wywołanej nadkwasotą jest panendoskopia. Nie stosuje się badań sprawdzających zakwaszenie żołądka. Za pomocą badania zwanego pH-metrią ocenia się kwaśność w dolnej części przełyku. Metoda ta jest stosowana w diagnostyce choroby refluksowej.

Nadkwasota żołądka – objawy

Objawy nadkwaśności są podobne jak w przypadku choroby wrzodowej dwunastnicy. Może pojawić się gniotący ból w górnej części brzucha. Ból pojawia się kilka godzin po spożyciu pokarmu i ustępuje po przyjęciu leków zobojętniających sok żołądkowy lub po posiłku. Dolegliwości często pojawiają się w nocy lub nad ranem. Obserwuje się też częstsze nawroty choroby wiosną i jesienią. Ponieważ w przypadku nadkwaśności podrażniona jest także błona śluzowa przełyku, mogą pojawić się objawy podobne jak w chorobie refluksowej, tzn. piekący ból w nadbrzuszu i za mostkiem. W przypadku zespołu Zollingera-Ellisona charakterystyczne jest to, że objawy choroby wrzodowej nawracają nawet po leczeniu farmakologicznym lub chirurgicznym. 

Polecane dla Ciebie

Jak leczy się nadkwaśność żołądka?

Leczenie nadkwaśności zależy od przyczyny dolegliwości. Objawowe leczenie nadkwasoty polega na stosowaniu leków z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP), np. esomeprazol, omeprazol, pantoprazol. Jeśli w badaniu krwi, kału lub wycinków błony śluzowej, pobranych podczas gastroskopii, stwierdzi się obecność H. pylori, należy przeprowadzić jej eradykację (leczenie przeciwbakteryjne skierowane przeciwko H. pylori). Standardowo stosuje się tzw. terapię potrójną. Polega ona na stosowaniu inhibitora pompy protonowej oraz dwóch z trzech następujących antybiotyków: amoksycyliny, klarytromycyny i metronidazolu.

Stosowanie IPP jest również skuteczne w przypadku zespołu Zollingera-Ellisona. Jednak jeśli znana jest lokalizacja guza wydzielającego gastrynę, należy przeprowadzić jego chirurgiczne usunięcie.

W przypadku niedokrwistości złośliwej konieczne są domięśniowe iniekcje witaminy B12. Regularne przyjmowanie witaminy często jest konieczne do końca życia.

W razie dolegliwości bólowych nie należy stosować niesterydowych leków przeciwzapalnych takich jak ibuprofen i kwas acetylosalicylowy. Są one przeciwwskazane ze względu na szkodliwy wpływ na błonę śluzową żołądka.

Domowe sposoby na nadkwasotę żołądka

Wspomniane wcześniej leczenie jest zalecane zwłaszcza u osób z obecną chorobą wrzodową. Domowe sposoby na nadkwasotę powinny być stosowane raczej jako dodatek do terapii. Pewną ulgę może przynieść picie wody niegazowanej, która rozcieńczy sok żołądkowy. Jest to jednak rozwiązanie doraźne i krótkotrwałe. Istnieją pewne doniesienia o działaniu osłonowym dla żołądka i dwunastnicy śluzu powstałego po namoczeniu siemienia lnianego. Jest to bezpieczna metoda i można ją spokojnie stosować.

Wielu pacjentów odczuwa ulgę po spożyciu substancji zobojętniających. Nie zaleca się jednak doraźnego stosowania sody oczyszczonej. Zamiast tego, w razie objawów nadkwasoty można zastosować któryś z leków zobojętniających bez recepty, opartych na solach wapnia i magnezu. W zwalczaniu objawów nadkwasoty pomocne mogą być też preparaty zawierające mieszanki ziół takich jak ziele glistnika, mięta pieprzowa, melisa, ostropest, owoc kminku, rumianek i arcydzięgiel. Leczenie nadkwasoty ziołami powinno być stosowane jedynie dodatkowo.

Według dostępnych badań zwiększony odsetek ludzi zarażonych H. pylori jest związany ze złymi warunkami socjoekonomicznymi. W celu uniknięcia zakażenia zalecana jest poprawa warunków bytowych oraz dokładne przestrzeganie zasad higieny.

Żywienie przy nadkwasocie – co jeść, a czego unikać?

Optymalna dieta jest bardzo istotna w przypadku nadkwasoty powikłanej chorobą wrzodową. Celem stosowania takiej diety jest zmniejszenie wydzielania soku żołądkowego oraz zredukowanie dolegliwości. Przekłada się to na szybsze gojenie owrzodzeń przewodu pokarmowego i poprawę jakości życia. Dieta na nadkwasotę żołądka bogata jest w produkty takie jak chude mięso, białe pieczywo, warzywa z wyłączeniem kapustnych, chudy nabiał. Należy natomiast unikać potraw pikantnych, dosalania, orzechów i roślin strączkowych. Absolutnie przeciwwskazane jest spożywanie alkoholu i palenie papierosów. Więcej informacji o tym, co można jeść w nadkwaśności i chorobie wrzodowej, można znaleźć na stronie Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej. W razie wątpliwości warto zasięgnąć porady dietetyka lub lekarza rodzinnego.

  1. W. Noszczyk, Chirurgia. Repetytorium, Warszawa 2012.
  2. Interna Szczeklika 2015, pod red. P. Gajewskiego, Kraków 2015.
  3. G. Kaithwas, D. K. Majumdar, Evaluation of antiulcer and antisecretory potential of Linum usitatissimum fixed oil and possible mechanism of action, „Inflammopharmacology”, nr 18 (3) 2010.
  4. B. Ottillinger, M. Storr, P. Malfertheiner i in., STW 5 (Iberogast®)-a safe and effective standard in the treatment of functional gastrointestinal disorders, „Wiener Medizinische Wochenschrift”, nr 163 (3–4) 2013.
  5. Zalecenia dietetyczne w chorobie wrzodowej, „Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej” [online], https://ncez.pl/choroba-a-dieta/choroby-ukladu-pokarmowego/zalecenia-dietetyczne-w-chorobie-wrzodowej, [dostęp: 30.03.2020].

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bifidobakterie – czym są i jakie mają znaczenie dla odporności niemowlęcia?

    1000 pierwszych dni życia dziecka to kluczowy okres w rozwoju młodego organizmu. Narządy i układy, które kształtowały się jeszcze podczas życia płodowego, wciąż dojrzewają i doskonalą swoje funkcje. Fundamentalne znaczenie w tym procesie ma rozwój układu odpornościowego, który już od momentu porodu musi chronić niemowlę przed czynnikami zewnętrznymi. Jaki związek z odpornością mają jelita i zamieszkujące w nich Bifidobakterie?

  • Załupek – przyczyny, objawy, leczenie

    Załupek objawia się jako obrzęk żołędzi i napletka i jest spowodowany zsunięciem napletka poza żołądź. Dochodzi to tego, gdy napletek jest zbyt ciasny. Stan ten wywołuje ucisk, który utrudnia prawidłowy odpływ krwi. Gdy wspomniany ucisk jest duży i występują potężne lub długo utrzymujące się zaburzenia krążenia krwi, może dojść do tzw. martwicy żołędzi i skóry napletka. Jakie są objawy i sposoby leczenia załupka?

  • Pyłkowica – objawy i leczenie

    Pyłkowica, czyli uczulenie na pyłki spędza sen z powiek wielu milionom Polaków. Nasilenie objawów obserwuje się od wczesnej wiosny, aż do końca lata. Jakie są jej przyczyny? Jak wygląda leczenie alergii?

  • Alergia pokarmowa – przyczyny, objawy, leczenie

    Alergia pokarmowa to chorobliwa nadwrażliwość na spożywany pokarm, uwarunkowana swoistą odpowiedzią układu odpornościowego. Najczęściej objawia się ona u pacjenta objawami ogólnymi (np. dusznością) lub miejscowymi (np. wysypka skórna, bóle brzucha), aczkolwiek w przypadku swoistej tolerancji możemy mówić też o „uczuleniu bezobjawowym”. Wokół terminu alergii pokarmowej narosło wiele mitów oraz nieporozumień, często mylona jest z nietolerancją pokarmową lub traktowana jako synonim każdej reakcji nadwrażliwości na pokarmy. Tymczasem mamy z nią do czynienia tylko przy jednoznacznie udokumentowanym mechanizmie immunologicznym. Jakie objawy występują w przypadku alergii pokarmowej i jak się ją leczy? Jakie testy alergiczne wykonać? Co uczula?

  • Jak rozpoznać obrzęk limfatyczny? Przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

    Obrzęku limfatyczny to inaczej obrzęk tkanek, który spowodowany jest zastojem chłonki (limfy)wywołanej wadami wrodzonymi lub uszkodzeniem naczyń chłonnych. Wyróżnia się obrzęk limfatyczny pierwotny i wtórny. Przyczyną obrzęku limfatycznego pierwotnego są nieprawidłowo wykształcone węzły chłonne. Bardziej złożoną kwestią są przyczyny wtórnego obrzęku, do których zaliczono m.in. przewlekłą niewydolność żylną, leki, operacje i inne czynniki. Jak leczyć obrzęki limfatyczne, czy drenaż limfatyczny jest dobrą metodą oraz czym różni się cellulits od cellulitu?

  • Widzisz dziwne robaczki przed oczami? To męty w oku – czym są, skąd się biorą?

    Męty w oku, opisywane między innymi jako latające muszki pojawiające się przed oczami to częsty problem zgłaszany w gabinetach okulistycznych. Przyczyną ich powstawania jest nagromadzenie w ciele szklistym skupisk włókien kolagenowych. O czym świadczy ta przypadłość? Jak można się jej pozbyć?

  • Choroby cywilizacyjne – czym są? Jakie to choroby?

    Choroby cywilizacyjne to schorzenia, które pojawiają się w populacji na skutek gwałtownych przemian i rozwoju cywilizacyjnego, którym jako ludzkość podlegamy. W czasach współczesnych ludzie narażeni są przede wszystkim na hałas, zanieczyszczenia środowiska i stres. To wszystko może być przyczyną schorzeń, prowadzących do utraty zdrowia, a nawet życia.

  • Ropomocz – przyczyny, objawy, leczenie

    Ropomocz to schorzenie, które najczęściej wskazuje na zakażenie dróg moczowych, jak zapalenie cewki moczowej, zapalenie pęcherza czy odmiedniczkowe zapalenie nerek. Obecność ropy w moczu można potwierdzić poprzez wykonanie badania ogólnego moczu. Wskaże ono rodzaj bakterii, który wywołał infekcję, a ponadto w wyniku znajdzie się ilość białych krwinek, która także jest jednym z objawów ropomoczu. Jak się leczy ropomocz i czy jest to groźna choroba?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij