Ćwiczenia na kręgosłup lędźwiowy – przykładowy zestaw ćwiczeń na ból w odcinku lędźwiowym kręgosłupa

Ból zlokalizowany w dolnej części kręgosłupa (ból kręgosłupa lędźwiowego) jest bardzo częstym problemem zdrowotnym, dotykającym osoby w każdym wieku. Brak aktywności fizycznej, przewlekły stres, nadwaga oraz przeciążanie kręgosłupa, towarzyszące obecnym czasom sprawiają, że „bóle krzyża” zaliczamy do chorób cywilizacyjnych. Ćwiczenia na kręgosłup lędźwiowy wzmacniają mięśnie oraz stabilizują odcinek lędźwiowy kręgosłupa, dzięki czemu można zapobiec pojawieniu się dolegliwości, a także można zmniejszyć ból kręgosłupa, jeśli już się pojawił.

1. Przyczyny bólu odcinka L-S kręgosłupa
2. Diagnostyka bólu kręgosłupa lędźwiowego
3. Metody leczenia bólu kręgosłupa lędźwiowego 
4. Ćwiczenia na kręgosłup lędźwiowy – przykłady

Ból kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym to jedna z najczęstszych dolegliwości układu ruchu, dotykająca zarówno osoby prowadzące siedzący tryb życia, jak i te podejmujące intensywny wysiłek fizyczny. Odpowiednio dobrane ćwiczenia fizjoterapeutyczne stanowią fundament profilaktyki oraz leczenia zachowawczego. Regularna aktywność ukierunkowana na wzmocnienie mięśni głębokich (core), stabilizację miednicy oraz uelastycznienie taśm mięśniowo-powięziowych pozwala odciążyć struktury stawowe i dyskowe. W artykule przedstawiamy bezpieczny, opracowany przez specjalistów zestaw ćwiczeń na kręgosłup lędźwiowy, omawiamy prawidłową technikę ich wykonywania oraz wskazujemy bezwzględne przeciwwskazania do podejmowania aktywności w fazie ostrej. 

Przyczyny bólu odcinka L-S kręgosłupa

Rodzaj i obszar występowania bólu kręgosłupa zależy od miejsca i stopnia podrażnienia korzeni rdzeniowych lub/oraz rdzenia kręgowego w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa. Drażnienie bądź ucisk na wyżej wymienione struktury daje najczęściej:

• objawy rwy kulszowej,
• drętwienia lub parestezji w kończynach,
• osłabienia czucia powierzchniowego oraz siły mięśniowej, prowadząc nawet do zaników mięśniowych.

Zmiany patologiczne wywołujące wymienione dolegliwości bólowe kręgosłupa lędźwiowego są bardzo zróżnicowane i uwarunkowane zarówno czynnikami zewnętrznymi, jak również wieloma procesami wewnętrznymi oraz chorobami. Najczęściej w badaniach obserwuje się zmiany w obrębie krążka międzykręgowego (inaczej dysku – stąd nazwa dyskopatia) i stawów międzywyrostkowych, lecz mogą również obejmować więzadła, przyczepy mięśniowe bądź dotyczyć zmian okołokręgosłupowych.

Diagnostyka bólu kręgosłupa lędźwiowego

1. Niezwykle istotne przy bólu kręgosłupa jest wykonanie dokładnego badania fizykalnego przeprowadzonego przez lekarza specjalistę lub fizjoterapeutę (oglądanie, określenie ruchomości kręgosłupa i poszczególnych segmentów, określenie napięcia mięśni oraz badanie neurologiczne).
2. Równie ważny jest wywiad z pacjentem, dotyczący dolegliwości bólowych.
3. Badania obrazowe, takie jak RTG (zdjęcie rentgenowskie) lub CT (tomografia komputerowa) czy MRI (rezonans magnetyczny) bywają zalecane dopiero w drugim etapie. Warto wiedzieć, że w wielu przypadkach badania radiologiczne nie wykazują nieprawidłowości pomimo bardzo intensywnych objawów odczuwanych przez chorego.

Metody leczenia bólu kręgosłupa lędźwiowego 

Metod leczenia bólu odcinka lędźwiowo-krzyżowego jest wiele, a dobór terapii zależy od rodzaju oraz przebiegu schorzenia. Tylko nieliczni pacjenci wymagają leczenia inwazyjnego (operacji metodą otwartą lub endoskopową).

Najczęściej leczenie operacyjne okazuje się potrzebne u osób młodych, u których na skutek przeciążenia kręgosłupa doszło do uszkodzenia krążka międzykręgowego oraz objawów ucisku na korzenie rdzeniowe. W pozostałych przypadkach pomaga leczenie zachowawcze, którego podstawą jest w tym przypadku fizjoterapia — stosuje się zabiegi z zakresu kinezyterapii, terapii manualnej oraz fizykoterapii.

Ćwiczenia na kręgosłup lędźwiowy – przykłady

Poniżej znajdują się przykładowe ćwiczenia m.in. wzmacniające mięśnie stabilizujące odcinek lędźwiowo–krzyżowy kręgosłupa.

Ćwiczenie 1.

Pozycja wyjściowa — leżąca na plecach z rękoma skrzyżowanymi na klatce piersiowej.

Napinając mięśnie brzucha, unieś głowę i oderwij łopatki od podłoża. Wydech wykonuj w trakcie napinania mięśni. Powoli powróć do pozycji wyjściowej.

Liczba powtórzeń: 20

Ćwiczenie 2.

Pozycja wyjściowa — leżąca na plecach ze zgiętymi kolanami, ręce wzdłuż tułowia.

Napinaj mięśnie brzucha nie unosząc tułowia nad podłoże. Wydech wykonuj w trakcie napinania mięśni. Napięcie utrzymuj przez 10 sekund. Następnie rozluźnij mięśnie i odczekaj kolejne 10 sekund.

Liczba powtórzeń: 20

Ćwiczenie 3.

Pozycja wyjściowa — leżąca na plecach ze zgiętymi kolanami, ręce odwiedzione (do 90 stopni względem tułowia).

Wyprostuj lewą nogę. Złap lewą ręką za prawe kolano, po czym pochyl w lewą stronę (tak żeby prawa część miednicy oderwała się od maty). Kolano prawe „dąży” do zetknięcia z podłożem. W tym czasie obracamy głowę w przeciwnym kierunku (w tym przypadku w prawo), kierując wzrok w stronę odwiedzionej ręki. W ten sposób wykonujemy rotację tułowia. Ćwiczenie wykonujemy analogicznie dla strony przeciwnej.

Liczba powtórzeń: 20

Ćwiczenie 4.

Pozycja wyjściowa — leżąca na plecach ze zgiętymi kolanami, dłonie na karku.

Unosząc ramiona i głowę, przyciągaj kolano do przeciwległego łokcia, a łokieć do kolana powodując lekką rotację tułowia.

Liczba powtórzeń: 20

Ćwiczenie 5.

Pozycja wyjściowa — klęk podparty.

Unieś nogę i przeciwną rękę do poziomu tułowia. Utrzymaj pozycję przez 10 sekund. Podczas ćwiczenia staraj się utrzymywać ciało w równowadze, oraz nie zmieniać ustawienia miednicy oraz obręczy barkowej. Wykonaj ćwiczenie w ten sam sposób dla przeciwnych kończyn.

Liczba powtórzeń: 20