Potas (K) – badanie poziomu we krwi. Norma, hipokaliemia, hiperkaliemia - portal DOZ.pl
Potas (K) – badanie elektrolitów we krwi. Jaka jest norma?
Barbara Sitek

Potas (K) – badanie elektrolitów we krwi. Jaka jest norma?

Oznaczenie stężenia potasu (K+) we krwi jest jednym z podstawowych badań gospodarki elektrolitowej organizmu. Pacjenci z chorobami kardiologicznymi i nefrologicznymi są szczególnie wrażliwi na zmiany poziomu tego pierwiastka. Zarówno hipokaliemia (niski poziom potasu), jak i hiperkaliemia (wysoki poziom potasu) to zaburzenia gospodarki elektrolitowej, które mogą być wyjątkowo groźne dla zdrowia. Jak wygląda badanie poziomu potasu, jak się do niego przygotować i co należy zrobić, aby zadbać o prawidłowe stężenie K+? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Potas jest pierwiastkiem odpowiadającym między innymi za prawidłowe funkcjonowanie tkanek i efektywną pracę mięśni. Wraz z pozostałymi elektrolitami – sodem, chlorkami i jonami wodorowęglanowymi – uczestniczy w regulacji objętości i rozmieszczenia płynów w organizmie oraz w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej. Większość potasu zlokalizowana jest we wnętrzu komórek, a jedynie 2% znajduje się w płynach pozakomórkowych, w tym w osoczu krwi. Niewielka zmiana stężenia potasu we krwi może wywołać groźne objawy w postaci niewydolności oddechowej czy zaburzenia akcji serca. Monitorowanie stężenia tego pierwiastka należy do jednego z najczęściej zlecanych badań analitycznych, w szczególności na oddziałach szpitalnych.

Czym jest potas?

Potas jest jednym z kilku elektrolitów występujących w organizmie. Odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu, czyli odpowiednie rozmieszczenie wody w komórkach i jamach ciała. Ponadto wpływa na prawidłowe funkcjonowanie mięśni i układu nerwowego. Jest on kationem, inaczej mówiąc jonem obdarzonym dodatnim ładunkiem elektrycznym, zlokalizowanym głównie we wnętrzu komórek. Wraz z sodem wchodzi w skład tzw. pomp sodowo-potasowych, będących częścią błon komórkowych, dzięki czemu potas kontroluje ich właściwą objętość, dodatkowo regulując transport substancji odżywczych, wody i produktów przemiany materii w obu kierunkach (z komórki i do komórki).

Rola potasu w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

Potas to pierwiastek, którego ilość i zawartość w organizmie ma podstawowe znaczenie dla zachowania homeostazy. Potas bierze udział w szeregu procesów zachodzących w organizmie:

  • jest aktywatorem ponad 40 różnych reakcji enzymatycznych (przyspiesza ich przebieg),
  • pobudza perystaltykę jelit,
  • reguluje przewodnictwo nerwowe oraz kurczliwość mięśni,
  • bierze udział w syntezie białek,
  • odpowiada za prawidłowe nawodnienie komórek,
  • wpływa na regulowanie rytmu serca,
  • chroni naczynia wieńcowe przed miażdżycą,
  • uczestniczy w wydzielaniu insuliny.

Polecane dla Ciebie

Badanie poziomu potasu we krwi

Oznaczenie stężenia potasu we krwi jest elementem składowym badania oceniającego poziom wszystkich elektrolitów obecnych w osoczu, czyli jonogramu. Analiza poziomu potasu jest najczęściej zlecana wśród pacjentów leczonych kardiologicznie lub przyjmujących preparaty moczopędne, aby ocenić czy stosowane środki nie zaburzają rytmu pracy serca. Do badania należy przystąpić na czczo, czyli po około 12 godzinach przerwy w spożywaniu posiłków, a ponadto na 2–3 dni przed badaniem zaleca się ograniczyć picie alkoholu i unikanie intensywnego wysiłku fizycznego. Oznaczenie stężenia potasu jest badaniem refundowanych przez NFZ, jeśli zostanie zlecone przez lekarza. Można je także wykonać prywatnie, wówczas jego koszt nie powinien przekroczyć 10 zł lub 30–40 zł w przypadku wspomnianego jonogramu. 

Potas – norma dla kobiety, mężczyzny i dziecka w wynikach badań

Prawidłowy poziom potasu u kobiet, mężczyzn i dzieci znajduje się w granicach 3,5–5,0 mmol/l. Analizując wynik badania, warto jednak zwrócić uwagę, czy mieści się on w zakresie normy danego laboratorium diagnostycznego i czy jest oznaczony symbolem wskazującym na przekroczenie wartości prawidłowych: lub H (ang. High – wysoki) przy podwyższonym i lub L (ang. Low – niski) przy obniżonym poziomie potasu.

Hipokaliemia – przyczyny i objawy za niskiego poziomu potasu w organizmie

Obniżony poziom potasu, nazywany inaczej hipokaliemią, może wynikać ze zbyt niskiej podaży tego pierwiastka w diecie, a także ze stanów chorobowych, takich jak hiperaldosteronizm, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (przebiegające z wymiotami lub biegunką), przewlekłe stany zapalne jelit, odmiedniczkowe i kłębuszkowe przewlekłe zapalenie nerek, nowotwory jajników  i nerek lub zasadowica metaboliczna. Niekiedy hipokaliemia może być również skutkiem nadmiernej utraty potasu przez nerki, co jest następstwem przyjmowania leków (moczopędnych, kortykosteroidów, agonistów receptorów beta-adrenergicznych, antagonistów receptorów alfa-adrenergicznych, antybiotyków, leków przeciwgrzybiczych).

Objawy towarzyszące hipokaliemii zależą od stopnia niedoboru potasu. Początkowo mogą one pozostawać niezauważone, jednak przy większym niedoborze może dochodzić do osłabienia mięśni i ich bolesnych skurczów, ponadto zaparć, zwiększenia objętości wydalanego moczu i towarzyszącego mu uczucia pragnienia, a w końcu także do zaburzeń rytmu pracy serca, w tym do migotania komór, czyli stanu zagrażającego życiu. Ze względu na to, już przy początkowych oznakach zaburzeń w poziomie elektrolitów warto udać się do lekarza lub do najbliższego punktu pobrań.

Hiperkaliemia – przyczyny i objawy zbyt wysokiego poziomu potasu w organizmie

Do wzrostu stężenia potasu, czyli do hiperkaliemii dochodzi najczęściej na skutek niewydolności nerek lub kory nadnerczy (choroby Addisona), powikłań cukrzycy, hipoaldosteronizmu, odwodnienia, nadmiernej podaży sodu w diecie, niedotlenienia tkanek – skutkującego kwasicą metaboliczną lub oddechową, rozległych oparzeń i innych stanów, którym towarzyszy rozpad komórek. Również przyjmowanie leków – beta-blokerów, przeciwzapalnych, moczopędnych – może podnosić poziom potasu we krwi. Objawy hiperkaliemii, które powinny skłaniać do wizyty u lekarza to przede wszystkim obniżenie siły mięśniowej, skurcze lub porażenie mięśni, apatia, splątanie, drętwienie kończyn, drgawki i zaburzenia rytmu serca.

Poziom potasu przekraczający 7 mmol/l jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia i wymaga natychmiastowego wezwania pomocy medycznej.

Jak zadbać o prawidłowe stężenie potasu?

Na stężenie potasu w organizmie wpływa zarówno ilość spożywanej wody, rodzaj stosowanych leków, jak i diety bogatej w ten pierwiastek. Osoby, które potrzebują uzupełniać poziom potasu we krwi, powinny częściej sięgać po takie produkty, jak suszone owoce (morele, śliwki, daktyle czy figi), kaszę gryczaną, jęczmienną, pomidory, pieczywo żytnie, ryby, mięso z kurczaka i indyka, soki z pomidorów i buraków, banany, kakao, grzyby i orzechy. Przy wystąpieniu dużych niedoborów warto rozważyć dodatkową suplementację potasu, poprzedzoną konsultacją z lekarzem. Pacjenci cierpiący na hiperkaliemię powinni z kolei ograniczać spożywanie tego typu pokarmów i dbać o prawidłowe nawodnienie organizmu.

  1. K. Korzeniowska i in. Zaburzenia gospodarki potasowej- cz. I, Farmacja współczesna, nr 4, 2011.
  2. T. Sawicki i in., Czy preparaty potasu powinny być dostępne na receptę?, Lek w Polsce, nr 11 – 12 (271 – 272), 2013.
  3. M. Jarosz i in., Normy żywienia dla populacji polskiej- nowelizacja, Warszawa, 2012, str. 148 – 149.
  4. Lena Nowak-Łoś i in., Potas,”labtestonline.pl” [online] https://www.labtestsonline.pl/test/potas [dostęp:] 20.12.2020 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymaz z gardła – ile kosztuje badanie i gdzie można je wykonać?

    Wielokrotnie każdy z nas cierpiał z powodu bólu gardła czy chrypki. Są to najczęściej występujące choroby gardła. Czasem zdarza się jednak, że infekcje gardła dopadają nas zbyt często oraz ciągle nawracają pomimo stosowania właściwego leczenia. Co można zrobić w takiej sytuacji? Wtedy można zdecydować się na wykonanie wymazu z gardła, który może pomoc naszemu lekarzowi prowadzącemu w postawieniu właściwej diagnozy i ułatwi też włączenie najlepszego dla nas leczenia.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną pornień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

  • Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

    Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij