Skręt żołądka u psa – czynniki wywołujące i działania zapobiegające

Skręt żołądka u psa to problem, który martwi szczególnie opiekunów psów ras dużych i olbrzymich. To stan nagły, w którym żołądek w krótkim czasie gwałtownie się rozszerza, a czasem również obraca wokół własnej osi. Stanowi bezpośrednie zagrożenie życia psa i wymaga natychmiastowej pomocy weterynaryjnej.

1. Skręt żołądka u psa – czym jest rozszerzenie i skręt żołądka?
2. Dlaczego skręt żołądka stanowi bezpośrednie zagrożenie życia?
3. Które psy są najbardziej narażone na skręt żołądka?
4. Jak rozpoznać skręt żołądka u psa?
5. Skręt żołądka a zwykłe wzdęcie – jak rozpoznać różnicę?
6. Co zrobić przy podejrzeniu skrętu żołądka?
7. Jak weterynarz rozpoznaje i leczy skręt żołądka?
8. Rokowania po skręcie żołądka u psa
9. Jak zapobiegać rozszerzeniu i skrętowi żołądka?
10. Skręt żołądka u psa – najczęściej zadawane pytania

 Z tego artykułu dowiesz się:

• czym dokładnie jest skręt żołądka u psa i dlaczego stanowi tak poważne zagrożenie;
• jak rozpoznać pierwsze, alarmujące objawy choroby i odróżnić je od niegroźnych problemów trawiennych;
• jak wygląda leczenie skrętu żołądka u psa i czy można zapobiegać temu schorzeniu.

Dzięki temu artykułowi dowiesz się, jak prawidłowo interpretować niepokojące sygnały ze strony układu pokarmowego psa, u których psów ryzyko skrętu żołądka jest największe, jak postępować w nagłej sytuacji oraz jak codzienne nawyki żywieniowe pomagają chronić zdrowie pupila.

Skręt żołądka u psa – czym jest rozszerzenie i skręt żołądka?

Ostre rozszerzenie i skręt żołądka (GDV, ang. gastric dilatation-volvulus) jest stanem nagłym i stanowi niebezpieczeństwo dla życia psa. Jego rozwój jest prawdopodobnie wynikiem współdziałania wielu czynników, w tym budowy anatomicznej psa, predyspozycji genetycznych, wieku, sposobu żywienia czy stresu.

Samo rozszerzenie żołądka nie zawsze wiąże się ze skrętem. Nie ustalono jednoznacznie, który z tych procesów pojawia się jako pierwszy. W przypadku skrętu poszczególne części żołądka zmieniają swoje położenie, a zamknięcie jego ujść uniemożliwia prawidłowe opróżnianie narządu.

Dlaczego skręt żołądka stanowi bezpośrednie zagrożenie życia?

Powiększający się żołądek uciska duże naczynia krwionośne. Utrudnia to powrót krwi do serca i zmniejsza ilość krwi docierającej do ważnych narządów. Prowadzi to do gwałtownych zaburzeń krążenia oraz rozwoju wstrząsu.

Rosnące ciśnienie wewnątrz żołądka upośledza ukrwienie jego ściany. Niedokrwione tkanki mogą ulegać martwicy, a w najcięższych przypadkach może dojść do przerwania ściany żołądka. Uszkodzenie bariery przewodu pokarmowego sprzyja przedostawaniu się bakterii i toksyn do krwiobiegu oraz rozwojowi ogólnoustrojowej reakcji zapalnej. Bez leczenia stan psa może szybko się pogarszać i zakończyć się śmiercią zwierzęcia.

Które psy są najbardziej narażone na skręt żołądka?

Skręt żołądka może wystąpić u każdego psa, jednak częściej rozpoznaje się go u ras dużych i olbrzymich o głębokiej i stosunkowo wąskiej klatce piersiowej. Ryzyko wystąpienia skrętu żołądka zwiększa się również wraz z wiekiem oraz u psów, których bliscy krewni przebyli GDV.

Ras o podwyższonym ryzyku GDV to m.in.:

• dog niemiecki,
• owczarek niemiecki,
• seter irlandzki,
• seter szkocki,
• bernardyn,
• wyżeł weimarski,
• pudel duży,
• bokser,
• doberman.

Skręt żołądka może jednak wystąpić również u psa, który nie należy do żadnej z wymienionych ras.

Z występowaniem choroby wiąże się szereg czynników ryzyka dotyczących sposobu żywienia, zachowania i trybu życia psa, np.:

• podawanie jednego dużego posiłku dziennie;
• podawanie ciężkostrawnego pokarmu i resztek jedzenia dla ludzi;
• bardzo szybkie, łapczywe pobieranie pokarmu;
• karmienie z miski ustawionej na podwyższeniu, które może sprzyjać połykaniu powietrza;
• intensywna aktywność fizyczna bezpośrednio po jedzeniu;
• silny stres;
• lękliwy lub bardzo pobudliwy temperament psa.

Jak rozpoznać skręt żołądka u psa?

Objawy GDV zwykle pojawiają się nagle i mogą szybko narastać. Wśród charakterystycznych symptomów wymienia się: 

• powtarzające się, nieudane próby wymiotów,
• ślinienie się,
• silny niepokój,
• powiększony, twardy, napięty brzuch,
• ból brzucha,
• przyspieszony oddech i ziajanie,
• osłabienie,
• bladość błon śluzowych,
• przyspieszoną akcję serca,
• w zaawansowanym stadium – problemy z utrzymaniem pozycji stojącej, zapaść, utrata przytomności.

Nieudane próby wymiotów, ślinienie i narastający niepokój

Jednym z najbardziej typowych objawów skrętu żołądka u psa są powtarzające się bezproduktywne odruchy wymiotne. Mogą poprzedzać je objawy nudności takie jak mlaskanie i nasilone ślinienie. W przypadku niepełnego skrętu żołądka pies może zwymiotować.

Zwierzę zwykle jest wyraźnie niespokojne, często zmienia pozycję, dyszy lub ogląda się na brzuch. Wraz z postępem choroby pojawia się coraz większe osłabienie.

Powiększony twardy brzuch, osłabienie i objawy wstrząsu

W miarę gromadzenia się gazu obrys brzucha może stać się wyraźnie powiększony, a brzuch napięty i twardy. Wraz z rozwojem zaburzeń krążenia pies słabnie, jego błony śluzowe bledną, a oddech i praca serca przyspieszają. W ciężkich przypadkach zwierzę może mieć trudności ze staniem, przewracać się i tracić przytomność.

Skręt żołądka a zwykłe wzdęcie – jak rozpoznać różnicę?

Wzdęcie może odnosić się do powiększenia brzucha związanego z nagromadzeniem gazu w przewodzie pokarmowym. Problem w tym, że na podstawie samych objawów właściciel nie jest w stanie wiarygodnie odróżnić wzdęcia od rozszerzenia żołądka lub rozszerzenia ze skrętem. Stopień powiększenia brzucha nie świadczy o ciężkości choroby.

Niewielkie poszerzenie obrysu brzucha nie wyklucza GDV. Z tego względu przy wystąpieniu objawów sugerujących skręt nie należy próbować samodzielnie oceniać, czy u psa wystąpiło tylko wzdęcie.

Co zrobić przy podejrzeniu skrętu żołądka?

W przypadku podejrzenia skrętu żołądka u psa należy jak najszybciej przewieźć zwierzę do najbliższej lecznicy, która jest w stanie udzielić mu pomocy w stanie nagłym. Nie należy czekać na pojawienie się wszystkich charakterystycznych objawów ani liczyć na to, że stan psa samoistnie się poprawi.

Przed wyjazdem warto zadzwonić do lecznicy i poinformować o podejrzeniu skrętu żołądka. Personel będzie mógł przygotować się na przyjęcie pacjenta wymagającego pilnej pomocy.

Czego nie robić przed dotarciem do lecznicy?

Psa z podejrzeniem skrętu żołądka nie należy leczyć domowymi metodami. Zwierzęciu nie powinno się podawać jedzenia, wody czy leków bez konsultacji z lekarzem weterynarii. Nie należy również wywoływać wymiotów, uciskać ani masować powiększonego brzucha czy podejmować samodzielnych prób jego odbarczania. Najważniejsze jest jak najszybsze przetransportowanie psa do lecznicy.

Jak weterynarz rozpoznaje i leczy skręt żołądka?

Charakterystyczne objawy i wyniki badania klinicznego często pozwalają lekarzowi weterynarii wysunąć podejrzenie GDV. Samo badanie psa nie wystarcza jednak do odróżnienia prostego rozszerzenia żołądka od jego skrętu.

RTG jamy brzusznej to podstawowe badanie, które pozwala potwierdzić rozpoznanie skrętu żołądka. W przypadku GDV charakterystyczne jest przemieszczenie odźwiernika i podział wypełnionego gazem żołądka na dwa przedziały.

Przy skręcie żołądka wykonuje się również badania krwi oraz kontroluje ciśnienie i pracę serca. Leczenie GDV obejmuje stabilizację pacjenta, odbarczenie żołądka oraz interwencję chirurgiczną. Im szybciej pies otrzyma pomoc, tym większa szansa na opanowanie sytuacji.

Stabilizacja, odbarczenie żołądka i leczenie operacyjne

Leczenie rozpoczyna się natychmiast i początkowo koncentruje się na zwalczaniu wstrząsu oraz zmniejszeniu ciśnienia wewnątrz żołądka. Psu zakłada się dostęp dożylny i podaje płyny, leki przeciwbólowe oraz inne preparaty, zależnie od jego stanu. Płynoterapia ma na celu poprawę krążenia i ukrwienia tkanek oraz przeciwdziałanie wstrząsowi.

Równocześnie lekarz dąży do jak najszybszego odbarczenia żołądka. Można w tym celu wprowadzić przez jamę ustną specjalny zgłębnik i przystąpić do płukania żołądka. Nagromadzony gaz może zostać odprowadzony również poprzez nakłucie żołądka przez powłoki brzuszne.

Podczas zabiegu lekarz odkręca żołądek i odprowadza narząd do prawidłowego położenia. Ocenia stan jego ściany oraz stan innych narządów. Fragmenty tkanek, które uległy martwicy, muszą zostać usunięte. Konieczne może być zatem wycięcie części żołądka lub usunięcie uszkodzonej śledziony. Podczas interwencji chirurgicznej wykonuje się również gastropeksję.

Gastropeksja – na czym polega i kiedy jest wykonywana?

Gastropeksja polega na trwałym przymocowaniu żołądka do ściany jamy brzusznej. Zabieg jest przeprowadzany podczas operacyjnego leczenia GDV, po przywróceniu żołądka do jego prawidłowego położenia. Celem gastropeksji jest uniemożliwienie ponownego obrócenia się żołądka. Nie oznacza to, że u psa nie może już dojść do jego rozszerzenia. Ryzyko ponownego wystąpienia skrętu jest jednak znacznie mniejsze.

U psów szczególnie predysponowanych można rozważyć profilaktyczną gastropeksję, zanim dojdzie do pierwszego epizodu GDV. Zasadność zabiegu warto omówić z lekarzem weterynarii szczególnie w przypadku psów ras wysokiego ryzyka lub zwierząt, których bliscy krewni przebyli GDV.

Rokowania po skręcie żołądka u psa

Rokowanie zależy przede wszystkim od stanu psa, czasu, jaki upłynął od wystąpienia objawów do rozpoczęcia leczenia, oraz stopnia uszkodzenia narządów. Im wcześniej zostanie rozpoczęte leczenie, tym większa szansa na przeżycie.

Rokowanie pogarszają przede wszystkim czynniki takie jak:

• zaawansowany wstrząs,
• martwica lub perforacja ściany żołądka,
• zapalenie otrzewnej,
• zaburzenia krzepnięcia,
• poważne zaburzenia rytmu serca.

Jak zapobiegać rozszerzeniu i skrętowi żołądka?

Nie istnieje sposób, który pozwala całkowicie wyeliminować ryzyko GDV. W ramach codziennej profilaktyki można jednak ograniczać czynniki, które mogą sprzyjać jego występowaniu:

• dzienną porcję pokarmu należy podzielić na 2–3 mniejsze posiłki;
• u psów jedzących łapczywie można zastosować miski spowalniające pobieranie pokarmu;
• należy ograniczać pobudzenie i stres u psa podczas karmienia;
• bezpośrednio po dużym posiłku warto zapewnić psu odpoczynek i unikać intensywnej aktywności;
• u psów z grupy wysokiego ryzyka warto omówić z lekarzem możliwość wykonania profilaktycznej gastropeksji, np. przy okazji innego zabiegu w obrębie jamy brzusznej.

Opiekun powinien wiedzieć, jak wygląda skręt żołądka u psa, i umieć rozpoznać jego pierwsze objawy. Bezskuteczne próby wymiotów, zwłaszcza w połączeniu z narastającym niepokojem i powiększeniem brzucha, wymagają natychmiastowej wizyty w lecznicy weterynaryjnej.

Skręt żołądka u psa – najczęściej zadawane pytania

Jak szybko rozwijają się objawy skrętu żołądka u psa?

Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, ile trwa skręt żołądka u psa. Objawy mogą rozwinąć się bardzo szybko, a stan zwierzęcia może znacząco się pogorszyć w ciągu kilku godzin. Przy podejrzeniu GDV nie należy więc czekać na pojawienie się kolejnych objawów, lecz jak najszybciej udać się z psem do lecznicy weterynaryjnej.

Czy po operacji skręt żołądka może się powtórzyć?

Gastropeksja bardzo wyraźnie ogranicza ryzyko ponownego skrętu żołądka. Nie zapobiega jednak jego rozszerzeniu. Warto być czujnym i zwracać uwagę na pojawienie się niepokojących objawów ze strony przewodu pokarmowego również u psów po zabiegu, ponieważ wymagają one konsultacji z lekarzem weterynarii.

Kiedy pies może wrócić do jedzenia i spacerów po zabiegu?

Niewielkie porcje pokarmu można wprowadzić już podczas hospitalizacji, gdy lekarz uzna, że przewód pokarmowy funkcjonuje prawidłowo. Po wypisie aktywność psa należy początkowo ograniczyć. Powrót do normalnego żywienia i ruchu powinien odbywać się stopniowo, zgodnie z zaleceniami lekarza i przebiegiem rekonwalescencji.