Zakażenie bakterią salmonelli

Salmonella to rodzaj bakterii z rodziny Enterobacteriaceae, do której należą względnie beztelnowe gram-ujemne pałeczki. Można wyróżnić kilka rodzajów tych bakterii – jedne z nich odpowiedzialne są za wywoływanie salmonellozy, inne zaś odpowiadają za rozwój duru brzusznego oraz duru rzekomego.

Czym jest salmonelloza?

Salmonellozy są grupą chorób zakaźnych. Wywoływane są one głównie przez bakterie Salmonella enteritidis oraz Salmonella typhimurium, te dwa typy bakterii są najczęstszą przyczyną zakażeń w Polsce oraz w innych krajach. 

Jak dochodzi do zakażenia salmonellozą?

Najważniejszą rolę w epidemiologii zakażenia odgrywa żywność, przede wszystkim jaja oraz mięso drobiowe. Przyczyną zatruć pałeczkami salmonelli jest też spożywanie potraw pochodzenia zwierzęcego (mięso i jego przetwory). Zakażającym może też być nosiciel pałeczek, zdecydowanie częściej jednak jest to chore zwierzę, z którego pochodzi dany produkt spożywczy. 

Jak wyglądają objawy salmonellozy?

Salmonelloza może przebiegać w trzech postaciach klinicznych:

  • Najczęściej spotykana to postać żołądkowo-jelitowa, wyrażona jako zatrucie pokarmowe. W tym przypadku okres wylęgania choroby wynosi zwykle 24-48 h, na pewno musi upłynąć więcej niż 12 godzin. Początek choroby może być bardzo gwałtowny, z bólami brzucha, wymiotami i biegunką. Objawy te mają różne nasilenie i utrzymują się kilka dni. Od początku choroby występują stany podgorączkowe lub gorączka, która zwykle nie przekracza 39 st.C. Częstym objawem są też bóle lub pobolewanie głowy w pierwszych dniach choroby. W badaniu przedmiotowym lekarz stwierdza bolesność palpacyjną całego brzucha, najwyraźniejszą w prawym, a czasem także w lewym dole biodrowym oraz przelewania w czasie obmacywania brzucha. Rzadko zdarza się, żeby doszło do powiększenia wątroby i śledziony. Przy ciężkim przebiegu choroby występują objawy odwodnienia oraz zaburzenia elektrolitowe, głównie powiązane z niedoborami potasu, który tracony jest w czasie częstego oddawania stolców.
  • Inny rodzaj salmonellozy to postacie narządowe z lokalizacją pozajelitową. W przebiegu salmonellozy może dojść do zapalenia dróg żółciowych, zdarzają się też ropnie śledziony oraz zakażenia układu moczowego. Salmonelloza może też wywoływać zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, w przebiegu którego dochodzi często do powstawania wodogłowia, ropni podoponowych oraz niedowładów. Zdarza się, że salmonelloza odpowiedzialna jest też za wywoływanie zapalenia kości, szpiku, zapalenia wsierdzia oraz zapalenia płuc wraz z powstawaniem ropni podopłucnowych. 
  • Postać septyczna. Charakteryzuje się ona ciężkim przebiegiem i ciężkim stanem ogólnym chorego. Obecna jest gorączka o torze septycznym, typowe są też zaburzenia krążenia, oddychania i świadomości. W posiewie krwi można stwierdzić bakterie Salmonella, nie ma natomiast biegunki. Postać ta cechuje się dużą śmiertelnością. 

Jak leczy się salmonellozę?

W przypadku postaci związanej z nieżytem żołądkowo-jelitowym stosuje się przede wszystkim leczenie objawowe. Należy zatem wyrównywać zaburzenia wodno-elektrolitowe,
w cięższych postaciach w formie dożylnej, zaś w łagodniejszych w postaci doustnych płynów nawadniających. Stosuje się też leki hamujące biegunkę oraz probiotyki.
W przypadku postaci narządowej konieczne jest stosowanie antybiotyków, a w przypadku powstania ropni trzeba wykonać ich drenaż. Postać septyczną leczy się podobnie, leczenie jest jest znacznie bardziej zintensyfikowane. 

Jak można zapobiegać salmonellozie?

Przede wszystkim dużą rolę odgrywa zachowanie właściwej higieny osobistej oraz przestrzeganie zasad sanitarnych przy produkcji środków spożywczych, zwłaszcza tych pochodzenia zwierzęcego. 

Pałeczki Salmonelli typhi mogą też być odpowiedzialne za wywoływanie duru brzusznego. Jest to choroba, która występuje na całym świecie, jednak zachorowania w krajach rozwiniętych są rzadkie, częstsze są natomiast w krajach i środowiskach o niskim lub niedostatecznym poziomie sanitarnohigienicznym. Rezerwuarem zarazka i źrodłem zakażenia jest wyłącznie człowiek chory lub nosiciel. Materiał zakaźny stanowią natomiast wydaliny, głównie kał, natomiast w mniejszym stopniu mocz, a jeszcze rzadziej wymiociny. 

Jakie czynniki są głównie odpowiedzialne za szerzenie się duru brzusznego?

Przede wszystkim jest to woda – zakażenie źródła zaopatrzenia w wodę powoduje wybuch epidemii. Poza tym za szerzenie się duru brzusznego odpowiedzialne jest też mleko (mleko jest szczególnie groźne, bowiem stanowi korzystne środowisko dla przeżycia bakterii) i inna żywność, jak również owady (głównie muchy, które przenoszą pałeczki duru brzusznego z kału na żywność). 

Czy po przechorowaniu duru brzusznego można zostać nosicielem?

Tak. Należy też pamiętać, że nosiciele odgrywają w szerzeniu się duru brzusznego dużą rolę, znacznie większą niż chorzy. Po przebyciu choroby mogą bowiem w organizmie utrzymywać się ogniska namnażania się pałeczek i okresowego lub ciągłego ich wydalania do środowiska.

Jakie są objawy duru brzusznego?

Okres wylęgania choroby wynosi zwykle 10-14 dni. W tym okresie pacjent zwykle czuje się rozbity, ma stany podgorączkowe, nie chce mu się jeść, pobolewa go głowa. Następnie pojawia się okres narastania objawów, w przebiegu którego najpierw dochodzi do podwyższenia się temperatury ciała – gorączka dochodzi do 39-40 st.C. Poza tym pojawiają się bóle mięśniowe, silne bóle głowy, czasami też krwawienia z nosa. Chory jest apatyczny, ma wzdęty brzuch, a język jest suchy, pokryty brunatnym nalotem. Zaczyna obniżać się ciśnienie tętnicze krwi, zwalnia tętno, powiększa się też wątroba i śledzona. W kolejnej fazie choroby obok silnych bólów głowy pojawia się przymroczenie pacjenta, często zaczyna się też majaczenie. Wargi są suche i popękane, a spojówki wysuszone i zapadnięte. Stolce, których oddawaniu nie towarzyszą bóle ani parcie, są zaparte lub rozluźnione, o charakterze grudek. Z czasem pojawia się też na skórze brzucha i dolnej części klatki piersiowej, a czasem też na kończynach, charkterystyczna wysypka, jest to tzw. różyczka durowa. W czwartym tygodniu choroby zaczyna się okres zdrowienia, opada goraczka, pacjent stopniowo zaczyna czuć się lepiej. 

Jak leczy się dur brzuszny?

Konieczna jest hospitalizacja i dożylne podawanie antybiotyków. Konieczne jest też wyrównywanie zaburzeń wodno-elektrolitowych. 

Czy można zapobiegać tej groźnej chorobie?

Tak, dostępna jest szczepionka, która jest obowiązkowa przed wyjazdem do niektórych egzotycznych krajów.

Zdarza się, że pałeczki salmonelli wywołują też dury rzekome, których obraz kliniczny jest bardzo podobny do przebiegu duru brzusznego, tylko zdecydowanie bardziej łagodny. 

Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus