Podstępny atak pyłków

Wiosną, wraz z bujnym rozwojem roślinności, powietrze jest pełne pyłków otaczających nas roślin wiatropylnych. Pyłki te dostając się do naszych dróg oddechowych wraz z każdym oddechem, mogą u osób nadwrażliwych wywoływać katar sienny nazywany inaczej gorączką sienną, nieżytem pyłkowym lub alergicznym nieżytem nosa. Istotą tej choroby jest uczulenie na pyłki, czyli alergizacja organizmu.

Według definicji alergia (z greckiego: allos – inny, ergos - praca, reakcja) jest to zmieniona reaktywność układu odpornościowego (immunologicznego) organizmu na różne obce substancje nazywane alergenami np. pyłki roślinne. Do rozwoju reakcji alergicznych niezbędna jest aktywacja układu immunologicznego, a zwłaszcza: limfocytów, granulocytów kwasochłonnych, komórek tucznych oraz przeciwciał, czyli immunoglobulin klasy E (IgE).

Dlaczego dochodzi do uczulenia?

Rozwój reakcji uczuleniowej jest złożony i częściej dotyczy osób z predyspozycją genetyczną do atopii czyli nadwrażliwości. Większe ryzyko uczulenia mają też osoby, których oboje rodziców cierpi na alergię. Pierwszy kontakt z alergenem uczula organizm na ten alergen, ale nie daje objawów alergicznych. Dopiero powtórne zetknięcie się z tym alergenem poprzez pokarm, drogami oddechowymi, przez skórę lub błony śluzowe inicjuje reakcję uczuleniową. Alergia na pyłki zaliczana jest do tzw. I typu alergii nazywanej też typem anafilaktycznym lub zależnym od IgE dlatego, że reakcja uczuleniowa rozwija się bardzo szybko po kontakcie z alergenem, nawet w ciągu kilkunastu minut. Jest to bowiem typ alergii zależnej od przeciwciał IgE, które stanowią istotę większości chorób alergicznych w tym i alergicznego nieżytu nosa.

Pyłki atakują

Alergiczny nieżyt nosa jest chorobą dotykającą przede wszystkim ludzi młodych i może występować rodzinnie. Przyjmuje dwie postacie: sezonową lub całoroczną. Postać sezonowa alergicznego nieżytu nosa ujawnia się najczęściej w okresie od kwietnia do czerwca, kiedy powietrze obfituje w pyłki traw i drzew, a także w zarodniki pleśni i grzybów oraz późne lato, kiedy pylą chwasty. Postać całoroczna tego schorzenia związana jest natomiast z uczuleniem na alergeny domowe: kurz, roztocza, sierść psa, pierze. Sezonowy alergiczny nieżyt nosa zaczyna się stopniowo lub nagle uczuciem swędzenia w nosie. Wkrótce dołącza się napadowe kichanie wraz z uczuciem zatkanego nosa, co jest związane z obrzękiem błony śluzowej nosa. Towarzyszy temu obfita, wodnista wydzielina z nosa. Czasem pojawia się suchy, męczący kaszel lub duszności. Często alergicznemu nieżytowi nosa towarzyszy alergiczne zapalenie spojówek, którego głównym objawem jest uczucie świądu, a także przekrwienie lub obrzmienie spojówek oraz łzawienie. Nasilenie objawów zależy od ilości alergenu czyli składnika uczulającego, z którym chory się zetknął i indywidualnej wrażliwości. Choroba bardziej dokucza w pogodne, wietrzne dni. Natomiast po obfitym deszczu, kiedy atmosfera oczyszczona jest z pyłków, chorzy czują się lepiej.  Nie leczony lub źle leczony alergiczny nieżyt nosa potrafi być przyczyną rozwoju astmy oskrzelowej, która może dołączyć się w późniejszym okresie choroby. Na podstawie licznych badań wiemy, że proces ten dotyczy około połowy chorych z alergicznym nieżytem nosa, a u 75% dzieci chorych na astmę oskrzelową obserwuje się współwystępowanie alergicznego nieżytu nosa. Alergiczny nieżyt nosa usposabia również do rozwoju zapaleń ucha środkowego, rozwoju polipów nosa lub infekcji dolnych dróg oddechowych.

Diagnostyka i leczenie

Wstępne rozpoznanie alergicznego nieżytu nosa opiera się na wywiadzie i stwierdzeniu sezonowości wymienionych powyżej objawów. W celu dalszej, dokładnej diagnostyki choroby pacjent powinien zostać skierowany do poradni alergologicznej celem wykonania skórnych testów alergicznych. Dodatnie wyniki skórnych testów z alergenami pyłkowymi są potwierdzeniem rozpoznania tej choroby. Leczenie w ostrym okresie choroby ma na celu złagodzenie objawów poprzez stosowanie leków przeciwalergicznych (tzw. antyhistaminowych) - zarówno doustnie, jak i miejscowo w kroplach do oczu. Na katar i oczne dolegliwości pomocne też mogą być krople z lekiem obkurczającym naczynia krwionośne lub krople oczne złożone zawierające lek antyhistaminowy i obkurczający naczynia krwionośne. Do niedawna dla osób noszących wielorazowe szkła kontaktowe okres alergicznego zapalenia spojówek był przeciwwskazaniem do ich noszenia, gdyż nasilały się wówczas objawy chorobowe. Od kiedy jednak na rynku (również i w Polsce) pojawiły się szkła kontaktowe jednodniowe, które nie zaostrzają ocznych objawów alergicznych, stały się one dobrą alternatywą dla osób noszących szkła kontaktowe na czas alergicznego zapalenia spojówek.
Donosowo zaleca się preparaty kortykosteroidów, które wykazują silne miejscowe działanie antyalergiczne i przeciwzapalne. Ostatnio pojawiają się doniesienia o korzystnym działaniu doustnych leków antyleukotrienowych, które podawane łącznie w terapii alergicznego nieżytu nosa i astmy oskrzelowej, zmniejszają nasilenie objawów tej ostatniej choroby. Leczenie swoiste polega na odczulaniu za pomocą leczniczych alergenów pyłkowych i trwa najczęściej kilka lat. Prowadzi się je jesienią lub zimą każdego roku i kończy przed okresem pylenia roślin. Chory zgłasza się w określonych odstępach czasu na kolejne wizyty, podczas których otrzymuje w iniekcjach podskórnych stopniowo wzrastające dawki alergenu. Celem tej terapii jest wywołanie tolerancji układu immunologicznego na dany alergen, żeby kontakt z nim nie wywoływał objawów uczuleniowych. Efekty tak prowadzonego odczulania swoistego są bardzo dobre, ponieważ u większości chorych dochodzi do ustąpienia objawów uczulenia lub ich wyraźnego zmniejszenia. Każdego roku w dużych miastach działa system monitoringu stężenia pyłków w powietrzu, skąd dane przekazywane są codziennie w formie komunikatów do środków masowego przekazu (telewizji, prasy, internetu). Dzięki tym informacjom chorzy na alergiczny nieżyt nosa są uprzedzani o narażeniu na pyłki poszczególnych roślin i mogą lepiej podejmować decyzje czy danego dnia opuszczać pomieszczenia zamknięte lub raczej w nich pozostawać.

Jak zmniejszyć cierpienie?

Ważnym elementem postępowania terapeutycznego jest profilaktyka obejmująca postępowanie, które ma na celu unikanie kontaktu z pyłkami. Dlatego warto:

  • unikać przebywania w okresie zaostrzenia choroby na łąkach, w parkach, lasach, na wsi itp. czyli w tych miejscach, gdzie można spodziewać się wysokiej koncentracji pyłków w atmosferze zwłaszcza w czasie słonecznych, wietrznych dni,
  • unikać przebywania w pobliżu świeżo skoszonej trawy, gdzie w powietrzu jest aż gęsto od pyłków traw,
  • unikać suszenia odzieży na dworze, tylko suszyć ją w domu oraz przebierać się po powrocie do domu, dzięki czemu ograniczamy wnoszenie pyłków do domu,
  • zamykać drzwi i okna w domu lub innych pomieszczeniach, aby nie dopuszczać do wnikania pyłków do wewnątrz,
  • wychodzić na dwór po deszczu, kiedy stężenie pyłków znacznie spada,
  • spędzać czas nad wodą, gdzie stężenie pyłków jest niższe.

Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus