ADHD

Podstawowe informacje
Znajdź lekarza Psychologia
Psychiatria dzieci i młodzieży
Encyklopedia leków Psychologia
Psychiatria dzieci i młodzieży

ADHD to zaburzenie hiperkinetyczne z deficytem uwagi.

Epidemiologia:
Około 3-7 % dzieci w wieku szkolnym jest dotkniętych tym zaburzeniem. Częściej dotyczy ono chłopców.

Przyczyny:
Nie są dokładnie znane. Bierze się pod uwagę czynniki genetyczne, środowiskowe (stosowanie używek przez matkę w czasie ciąży), dietetyczne, psychologiczne.

Objawy:
Objawy ADHD pojawiają się zwykle między 6 a 7 rokiem życia. Należą do nich upośledzenie uwagi oraz nadmierna aktywność lub impulsywność. Mogą one objawiać się poprzez:

  • słabsze osiągnięcia,
  • niedotrzymywanie terminów,
  • częste spóźnienia,
  • bałagan, gubienie przedmiotów,
  • niewielką zdolność „słuchania”
  • szybkie wpadanie w złość, agresja słowna,
  • trudności w tworzeniu i podtrzymywaniu relacji,
  • słabą kontrolę emocji/wybuchy emocjonalne,
  • złą samoocenę wobec wielu niepowodzeń.

    Rozpoznanie:
    Aby postawić rozpoznanie ADHD niezbędne jest:

    A. Spełnienie kryteriów z pkt. 1 lub 2

    1. Zaburzenia uwagi
    Sześć lub więcej objawów zaburzeń uwagi utrzymuje się przez co najmniej 6 miesięcy w stopniu niezgodnym z poziomem rozwojowym dziecka i zaburzającym jego funkcjonowanie:
    a)Często nie potrafi skupić uwagi na szczegółach lub popełnia błędy wynikające z zaburzeń uwagi podczas pracy szkolnej i innych zajęć.
    b)Często ma trudności z utrzymaniem uwagi na wykonywanych zadaniach lub w zabawie.
    c)Często wydaje się nie słuchać, gdy się do niego mówi.
    d)Często nie postępuje według instrukcji i nie dokańcza pracy szkolnej lub innych obowiązków (nie z powodu zachowań buntowniczych lub z powodu niezrozumienia instrukcji).
    e)Często ma trudności w organizowani zadań i innych aktywności.
    f)Często unika, nie lubi lub jest oporny wobec zadań, które wymagają wysiłku umysłowego (praca w szkole, praca domowa).
    g)Często gubi przedmioty potrzebne do wykonania zadań lub przeprowadzenia innych aktywności ( zabawki, przybory szkolne, narzędzia).
    h)Łatwo rozprasza się pod wpływem zewnętrznych bodźców.
    i)Zapomina o wielu rzeczach podczas codziennych aktywności („zapominalski”).

    2. Nadruchliwość, impulsywność
    Sześć lub więcej objawów nadruchliwości/impulsywności utrzymuje się przez co najmniej 6 miesięcy w stopniu niezgodnym z poziomem rozwojowym dziecka i zaburzającym jego funkcjonowanie.

    Nadruchliwość:
    a)Często porusza rękami lub stopami lub „wierci się” w pozycji siedzącej
    b)Często wstaje z miejsca w klasie lub w innych sytuacjach, gdy oczekiwane jest pozostawanie w pozycji siedzącej
    c)Często biega w koło lub wspina się w nieodpowiednich sytuacjach (u młodzieży i dorosłych może być ograniczone do uczucia niepokoju
    d)Ma trudności ze spokojną zabawą
    e)Jest często „na biegu” lub często „działa jak nakręcony”
    f)Często mówi nadmiernie

    Impulsywność
    a)Często wyrywa się do odpowiedzi zanim pytanie zostaje ukończone
    b)Ma trudności z poczekaniem na swoją kolej
    c)Często przerywa i przeszkadza innym (np. wtrąca się do rozmów i zabaw)

    B. Niektóre z objawów nadruchliwości/impulsywności lub zaburzeń uwagi były obecne przed ukończeniem 7 roku życia.

    C. Część objawów jest obecna w dwóch lub więcej środowiskach (np. w szkole/pracy i w domu).

    D. Objawy znacząco zaburzają funkcjonowanie społeczne, szkolne lub zawodowe.

    E. Objawy nie występują wyłącznie w przebiegu całościowych zaburzeń rozwojowych, schizofrenii lub innych zaburzeń psychotycznych i nie są bardziej charakterystyczne dla innych zaburzeń psychicznych (np. zaburzeń nastroju, lękowych, zaburzeń osobowości).

    Leczenie:
    W leczeniu stosuje się zarówno wsparcie psychologiczne, oddziaływania środowiskowe jak i farmakoterapię. Poprawę można uzyskać łącząc kilka elementów:

  • oddziaływania środowiskowe i behawioralne,
  • redukcję bodźców (ograniczenie bodźców rozpraszających),
  • utrzymywanie przewidywalnego, regularnego schematu dnia,
  • ustrukturyzowane warunki w szkole/klasie,
  • specyficzne techniki nauczania (zadania podzielone na części, przerwy),
  • ograniczanie(lecz nie eliminowanie) liczby wyborów do 2-3 opcji
  • wyeliminowanie lub zmiana określonych zachowań,
  • wzmocnienia pozytywne,
  • bezpieczne, nie karzące środowisko, lecz z wytyczonymi granicami,
  • bycie konsekwentnym,
  • farmakoterapię.