Encyklopedia leków

Tiklopidyna, Ticlopidine, Ticlopidinum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o tiklopidynie

Rok wprowadzenia na rynek
1991
Substancje aktywne
chlorowodorek tiklopidyny, tiklopidyna
Działanie tiklopidyny
przeciwagregacyjne (przeciwpłytkowe, zmniejsza agregację płytek krwi)
Postacie tiklopidyny
tabletki powlekane
Układy narządowe
układ krwiotwórczy i krew
Specjalności medyczne
Choroby wewnętrzne, Geriatria, Hematologia, Kardiologia, Medycyna rodzinna
Rys historyczny tiklopidyny

Tiklopidyna została wprowadzona do obrotu w 1991 roku przez osiem podmiotów odpowiedzialnych: Mylan Pharmaceuticals INC, Watson Laboratories INC, TEVA Pharmaceuticals USA INC, Actavis Elizabeth LLC, SUN Pharmaceuticals Industries INC, Apotex INC, Sandoz INC oraz Roche Palo Alto LLC.

Wzór sumaryczny tiklopidyny

C14H14ClNS

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające tiklopidynę

Wskazania do stosowania tiklopidyny

Tiklopidyna należy do leków, które hamują agregację płytek krwi. Lek stosowany jest w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu u pacjentów po przebytym epizodzie niedokrwienia naczyń mózgowych lub u osób z objawami poprzedzającymi udar. Leczenie tiklopidyną powinno wdrażać się u pacjentów, u których niemożliwe bądź nieskuteczne jest stosowanie kwasu acetylosalicylowego.

Ponadto tiklopidyna stosowana jest profilaktycznie w celu zapobiegania ciężkim incydentom niedokrwienia, szczególnie w obrębie naczyń wieńcowych oraz u osób z zarostową miażdżycą tętnic kończyn dolnych w fazie chromania przestankowego. Lek podawany jest również, aby zapobiec wykrzepianiu w przetoce tętniczo-żylnej u pacjentów poddawanych hemodializom.

Dawkowanie tiklopidyny

Tiklopidynę stosuje się doustnie, zażywając lek z posiłkiem lub krótko po nim, co poprawia wchłanialność leku i zmniejsza ryzyko wystąpienia oraz nasilenia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego. Dobowa dawka tiklopidyny wynosi 500 mg. Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania leku u osób z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek. Tiklopidyny nie stosuje się u dzieci i niemowląt.

Przeciwskazania do stosowania tiklopidyny

Tiklopidyny nie stosuje się u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną. Ponadto lek jest przeciwwskazany u osób z:

  • zaburzeniami ze strony układu krwiotwórczego w wywiadzie, np. neutropenią, agranulocytozą, małopłytkowością czy plamicą zakrzepową małopłytkową;
  • skazami krwotocznymi;
  • chorobami przebiegającymi z wydłużeniem czasu krzepnięcia krwi;
  • uszkodzeniami narządowymi ze skłonnością do krwawień;
  • krwotocznym udarem mózgu;
  • czynną chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy;
  • ciężką niewydolnością wątroby.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania tiklopidyny

Tiklopidyna może powodować ciężkie, a niekiedy prowadzące do zgonu działania niepożądane, które mają charakter hematologiczny lub krwotoczny. Często są one związane z nieodpowiednim monitorowaniem stężenia leku we krwi, a w przypadku wystąpienia działania niepożądanego złym postępowaniem, bądź późnym rozpoznaniem objawów. Innym powodem wystąpienia hematologicznych działań niepożądanych może być jednoczesne podawanie leków przeciwzakrzepowych wraz z lekami hamującymi agregację płytek, tj. kwasu acetylosalicylowego lub niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Wyjątkiem jest podawanie kwasu acetylosalicylowego wraz z tiklopidyną przez jeden miesiąc po implantacji stentów wieńcowych.

Na początku leczenia tiklopidyną należy wykonać morfologię krwi wraz z rozmazem, a także oznaczenie poziomu płytek krwi. Badania te należy wykonywać co dwa tygodnie przez pierwsze trzy miesiące kuracji, a także w ciągu 15 dni po zakończeniu leczenia, jeżeli wystąpiła konieczność przerwania leczenia w ciągu pierwszych trzech miesięcy terapii.

W przypadku zmniejszenie liczby neutrofilii poniżej 1500/mm3 należy powtórzyć badanie w celu potwierdzenia wyników. W przypadku stwierdzenia neutropenii, tj. spadku liczby neutrofilii poniżej 1500/mm3, a także trombocytopenii, tj. spadku liczby płytek krwi poniżej 100000/mm3, należy bezwzględnie przerwać leczenie tiklopidyną.

Ze względu na długi okres półtrwania tiklopidyny w osoczu, zalecane jest, aby u pacjentów, u których przerwano leczenie w czasie pierwszych 90 dni terapii, wykonać badanie morfologii krwi wraz z rozmazem w ciągu dwóch tygodni od zaprzestania leczenia. 

Przed rozpoczęciem leczenia pacjent powinien zostać poinformowany o możliwości wystąpienia objawów, które mogą świadczyć o wystąpieniu neutropenii. Należą do nich gorączka, ból gardła, a także owrzodzenie jamy ustnej. Może pojawić także małopłytkowość lub zaburzenia krzepnięcia, objawiające się przedłużonym lub nieoczekiwanym krwawieniem, wybroczynami, plamicą, bądź smolistymi stolcami. W przypadku pojawienia się którychkolwiek wymienionych powyżej działań niepożądanych, pacjent musi bezwzględnie zaprzestać stosować lek i poinformować o tym fakcie lekarza. Natomiast decyzja o ponownym rozpoczęciu leczenia powinna zostać podjęta po wykonaniu badań laboratoryjnych i dokładnej ocenie stanu klinicznego pacjenta.

Pacjent powinien również zostać poinformowany o możliwości wystąpienia zapalenia wątroby. Po pojawieniu się objawów takich jak żółtaczka, jasne stolce czy ciemne zabarwienie moczu, należy koniecznie skontaktować się z lekarzem.

Wystąpienie tromocytopenii, niedokrwistości hemolitycznej, zaburzeń czynności nerek i wątroby czy objawów neurologicznych, które podobne są do przemijającego ataku niedokrwiennego lub udaru mózgu, może wskazywać na wystąpienie zagrażającej życiu zakrzepowej plamicy małopłytkowej. Objawy tej choroby mogą rozwinąć się bardzo szybko, a większość przypadków pojawia się w pierwszym ośmiu tygodniach leczenia. W przypadku wystąpienia plamicy konieczne jest włączenie leczenia specjalistycznego, ponieważ choroba może prowadzić do zgonu.

Tiklopidyna powinna być stosowna z dużą ostrożnością u osób ze skłonnościami do krwawień. Dlatego też leku nie wolno podawać jednocześnie z heparyną, lekami przeciwzakrzepowymi, bądź lekami przeciwpłytkowymi. W wyjątkowych sytuacjach, kiedy wymagane jest jednoczesne podawanie tych leków, pacjent powinien pozostawać pod ścisłą kontrolą kliniczną i laboratoryjną.

Pacjenci stosujący tiklopidynę powinni zachować szczególną uwagę podczas zabiegów chirurgicznych czy stomatologicznych, nawet takich jak ekstrakcja zęba, gdyż wzrasta u nich ryzyko przedłużonego krwawienia. Przed planowanym zabiegiem należy przerwać stosowanie tiklopidyny na co najmniej dziesięć dni. Wyjątek stanowią sytuacje, kiedy aktywność przeciwpłytkowa jest bezwzględnie konieczna.

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania tiklopidyny u pacjentów z zaburzeniami wątroby. W przypadku podejrzenia wystąpienia tego typu zaburzeń należy wykonać badanie czynności wątroby. Jeśli wystąpi żółtaczka bądź zapalenie wątroby należy przerwać leczenie i również wykonać badanie czynności wątroby.

Szczególną uwagę należy zachować także u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, u których konieczne może być zmniejszenie dawki tiklopidyny bądź zaprzestanie stosowania leku, gdy mogą pojawić się zaburzenia krwotoczne bądź związane z układem krwiotwórczym.

Konieczne jest także kontrolowanie wszystkich pacjentów przyjmujących tiklopidynę pod kątem pojawienia się działań niepożądanych, zwłaszcza w trakcie trzech pierwszych miesięcy leczenia.

Interakcje tiklopidyny z innymi substancjami czynnymi

Ryzyko wydłużenia czasu krzepnięcia krwi. Szczególnie nie zaleca się równoczesnego stosowania tiklopidyny i kwasu acetylosalicylowego.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Aceklofenak (Aceclofenac) NLPZ hamujące silniej COX-2 niż COX-1
Acemetacyna (Acemetacin) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Benzydamina (Benzydamine) substancje znieczulające miejscowo - INNE
Celekoksyb (Celecoxibum) NLPZ hamujące wybiórczo COX-2 - koksyby
Deksibuprofen (Dexibuprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Deksketoprofen (Dexketoprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Etorykoksyb (Etoricoxib) NLPZ hamujące wybiórczo COX-2 - koksyby
Fenylobutazon (Phenylbutazone) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Flurbiprofen (Flurbiprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Ibuprofen (Ibuprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Indometacyna (Indomethacin) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Ketoprofen (Ketoprofen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Kwas acetylosalicylowy (Acetylsalicylic acid) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Kwas mefenamowy (Mefenamic acid) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Kwas tolfenamowy (Tolfenamic acid) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Lornoksykam (Lornoxicam) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Metamizol (Metamizole) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Nabumeton (Nabumetone) NLPZ hamujące silniej COX-2 niż COX-1
Naproksen (Naproxen) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Nimesulid (Nimesulide) NLPZ hamujące silniej COX-2 niż COX-1
Parekoksyb (Parecoxib) NLPZ hamujące wybiórczo COX-2 - koksyby
Piroksykam (Piroxicam) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Salicylamid (Salicylamide) NLPZ hamujące silniej COX-2 niż COX-1
Salicylan choliny (Choline salicylate) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Salicylan metylu (Methyl salicylate) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Diklofenak (Diclofenac) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Etofenamat (Etofenamate) NLPZ hamujące nieswoiście COX-1 i COX-2 oraz paracetamol
Zmniejszenie stężenia tiklopiyny we krwi o ok. 18%.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Węglan dihydroksyglinowo-sodowy (Dihydroxyaluminum sodium carbonate) związki glinu
Wodorotlenek glinu (Aluminium hydroxide) substancje zobojętniające
Węglan magnezu (Magnesium carbonate) związki magnezu
Węglan wapnia (Calcium carbonate) związki wapnia
Wodorotlenek magnezu (Magnesium hydroxide) substancje zobojętniające
Wydłużenie czasu krzepnięcia krwi.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Abcyksymab (Abciximab) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Acenokumarol (Acenocoumarol) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Apiksaban (Apixaban) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory czynnika Xa
Cilostazol (Cilostazol) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Dabigatran (Dabigatran) leki przeciwzakrzepowe-inhibitory trombiny
Dalteparyna (Dalteparin) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Edoksaban (Edoxaban) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory czynnika Xa
Epoprostenol (Epoprostenol) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Fondaparynuks (Fondaparinux) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory czynnika Xa
Heparyna (Heparin) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Iloprost (Iloprost) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Klopidogrel (Clopidogrel) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Nadroparyna (Nadroparin calcium) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Prasugrel (Prasugrel) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Rywaroksaban (Rivaroxaban) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory czynnika Xa
Sulodeksyd (Sulodexide) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Tikagrelor (Ticagrelor) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Warfaryna (Warfarin) leki przeciwzakrzepowe - antagoniści witaminy K
Worapaksar (Vorapaksar) leki przeciwzakrzepowe - inhibitory agregacji płytek
Enoksaparyna (Enoxaparin) leki przeciwzakrzepowe - heparyna, heparynoidy i pochodne
Ryzyko zahamowania eliminacji teofiliny, co zwiększa ryzyko jej przedawkowania.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Teofilina (Theophylline) metyloksantyny - blokery adenozyny i fosfodiesterazy
Ryzyko wystąpienia senności i letargu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Fenytoina (Phenytoin) leki przeciwpadaczkowe - blokujące kanały sodowe i stabilizujące błony neuronów
Ryzyko wzrostu stężenia propranololu we krwi.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Propranolol (Propranolol) antagoniści receptorów beta-1 i beta-2 adrenergicznych
Ryzyko zmniejszenia stężenia cyklosporyny we krwi. Zalecane jest badanie poziomu cyklosporyny we krwi.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Cyklosporyna (Cyclosporine) inhibitory kalcyneuryny
Ryzyko zmniejszenia stężenia digoksyny w osoczu, ale bez wpływu na skuteczność terapeutyczną.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Digoksyna (Digoxin) glikozydy nasercowe

Wpływ tiklopidyny na prowadzenie pojazdów

Podczas stosowania tiklopidyny mogą pojawić się ośrodkowe działania niepożądane tj. zawroty głowy, które mogą zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Inne rodzaje interakcji

Badania diagnostyczne

Tiklopidyna może powodować wzrost stężenia cholesterolu i triglicerydów we krwi.

Wpływ tiklopidyny na ciążę

Brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tiklopidyny przez kobiety w ciąży. W badaniach na zwierzętach nie wykazano negatywnego wpływu leku na płód. Tiklopidynę można stosować w ciąży jedynie w przypadku bezwzględnej konieczności.

Wpływ tiklopidyny na laktację

Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania tiklopidyny u kobiet karmiących piersią. Jednakże w badaniach przedklinicznych na zwierzętach zaobserwowano, że lek przenika do mleka samic szczura.  Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych u dziecka, nie należy stosować tiklopidyny podczas karmienia piersią.

Skutki uboczne (podanie doustne)

biegunka
Bardzo często
ból głowy
Bardzo często
wzrost stężenia cholesterolu HDL i trójglicerydów
Bardzo często
nudności
Bardzo często
zwiększona aktywność enzymów wątrobowych
Bardzo często
zawroty głowy
Bardzo często
agranulocytoza
Często
neutropenia
Często
krwiomocz
Rzadko
Zwiększenie stężenia bilirubiny
Rzadko
zaburzenia czucia
Rzadko
krwawienie z nosa
Rzadko
trombocytopenia
Rzadko
wybroczyny
Rzadko
wysypka ze świądem
Rzadko
powstawanie siniaków
Rzadko
owrzodzenie żołądka i jelit
Rzadko
wstrząs septyczny
Rzadko
krwotok ze spojówek
Rzadko
pancytopenia
Niezbyt często
plamica małopłytkowa
Niezbyt często
rumień wielopostaciowy
Niezbyt często
szum w uszach
Niezbyt często
aplazja szpiku
Niezbyt często
zapalenie wątroby
Niezbyt często
krwawienie śródmózgowe
Niezbyt często
toksyczna nefropatia
Bardzo rzadko
obrzęk naczynioruchowy
Bardzo rzadko
zespół lyella – toksyczna nekroliza naskórka
Bardzo rzadko
eozynofilia
Bardzo rzadko
zapalenie naczyń
Bardzo rzadko
ból stawów
Bardzo rzadko
gorączka
Bardzo rzadko
reakcje anafilaktyczne
Bardzo rzadko
liszaj rumieniowaty
Bardzo rzadko
reakcje alergiczne
Bardzo rzadko
zespół Stevensa-Johnsona
Bardzo rzadko

Działa niepożądane zostały podzielone ze względu na częstotliwość występowania u pacjentów. (Klasyfikacja MdDRA)

Bardzo często
(≥1/10)
Często
(≥1/100 do <1/10)
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)
Rzadko
(≥1/10 000 do < 1/1000)
Bardzo rzadko
(<1/10 000)
Częstość nieznana
Nie można ocenić na podstawie dostępnych danych

Objawy przedawkowania tiklopidyny

W przypadku przedawkowania tiklopidyny może dojść do wydłużenia czasu krwawienia oraz zwiększenia aktywności aminotransferazy alaninowej we krwi. Objawy te ustępują samoistnie.

Mechanizm działania tiklopidyny

Tiklopidyna należy do leków antyagregacyjnych i hamuje uwalnianie płytkowych czynników krzepnięcia, przez co zapobiega tworzeniu zakrzepów w tętnicach i żyłach. Lek hamuje zależną od ADP aktywację płytek krwi poprzez blokowanie receptora P2Y12 na powierzchni płytek oraz zmniejsza łączenie się fibrynogenu z receptorem glikoproteinowym płytki (IIb i IIIa). Uniemożliwia to agregację płytek krwi, co wydłuża czas krwawienia oraz zmniejsza lepkość krwi. 

Wpływ tiklopidyny na płytki krwi jest dawkozależny, a mniejsze dawki leku wykazują działanie słabsze i opóźnione. Tiklopidyna wiąże się z płytkami krwi w sposób nieodwracalny, przez co tracą one zdolności agregacyjne do końca swojego życia. Dlatego czas działania tiklopidyny szacuje się na 8-10 dni, a maksymalny efekt antyagregacyjny pojawia się po 8-11 dniach stosowania leku.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Abcyksymab
  • Cilostazol
  • Epoprostenol
  • Eptyfibatyd
  • Iloprost
  • Kangrelor
  • Klopidogrel
  • Kwas acetylosalicylowy
  • Prasugrel
  • Seleksypag
  • Tikagrelor
  • Treprostinil
  • Worapaksar

Wchłanianie tiklopidyny

Tiklopidyna wchłania się szybko i prawie całkowicie z przewodu pokarmowego (ponad 80% przyjętej dawki). Pokarm wyraźnie poprawia wchłanialność leku. Stężenie maksymalne tiklopidyny osiągane jest po 2 h od podania.

Dystrybucja tiklopidyny

Tiklopidyna wiąże się w ok. 98% z białkami osocza, natomiast w mniejszym stopniu wiążą się jej metabolity (40-50%).

Metabolizm tiklopidyny

Tiklopidyna metabolizowana jest w wątrobie do co najmniej 20 różnych metabolitów.

Wydalanie tiklopidyny

Tiklopidyna wydalana jest głównie z moczem (60% dawki) i kałem (25% dawki), przede wszystkim w postaci metabolitów. Okres półtrwania leku po podaniu jednorazowej dawki wynosi 8-12 h, natomiast przy podaniu wielokrotnym ulega on wydłużeniu do 4-5 dni.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij