Encyklopedia leków

Kwas foliowy (Witamina B9), Folic acid, Acidum folicum - zastosowanie, działanie, opis

Podstawowe informacje o kwasie foliowym

Rok wprowadzenia na rynek
1946
Substancje aktywne
kwas foliowy
Działanie kwasu foliowego
uzupełnia niedobory kwasu foliowego (kwasu pteroilomonoglutaminowego, witaminy B9)
Postacie kwasu foliowego
tabletki, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, tabletki powlekane
Układy narządowe
układ krwiotwórczy i krew, układ pokarmowy (trawienny), układ krwionośny (sercowo-naczyniowy)
Specjalności medyczne
Ginekologia i położnictwo, Hematologia, Kardiologia, Medycyna rodzinna
Rys historyczny kwasu foliowego

Kwas foliowy został wprowadzony na rynek w 1946 roku przez podmiot odpowiedzialny Lederle.

Wzór sumaryczny kwasu foliowego

C19H19N7O6

Spis treści

Wybrane produkty lecznicze dopuszczone do obrotu w RP zawierające kwas foliowy

Wskazania do stosowania kwasu foliowego

Kwas foliowy należy do witamin z grupy B. Jest szczególnie ważny w fazach szybkiego podziału komórek, dlatego niezbędny jest do prawidłowego rozwoju tkanek płodowych, układu krwiotwórczego i nabłonka przewodu pokarmowego. 

Kwas foliowy stosowany jest w profilaktyce i leczeniu niedoborów substancji w organizmie, niedokrwistości megaloblastycznej, przewlekłym niedożywieniu, alkoholizmie, łuszczycy, zaburzeniach wchłaniania jelitowego, przewlekłych chorobach związanych z hemolizą krwi, takich jak: talasemie, zimnica, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa oraz u pacjentów poddawanych dializom. Witamina B9 wskazana jest również u osób przyjmujących leki takie jak: barbiturany, cyklospotyna, prymidon, sulfasalazyna, trimetoprym i doustne środki antykoncepcyjne.

Ponadto kwas foliowy stosowany jest u kobiet planujących potomstwo i we wczesnym okresie ciąży, w celu obniżenia ryzyka powstawania wad cewy nerwowej u płodu. Zalecany jest szczególnie kobietom, które urodziły dziecko dotknięte tą wadą.

Dawkowanie kwasu foliowego

Kwas foliowy stosuje się doustnie. Dawka stosowana w leczeniu zależna jest od wskazań i wieku.

Dawka zwykle stosowana (dobowa) u dzieci: 5–15 mg.

Dawka zwykle stosowana (dobowa) u osób dorosłych: 0,4–45 mg.

Przeciwskazania do stosowania kwasu foliowego

Kwas foliowy przeciwwskazany jest w przypadku występowania nadwrażliwości na substancję oraz u pacjentów z niektórymi typami nowotworów.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania kwasu foliowego

Należy zachować ostrożność stosując kwas foliowy u pacjentów z niedokrwistością megaloblastyczną, ponieważ substancja może częściowo złagodzić objawy hematologiczne wynikające z niedoboru witaminy B12 i maskować postęp choroby. Zaleca się przeprowadzenie dokładnej diagnostyki dotyczącej niedoboru witaminy B12, przed podaniem kwasu foliowego. W przypadku wątpliwości lub stwierdzenia niedokrwistości megaloblastycznej wynikającej z niedoboru witaminy B12, kwas foliowy należy stosować równocześnie z witaminą B12.

U kobiet, które urodziły dzieci z wadą cewy nerwowej, należy stosować witaminę B9 w dawkach dobowych 4–5 mg przez minimum trzy miesiące przed planowaną ciążą, ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia wady cewy nerwowej u kolejnego dziecka.

Interakcje kwasu foliowego z innymi substancjami czynnymi

Zmniejszenie siły działania etosuksymidu.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Etosuksymid (Ethosuximide) leki przeciwpadaczkowe - blokery kanałów wapniowych
Stosowanie doustnych leków antykoncepcyjnych i leków przeciwgruźliczych zwiększa metabolizm kwasu foliowego i obniża jego skuteczność działania.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Estriol (Estriol) estrogeny naturalne i syntetyczne
Izoniazyd (Isoniazid) substancje stosowane w leczeniu gruźlicy
Lewonorgestrel (Levonorgestrel) progestageny
Zmniejszenie skuteczności działania kwasu foliowego, wynikające z blokowania reduktazy dihydrofolianowej, która przekształca kwas foliowy do jego biologicznie czynnej postaci, tj. kwasu tetrahydrofoliowego.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Metotreksat (Methotrexate) antymetaboilty kwasu foliowego (inhibitory reduktazy kwasu dihydrofoliowego)
Sulfacetamid (Sulfacetamide) sulfonamidy
Kotrimoksazol (Sulfametoksazol+Trimetoprim) (Co-trimoxazole (sulfamethoxazole+trimethoprim)) sulfonamidy i trimetoprim
Sulfasalazyna (Sulfasalazine) pochodne kwasu aminosalicylowego
Trimetoprim (Trimethoprim) sulfonamidy i trimetoprim
Kwas foliowy może zwiększać szybkość metabolizmu substancji przeciwdrgawkowych i zwiększać ryzyko wystąpienia drgawek i napadów padaczki.
Substancja czynna: Grupa farmakoterapeutyczna:
Fenobarbital (Luminal) (Phenobarbital) inne leki przeciwpadaczkowe
Fenytoina (Phenytoin) leki przeciwpadaczkowe - blokujące kanały sodowe i stabilizujące błony neuronów
Prymidon (Primidone) barbiturany i pochodne

Wpływ kwasu foliowego na ciążę

Kwas foliowy może być stosowany w okresie ciąży. Przyjmowanie substancji w ciąży zmniejsza ryzyko wystąpienia wady cewy nerwowej.

Wpływ kwasu foliowego na laktację

Kwas foliowy można stosować u kobiet karmiących piersią. Substancja przenika do mleka matki.

Skutki uboczne (podanie doustne)

świąd
Rzadko
wysypka
Rzadko
alergiczne reakcje skórne
Rzadko
biegunka
Niezbyt często
depresja
Niezbyt często
senność
Niezbyt często
wymioty
Niezbyt często
wzdęcia
Niezbyt często
trudności w zasypianiu
Niezbyt często
brak łaknienia
Niezbyt często
gorzki smak w ustach
Niezbyt często
nadmierna pobudliwość nerwowa
Niezbyt często
obrzęk naczynioruchowy
Bardzo rzadko
skurcz oskrzeli
Bardzo rzadko
reakcja anafilaktyczna
Częstotliwość nieznana

Działa niepożądane zostały podzielone ze względu na częstotliwość występowania u pacjentów. (Klasyfikacja MdDRA)

Bardzo często
(≥1/10)
Często
(≥1/100 do <1/10)
Niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100)
Rzadko
(≥1/10 000 do < 1/1000)
Bardzo rzadko
(<1/10 000)
Częstość nieznana
Nie można ocenić na podstawie dostępnych danych

Mechanizm działania kwasu foliowego

Witamina B9 odgrywa rolę koenzymu w reakcjach przeniesienia grup funkcyjnych jednowęglowych podczas procesu biosyntezy zasad pirymidynowych i purynowych, wchodzących w skład DNA i RNA oraz w przemianach aminokwasów.

Kwas foliowy, wraz z innymi witaminami z grupy B, uczestniczy w metabolizmie homocysteiny do metioniny. W efekcie zmniejsza  się poziom homocysteiny we krwi, która w wysokich stężeniach jest czynnikiem zwiększającym ryzyko występowania miażdżycy i innych chorób układu krążenia.

Kwas foliowy stosowany jest podczas leczenia metotreksatem, który hamuje aktywność reduktazy dihydrofolianowej. Suplementacja kwasem foliowym zapobiega niedoborom i skutkom ubocznym związanym z terapią metotreksatem, takim jak owrzodzenia jamy ustnej i podrażnienia przewodu pokarmowego.

Kwas foliowy ma wpływ na rozwój tkanek płodowych. Przyjmowanie witaminy Bprzez co najmniej miesiąc przed zapłodnieniem oraz w pierwszym trymestrze ciąży, zmniejsza ryzyko występowania wad cewy nerwowej u potomstwa.

Substancje czynne o tym samym mechanizmie działania

  • Benfotiamina
  • Biotyna
  • Hydroksykobalamina
  • Pantenol
  • Pantotenian wapnia (Witamina B5)
  • Witamina B1 (Tiamina)
  • Witamina B12 (Cyjanokobalamina)
  • Witamina B2 (Ryboflawina)
  • Witamina B3 (Nikotynamid, amid kwasu nikotynowego, niacyna, witamina PP)
  • Witamina B6 (Pirydoksyna)

Wchłanianie kwasu foliowego

Kwas foliowy wchłania się w dwunastnicy i jelicie czczym w około 70–80%. Stężenie maksymalne substancji w osoczu osiągane jest po upływie 2–3 godzin po podaniu.

Dystrybucja kwasu foliowego

Kwas foliowy wiązany jest z białkami osocza w około 70%. Ulega dystrybucji do wszystkich tkanek organizmu. Substancja magazynowana jest głównie w wątrobie.

Metabolizm kwasu foliowego

Kwas foliowy jest przekształcany przy udziale reduktazy dihydrofolianowej do kwasu 5,6,7,8-terahydrofoliowego (FH4, kwasu folinowego). W kolejnym etapie metabolizmu do kwasu folinowego zostają przyłączone reszty kwasu glutaminowego, tworząc aktywną formę – koenzym.

Wydalanie kwasu foliowego

Wydalanie kwasu foliowego odbywa się w 80% z moczem. Okres półtrwania substancji w osoczu wynosi około 3,5 godziny.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij