Udar jako jeden z pierwszych objawów COVID-19
Justyna Piekara

Udar jako jeden z pierwszych objawów COVID-19

Naukowcy i lekarze nieustannie próbują zrozumieć długoterminowe skutki COVID-19. Okazuje się, że koronawirus, oprócz oczywistych i łatwo dostrzegalnych objawów, takich jak kaszel, duszności czy gorączka, prawdopodobnie może przyczynić do udaru i powstania innych deficytów neurologicznych.

Udar mózgu może być związany z koronawirusem

Pracownicy służby zdrowia są świadkami nieproporcjonalnie większej liczby udarów mózgu wśród pacjentów z COVID-19 w porównaniu z pacjentami niezainfekowanymi SARS-CoV-2. Czy zatem istnieje związek między COVID-19 a ryzykiem udaru?

Choć trend jest zauważalny, to jeszcze za wcześnie, by można było mówić o pewności. Na ten moment praktyka kliniczna nie zmieni się przez te ustalenia. Biorąc pod uwagę niedawny przebieg pandemii, większość wykonanych do tej pory eksperymentów obejmowała stosunkowo małe serie przypadków – prace te mogą stanowić wstęp do dalszych badań.

Objawy neurologiczne związane z COVID-19

Zarówno mniej szkodliwe ludzkie koronawirusy (HCoV-OC43, HCoV-229E, H-CoV-HKU1, H-CoV -NL63), jak i te szczepy, które wywołały epidemie w latach ubiegłych (SARS-CoV, MERS-CoV), wiązały się ze sporadycznymi chorobami układu nerwowego. Wszystko wskazuje na to, że podobna zależność będzie dotyczyć COVID-19. 

W ogólnym rozrachunku odsetek infekcji SARS-CoV-2 prowadzący do chorób neurologicznych prawdopodobnie pozostanie niewielki, ale biorąc pod uwagę, że obecnie borykamy się z ogólnoświatową pandemią, możemy mieć do czynienia ze stosunkowo dużą liczbą takich przypadków.

W badaniu opublikowanym w „JAMA Neurology” przeanalizowano 214 przypadków pacjentów hospitalizowanych z powodu potwierdzonej infekcji COVID-19 w Wuhan w Chinach, pierwotnym epicentrum pandemii. U blisko 40% badanych oprócz problemów z oddychaniem ujawniły się problemy neurologiczne.

Według szacunków naukowców z Wielkiej Brytanii – M. A. Ellul’a i jego zespołu, częstości występowania przewidują łącznie 1805–9671 pacjentów z powikłaniami ze strony ośrodkowego układu nerwowego (OUN) i 2407–7737 z powikłaniami dotyczącymi obwodowego układu nerwowego (PNS). Wszystko wskazuje na to, że liczby te będą rosły wraz z kontynuacją pandemii.

Czy udar może być następstwem COVID-19?

Najprościej rzecz ujmując, udar ma miejsce, gdy krew nie może swobodnie przepływać do mózgu, a wraz z nią przestaje być doprowadzany tlen i substancje odżywcze. W rezultacie komórki nerwowe zostają uszkodzone i obumierają. Udar może być zapoczątkowany powstaniem zakrzepu krwi, zwężeniem lub pęknięciem naczynia krwionośnego w mózgu, jest to złożona dolegliwość, która może mieć różne przyczyny i objawiać się na wiele sposobów.

Prawdopodobnie powstałe w czasie infekcji COVID-19 stan zapalny oraz nadkrzepliwość skutkują tworzeniem się zakrzepów w naczyniach krwionośnych i w konsekwencji mogą doprowadzić do udaru. Naukowcy z Western University i Lawson Health Research Institute badali związek między COVID-19 a udarem. Wyniki swojej pracy opublikowali internetowym wydaniu „Neurology”. Zespół badawczy donosi, że u osób bezobjawowo przechodzących COVID-19 może dochodzić do udaru mózgu.

Na podstawie przeanalizowanych danych z całego świata, Kanadyjczycy wysnuli wniosek, że 2 na 100 hospitalizowanych pacjentów doznaje udaru mózgu. Co więcej, osoby przed 50. rokiem życia nie wykazywały objawów typowych dla COVID-19 w momencie, gdy doszło do udaru.

Badania w sprawie istnienia potencjalnego związku COVID-19 z częstością występowania udaru prowadzą również doktorzy nauk medycznych – Florian P. Thomas, Kierownik Katedry Neurologii w Neuroscience Institute w Hackensack University Medical Center i Thomas Steineke, dyrektor i kierownik neurochirurgii z Neuroscience Institute w JFK Medical Center. W wybranych przypadkach zdecydowali się prowadzić obserwacje swoich pacjentów na bieżąco. Wcześniej wspomniane prace badawcze powstały na podstawie danych retrospektywnych.

Światowa Organizacji Udaru Mózgu wykazała, że ryzyko udaru niedokrwiennego podczas COVID-19 wynosi około 5%. Udary krwotoczne związane z COVID-19 są znacznie rzadsze.

Udar niedokrwienny a COVID-19

Naukowcy przeanalizowali dane 844 pacjentów ze szpitali University of Pennsylvania, Penn Presbyterian Medical Center i Pennsylvania Hospital z objawami COVID-19. Wyniki obserwacji opublikowano w „Stroke”, możemy przeczytać, że korelacja udarów niedokrwiennych z COVID-19 jest niska. Zwykle były one związane z zaistniałymi wcześniej czynnikami ryzyka niż samym koronawirusem.

Udar krwotoczny a COVID-19

Chociaż patogeneza udarów krwotocznych w przebiegu COVID-19 nie została w pełni wyjaśniona, prawdopodobne jest, że powinowactwo SARS-CoV-2 do receptorów ACE-2, w śródbłonkowych i tętniczych komórkach mięśni gładkich w mózgu, pozwala wirusowi uszkadzać tętnice wewnątrz czaszkowe, powodując pękanie ścian naczyń. Towarzyszce temu masowe uwalnianie cytokin może dodatkowo uszkodzić i powodować rozpad bariery krew-mózg i wywołać zespół krwotocznej tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES).

  1. K. Pyrć, Ludzkie koronawirusy, „Postępy Nauk Medycznych” 2015, nr 4b, s. 48-54.
  2. M. A. Ellul, L. Benjain, B. Singh, Neurological associations of COVID-19, „Lancet Neurology” 2020, nr 9 (19), s. 767-783, [online] https://doi.org/10.1016/S1474-4422(20)30221-0, [dostęp:] 16.10.2020.
  3. J. D. Spence, G. R. de Freitas, L. C. Pettigrew, Mechanism of stroke in COVID-19, „Cerebrovasculad Diseases” 2020, nr 49 (4), [online] https://doi.org/10.1159/000509581, [dostęp:] 16.10.2020.
  4. L. Mao, H. Jin, M. Wang, Neurologic Manifestations of Hospitalized Patients With Coronavirus Disease 2019 in Wuhan, China, „JAMA Neurology” 2020, nr 77(6), s.683-690, [online] doi:10.1001/jamaneurol.2020.1127, [dostęp:] 16.10.2020.
  5. S. Friedman, M. B. Bullrich, A. Jimenez–Ruiz, Stroke Risk, phenotypes, and death in COVID-19: systematic review and newly reported cases, „n.neurology.org” [online] https://n.neurology.org/content/early/2020/09/15/WNL.0000000000010851, [dostep:] 16.10.2020.
  6. K. Woehnker, Can COVID-19 Cause a Stroke?, "www.hackensackmeridianhealth.org" [online], https://www.hackensackmeridianhealth.org/HealthU/2020/05/20/can-covid-19-cause-a-stroke, [dostep] 16.10. 2020.
  7. A. Rothstein, O. Oldridge, H. Shwennsen, Acute Cerebrovascular Events in Hospitalized COVID-19 Patients, "Stroke" 2020, nr 59 (19), [online] https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/STROKEAHA.120.030995, [dostep:] 16.10.2020.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Porost islandzki – składnik tabletek na gardło dla dzieci i dorosłych

    Porost islandzki, zwany inaczej płucnicą, bądź tarczownicą, rośnie na całej półkuli północnej. Obecne w nim kwasy porostowe hamuja rozwój drobnoustrojów w organizmie i wspomagają leczenie stanów zapalnych górnych dróg oddechowych. Preparaty z porostem islandzkim pomagają złagodzić pierwsze objawy przeziębienia i grypy, takie jak suchy kaszel czy drapanie i ból gardła, mogą być stosowane zarówno przez dorosłych, jak i dzieci.

  • Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy, leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów

    Zwyrodnienie stawów (inaczej osteoartroza lub artoza) to powszechnie występujące schorzenie układu ruchu, w przebiegu którego dochodzi do uszkodzenia tkanek budujących staw. Konsekwencją choroby zwyrodnieniowej stawów jest przedwczesne starzenie się struktur stawowych prowadzące do niepełnosprawności. Jakie są przyczyny zwyrodnienia stawów? Jak przebiega leczenie?

  • Czym jest atropina? Czy pomaga na nadpotliwość?

    Powszechnie kojarzona z rozszerzaniem źrenic w gabinecie okulistycznym – atropina, to tak naprawdę bardzo silna substancja, która ma wielokierunkowe działanie, które stymuluje pracę całego organizmu, wypływając m.in. na przyspieszenie akcji serca, działając przeciwwymiotnie, hamując wydzielanie potu i łez. Jakie nie są przeciwwskazania do stosowania atropiny i czy pomaga na nadmierne pocenie się? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Efekt placebo – na czym polega? Czy placebo może być skuteczne?

    Efekt placebo występuje, gdy obserwuje się poprawę stanu klinicznego pacjenta, pomimo że osoba ta nie jest poddawana aktywnemu leczeniu. Naukowcy nie rozumieją jeszcze dokładnie, jak i dlaczego ten efekt występuje. Na ten temat powstało kilka teorii. Według najnowszych naukowych doniesień efekt placebo może pomóc skutecznie redukować dolegliwości bólowe, które towarzyszą wielu schorzeniom. Trwają prace, które mają na celu dokładniejsze poznanie mechanizmów wywołujących to zjawisko.

  • Nocebo – co to jest? Dlaczego efekt nocebo jest wyzwaniem dla klinicystów?

    Negatywne nastawienie pacjenta do stosowanej terapii może zaowocować efektem nocebo. Badania naukowe potwierdziły, że może on mieć realny wpływ na wyniki badań oraz proces leczenia pacjenta. Jak może objawiać się efekt nocebo? W jaki sposób można zminimalizować skutki tego zjawiska?

  • Whiplash (uraz biczowy) – przyczyny, objawy, leczenie, fizjoterapia

    Zderzenie aut lub nagłe hamowanie pojazdu powodują niekontrolowane odgięcie głowy w tył, po którym następuje gwałtowne kompensacyjne zgięcie jej w przód – ruch ten przypomina uderzenie biczem, stąd inna nazwa whiplash – uraz smagnięcia biczem. Może dojść wówczas do naderwania mięśni, naderwania więzadeł, uszkodzenia krążka międzykręgowego, nerwów czy ścięgien. Objawy, które się wówczas pojawiają to silny ból szyi, ograniczenie ruchomości, drętwienie kończyn górnych, ból głowy, barku, pleców.

  • Szczepienia przeciwko COVID-19 w aptece – o czym trzeba wiedzieć?

    W obliczu kolejnej fali zachorowań na COVID-19 farmaceuci mogą odgrywać ważną rolę w zwiększeniu poziomu wyszczepialności społeczeństwa. Jak wygląda procedura szczepienia w punkcie aptecznym? W których placówkach można będzie się zaszczepić? Kto nie powinien korzystać z tego rozwiązania? 

  • Etenzamid – składnik leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Właściwości, przeciwwskazania

    Etenzamid, czyli salicylan, to składnik, który często jest łączony z kwasem acetylosalicylowym i kofeiną. Komplet tych związków sprawia, że ich skuteczność przeciwbólowa lub przeciwzapalna jest bardzo wysoka. Zazwyczaj preparaty z tym składnikiem zalecane są w bólach głowy, bólach mięśniowo-szkieletowych, a także bólach o umiarkowanym nasileniu o podłożu zapalnym. Czy u dzieci można stosować etenzamid, jaka jest bezpieczna, maksymalna dawka dzienna tej substancji dla osoby dorosłej i jaki jest mechanizm działania etenzamidu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij