Co jeść przy cukrzycy? Czego się wystrzegać? Poznaj naszą listę – indeks glikemiczny!
Maria Brzegowy

Co jeść przy cukrzycy? Czego się wystrzegać? Poznaj naszą listę – indeks glikemiczny!

Na cukrzycę choruje około 350 milionów osób na całym świecie. 80-90% przypadków to cukrzyca typu 2. W prowadzeniu pacjenta z cukrzycą istotne jest właściwe żywienie oraz regularna aktywność fizyczna. Co jeść, a czego się wystrzegać w cukrzycy?

Po co stosować dietę w cukrzycy?

Głównym celem podjęcia właściwej dietoterapii w cukrzycy typu 2. jest uzyskanie i utrzymanie prawidłowego (bliskiego normy) stężenia glukozy w surowicy krwi. Ma to zapobiec wystąpieniu szeregu powikłań tej choroby, m.in. stopy cukrzycowej, nefropatii oraz retinopatii.

Odpowiednio prowadzona dieta będzie również obejmować uzyskanie:

  • optymalnego stężenia cholesterolu całkowitego oraz cholesterolu frakcji HDL i LDL oraz triglicerydów w surowicy krwi;
  • optymalnych wartości ciśnienia tętniczego krwi w celu redukcji ryzyka chorób sercowo-naczyniowych; 
  • pożądanej masy ciała.
Podjęcie właściwych kroków żywieniowych w cukrzycy typu 2. to nie tylko dbałość o prawidłową glikemię, ale i stężenie lipidów, optymalne wartości ciśnienia tętniczego krwi oraz o odpowiednią masę ciała.

Jak jeść przy cukrzycy typu 2. – dieta o niskim indeksie glikemicznym

Rekomendowanym sposobem odżywiania się chorych na cukrzycę typu 2. jest dieta o tzw. niskim indeksie glikemicznym. Jej stosowanie opiera się o zasady zdrowego żywienia, a więc ważna jest regularność w spożywaniu posiłków, ich właściwy dobór pod względem objętości i jakości, a także dbałość o odpowiednią ilość wypijanych płynów, ponadto aktywność fizyczna każdego dnia. Całość zaleceń dobrze odzwierciedla model tzw. diety śródziemnomorskiej – czyli sposobu żywienia opartego o jak najniższy stopień przetworzenia produktów, odpowiednią ilość spożywanych surowych warzyw, owoców, częściowe zastąpienie mięsa oraz ryb nasionami roślin strączkowych, a także wprowadzenie umiarkowanych ilości orzechów, pestek oraz roślinnych tłuszczów.

Indeks glikemiczny (IG) określa szybkość trawienia danego produktu spożywczego oraz jego zdolność do podwyższania poziomu glukozy (cukru) w krwiobiegu. Im szybciej ulega on rozkładowi w przewodzie pokarmowym, tym wyższa wartość IG. Dla czystej glukozy jest równa 100. Względem niej oblicza się IG dla innych pokarmów.

Dieta o niskim indeksie glikemicznym w praktyce oznacza dietę o niskim stopniu przetworzenia. Niski (lub opcjonalnie średni) wskaźnik IG będą więc miały produkty mało przetworzone, nieoczyszczone z błonnika pokarmowego czyli m.in. chleb razowy, makaron z pełnego ziarna (pot. „ciemny”), większość surowych warzyw i owoców, naturalny nabiał oraz jego przetwory (jogurt, kefir, maślanka), pestki, nasiona i orzechy.

Mięso oraz ryby nie zawierają węglowodanów, stąd nie klasyfikuje się ich według IG. W formie naturalnej (czyli np. mięso bez panierki) są więc dopuszczalne/rekomendowane w jadłospisie.

Indeks glikemiczny produktów może zmienić się w czasie obróbki kulinarnej – przykładowo, surowe warzywa w znakomitej większości posiadają niski IG. Jednakże po ich ugotowaniu i np. zmiksowaniu na zupę krem, wskaźnik IG wzrośnie. Najlepszym mierzalnym „testerem” własnej reakcji na dany produkt czy danie jest po prostu samoobserwacja i stała samokontrola glikemii.

Co jeść przy cukrzycy typu 2., a czego się wystrzegać? Lista produktów o niskim i wysokim indeksie glikemicznym

Dzięki usystematyzowaniu produktów według ich niskiego lub wysokiego indeksu glikemicznego opracowano dosyć jasne wskazówki dla chorych na cukrzycę (i nie tylko). Nie jest jednak tak, że produktów o wysokim wskaźniku glikemicznym diabetyk nie może zjeść już nigdy. Ważnym elementem prawidłowo prowadzonej diety będzie tutaj dbałość o sposób przygotowania produktu/posiłku, jego objętość oraz towarzystwo innych składników. Przykładowo: biały, rozgotowany makaron podniesie poziom glukozy bardziej niż ten ugotowany na półtwardo. Z kolei dodatek naturalnego jogurtu i łyżki nasion słonecznika do miseczki ze słodkimi owocami pozwoli na wolniejszy „skok” glikemii niż wtedy, gdy zostaną zjedzone osobno.

Co może jeść cukrzyk:

  • naturalny nabiał i jego przetwory (jogurt, maślanka, kefir, zsiadłe mleko, sery);
  • w umiarkowanych ilościach (porcja to garść): pomarańcze, grejpfruty, brzoskwinie, jabłka, morele, jagody, truskawki, maliny, jeżyny, porzeczki, winogrona, agrest, awokado, mało dojrzały banan, cytryna, wiśnie, gruszka, pomelo;
  • warzywa najlepiej na surowo: brokuły, kalafior, cukinia, cebula, pomidory, ogórki, kapusta, sałata zielona i inne, brukselka, cieciorka, cykoria, czosnek, fasola biała i czerwona, fasolka szparagowa, groch, fenkuł, groszek zielony, kalarepa, kukurydza, papryka, marchewka, pietruszka, por, soczewica, rzepa, rzodkiewka;
  • w towarzystwie dodatku białkowego oraz tłuszczowego (np. twarożek z oliwą), produkty typu makaron/płatki – na półtwardo: chleb żytni z pełnego ziarna, ryż brązowy, kasze (bulgur, gryczana, jęczmienna), makaron z pełnego ziarna, kuskus razowy, komosa ryżowa, makaron z semoliny, płatki owsiane (zwykłe i górskie), otręby (żytnie, pszenne, owsiane);
  • do słodzenia: słodziki, ksylitol, stewia.

Czego wystrzegać się w cukrzycy typu 2.:

  • słodzone smakowe jogurty i inne przetwory mleczne;
  • arbuz, dojrzałe banany, owoce z puszki, kandyzowane, owoce suszone słodzone (np. żurawina);
  • ugotowana dynia, ziemniaki, bób;
  • cukier, miód, słodycze, słodzone gazowane napoje;
  • chleb pszenny, drożdżówki i inne wypieki cukiernicze, groszek ptysiowy, kasza jaglana, kukurydziana, płatki kukurydziane i inne śniadaniowe, płatki ryżowe, jaglane, ryż biały, tortille pszenne, sucharki, większość produktów zbożowych bezglutenowych.

Indeks glikemiczny wzrośnie, jeśli produkt – np. makaron – rozgotujesz. Gotuj go na półtwardo, częściej sięgaj po surówki niż gotowane warzywa, wypieki i desery słódź ksylitolem albo stewią. Pamiętaj też, że to, że dany produkt ma niski IG nie oznacza, że możesz go jeść bezkarnie i odwrotnie. 

Literatura: Zalecenia dietetyczne w cukrzycy t. 2, Wielospecjalistyczny Szpital im. S. Dudricka w Skawinie, Maria Brzegowy, 2018

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Dieta miażdżycowa – zasady, produkty, jadłospis, przepisy

    Choroby układu krążenia, w tym m.in. miażdżyca, wciąż stanowią jedną z głównych przyczyn zgonów w naszych kraju. Wśród czynników ryzyka ich rozwoju wymienia się m.in. niską aktywność fizyczną oraz niewłaściwą dietę. Jak powinno wyglądać żywienie w profilaktyce i leczeniu miażdżycy? Co jeść, a czego unikać? 

  • Dieta z niskim IG – dla kogo? Jak powinna wyglądać? Zasady, produkty o niskim indeksie glikemicznym, przepisy

    Zalecana m.in. osobom zmagającym się z nadwagą albo cukrzycą. Wyklucza produkty wysoko przetworzone, tradycyjne desery, słodycze, a także wybrane owoce i warzywa. Dieta o niskim indeksie glikemicznym. Jakie są jej zasady? Jakie produkty posiadają niski IG? 

  • Słodziki – dlaczego są słodkie i jak wpływają na nasz organizm?

    Słodki smak nie jest zarezerwowany tylko dla cukrów takich jak glukoza, fruktoza czy sacharoza. Istnieją setki substancji pochodzenia naturalnego i syntetycznego, które są słodkie. Wszystkie zaliczamy do substancji słodzących. Co ciekawe, słodki smak charakteryzuje nie tylko związki zaliczane do substancji organicznych (zbudowanych w większości z węgla, wodoru i tlenu). Również związki nieorganiczne, np. sole berylu i ołowiu, wywołują podobne doznania zmysłowe. Jednak należy pamiętać, że są silnie trujące i pod żadnym pozorem nie powinny być spożywane.

  • Dieta w menopauzie – jak powinna wyglądać? Co jeść, a czego unikać? Jak schudnąć podczas menopauzy?

    Czy dieta podczas menopauzy (klimakterium) odgrywa ważną rolę? Okazuje się, że tak. W tym okresie warto zmienić swoje dotychczasowe menu. W jadłospisie przy menopauzie powinny zagościć produkty bogate w fitohormony (fitoestrogeny), witaminy z grupy B, witaminę K, selen, magnez, wapń oraz tryptofan. Dlaczego?  

  • Trening siłowy – zasady i efekty ćwiczeń siłowych. Wskazówki dla osób początkujących

    Trening siłowy to rodzaj treningu beztlenowego, który polega na wykonywaniu kilku ćwiczeń na wszystkie bądź określone grupy mięśniowe w kilku seriach. Jego celem są przede wszystkim ukształtowanie umięśnionej sylwetki oraz poprawa wytrzymałości i wydolności organizmu. Trening na siłę przyspiesza również metabolizm i ułatwia spalanie tkanki tłuszczowej. Ponadto ćwiczenia siłowe wspomagają pracę układu krążenia oraz zwiększają produkcję endorfin, tzw. hormonów szczęścia. Jakie istnieją metody treningowe? Która z nich jest najlepsza dla osób początkujących?

  • BMI – czym jest i jak obliczyć Body Mass Index? Dlaczego obecnie uważa się, że BMI to wskaźnik daleki od doskonałości?

    Dzięki wskaźnikowi BMI w prosty sposób można oszacować, czy nasza masa ciała jest prawidłowa. To doskonałe narzędzie do badań przesiewowych, jednak ma swoje ograniczenia na poziomie indywidualnym, dlatego rozważnie trzeba podejść do interpretacji wyniku. O czym trzeba pamiętać, wykorzystując wskaźnik do oceny stan zdrowia? Jakie są alternatywy dla BMI?

  • Podjadanie – dlaczego nie jest takie dobre?

    Podjadamy w chwili stresu, ale i w momentach, w których czujemy się dobrze. Słodycze, owoce, słodkie napoje, dodatkowa porcja głównego posiłku... Liczy się wszystko! Każdy mały cukierek, każde ciastko i każda łyżka sosu spróbowana podczas przygotowywania dania dla rodziny! Efekty? Dodatkowe kilogramy, uczucie ciężkości i coraz większe uczucie uzależnienia od tego „by wciąż coś żuć”. Jakie są przyczyny podjadania? Co można jeść bezkarnie, a na co uważać? Jak przestać podjadać?  

  • Dieta w chorobie Parkinsona – na co warto zwrócić uwagę?

    Podstawową formą leczenia choroby Parkinsona jest farmakoterapia. Interwencję tę wspomoże jednak dobrze zbilansowana dieta, która ponadto, zabezpieczy przed dalszymi powikłaniami choroby, w tym m.in. przed niebezpiecznym dla zdrowia, a nawet życia niedożywieniem. Dieta w chorobie Parkinsona – jaką pełni funkcję? Jaki składniki będą ważne? Jak żywieniowo poradzić sobie z zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij