Stan przedcukrzycowy – czym jest?
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Stan przedcukrzycowy – czym jest?

Stan przedcukrzycowy poprzedza wystąpienie pełnoobjawowej cukrzycy typu 2. Odpowiednio wczesna diagnoza i podjęcie leczenia zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę, a także na wystąpienie jej powikłań. Jak rozpoznać stan cukrzycowy i w jaki sposób go leczyć? 

Częstość występowania stanu przedcukrzycowego i cukrzycy zwiększa się w każdym roku, stając się epidemią XXI wieku. Obecnie w Polsce na cukrzycę choruje ok. 3 mln osób, z czego ok. 1/3 jest niezdiagnozowana. Aktywne badania w kierunku ich wczesnego rozpoznania są zalecane raz do roku u wszystkich osób powyżej 45. roku życia oraz u młodszych, jeśli występują czynniki ryzyka.

Stan przedcukrzycowy – co to takiego?

Stan przedcukrzycowy (ang. prediabetes), jak sama nazwa wskazuje, to stan poprzedzający cukrzycę typu 2. Jest to pośredni etap między insulinoopornością (zmniejszającą się wrażliwością organizmu na własną insulinę) a cukrzycą typu 2 (u 5–20% w ciągu roku rozwinie się cukrzyca typu 2; ryzyko jest większe, gdy IGT współistnieje z IFG niż w przypadku izolowanego IGT lub IFG). Stan przedcukrzycowy to już nie zdrowie, a jeszcze nie choroba. 

Zwykle w pierwszej fazie rozwoju stanu przedcukrzycowego pojawiają się nieprawidłowe cukry poranne, na czczo. To jest sygnał, aby wykonać doustny test obciążenia glukozą – OGTT (tak zwaną krzywą cukru). 

Wyniki tego badania mogą być następujące:

  • jeśli stężenie glukozy na czczo mieści się w zakresie 100–126 mg/dl, to mamy do czynienia z tzw. nieprawidłową glikemią na czczo (IFG), 
  • jeśli glikemia w 120 minucie testu obciążenia glukozą mieści się w zakresie 140–199 mg/dl, to mamy do czynienia z tzw. nieprawidłową tolerancją glukozy (IGT).
Polskie Towarzystwo Diabetologiczne nie zaleca oznaczenia hemoglobiny glikowanej (HbA1c) w celu diagnostyki stanu przedcukrzycowego ani cukrzycy typu 2, a jedynie do monitorowania rozpoznanej cukrzycy.

Stany przedcukrzycowe – IFG i IGT 

IFG i IGT to dwa stany przedcukrzycowe. Każdy wynika z nieco innego zaburzenia, przy czym mogą wystąpić oba jednocześnie. 

Nieprawidłowy wynik glukozy na czczo (IFG, ang. impaired fasting glucose) wynika z insulinooporności wątrobowej, która polega na zwiększonej produkcji glukozy podczas nocy.

Z kolei przyczyną nietolerancji glukozy (IGT, ang. impaired glucose tolerance) po posiłkach jest przede wszystkim upośledzona odpowiedź mięśniowa na insulinę (mięśnie nie reagują na przyjęcie glukozy z posiłków). 

Stan przedcukrzycowy – przyczyny i czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka stanu przedcukrzycowego i cukrzycy typu 2 to:

  • nadwaga lub otyłość, 
  • dodatni wywiad rodzinny (u rodziców, rodzeństwa),
  • mała aktywność fizyczna,
  • stan przedcukrzycowy stwierdzony w poprzednim badaniu,
  • przebyta cukrzyca ciążowa,
  • urodzenie dziecka o masie ciała powyżej 4 kg
  • nadciśnienie tętnicze,
  • dyslipidemia,
  • zespół policystycznych (wielotorbielowatych) jajników (PCOS),
  • choroba układu sercowo-naczyniowego.

U osób z powyższymi zaburzeniami należy aktywnie poszukiwać stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy typu 2 (raz w roku wykonywać stężenie glukozy na czczo lub OGTT).

Do zaburzeń metabolizmu węglowodanów dochodzi też często w chorobie Hashimoto (spadek hormonów tarczycy, niedoczynność tarczycy).

Stan przedcukrzycowy a ciąża

Zdarza się, że stan przedcukrzycowy, zwłaszcza, jeśli towarzyszy mu znaczna otyłość, może być czynnikiem utrudniającym zajście w ciążę. Może być także czynnikiem ryzyka wystąpienia cukrzycy ciążowej.

Objawy stanu przedcukrzycowego

Stan przedcukrzycowy nie daje żadnych objawów, a wykrywany jest przypadkiem. Na stan przedcukrzycowy narażeni są pacjenci z nadwagą i otyłością, z nadmiarem tkanki tłuszczowej trzewnej, mało aktywni fizycznie oraz mający genetyczną predyspozycję do cukrzycy. Są to nie tylko dorośli, ale także dzieci.

Osoby z grupy ryzyka cukrzycy typu 2 powinny raz w roku wykonywać badanie poziomu cukru we krwi na czczo lub test OGTT. 

Leczenie stanu przedcukrzycowego

Stan przedcukrzycowy nie tylko może rozwinąć się w cukrzycę typu 2, ale też mogą pojawić się już w nim zmiany w naczyniach krwionośnych typowe dla cukrzycy. Ten wczesny etap zaburzeń metabolizmu węglowodanów wiąże się też ze zwiększonym ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego, demencji oraz niektórych nowotworów. Z tego powodu należy aktywnie go leczyć, pomimo faktu, iż nie jest jeszcze chorobą. Zaleca się:

  • regularne wykonywanie badań przesiewowych i wczesne rozpoznanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej,
  • zmianę stylu życia – głównie diety, ograniczenie spożywanych kalorii, właściwe bilansowanie posiłków,
  • redukcję masy ciała,
  • umiarkowaną regularną aktywność fizyczną (min.150 minut tygodniowo),
  • wdrożenie metforminy u osób poniżej 60. roku życia, przy BMI ≥35 kg/m2 oraz u kobiet po przebytej cukrzycy ciążowej,
  • unikanie alkoholu, nikotyny oraz leków o działaniu diabetogennym – głównie sterydów.

Czy stan przedcukrzycowy może się cofnąć?

Stan przedcukrzycowy może się zupełnie cofnąć pod warunkiem, że zostanie zredukowana masa ciała. Obniżenie jej o 5–10% zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę o ponad 50%. Aby tego dokonać konieczne jest zwiększenie aktywności fizycznej oraz zmiana diety zgodnej z zasadami zdrowego odżywiania. Należy jeść regularnie, częste, ale małe porcje, unikać tłuszczu i cukrów prostych oraz ograniczyć potrawy mączne. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Brak apetytu u dorosłych – co robić, gdy nie mamy ochoty jeść?

    Skutki uboczne leków, depresja, anoreksja, wysoki poziom stresu, ale i też następstwo zmniejszenia się percepcji węchu i smaku postępującego wraz z wiekiem. Często też pierwszy objaw poważnej choroby. Przyczyn braku apetytu może być naprawdę wiele. Jak poprawić apetyt? Co jeść, gdy brakuje smaku przez dłuższy czas? Czy istnieją skuteczne leki zwiększające łaknienie? 

  • Bolesne miesiączki – przyczyny, diagnostyka i leczenie bólu podczas okresu

    Bolesne miesiączki to problem wielu kobiet w wieku rozrodczym. Ból podczas menstruacji może mieć charakter pierwotny, pojawia się wówczas u młodych kobiet (do dwóch lat od pierwszego krwawienia) i towarzyszy im często aż do okresu przekwitania. Może być także wtórny, czyli wywołany stanami chorobowymi. Dolegliwości bólowe podczas miesiączki mogą być spowodowane występowaniem endometriozy, mięśniaków macicy czy torbieli jajników. Kiedy należy wykonać badania? Jak sobie radzić z bolesnymi miesiączkami?

  • Ból ręki – przyczyny, diagnostyka, leczenie, rehabilitacja bólu ręki

    Ból ręki może mieć różne przyczyny. Może być zarówno skutkiem urazu, np. skręcenia czy złamania, jak i chorób, takich jak zespół cieśni nadgarstka, zespół de Quervaina czy schorzenia o podłożu reumatycznym. Jak wygląda diagnostyka bólu ręki? Jak przebiega fizjoterapia przy bólu rąk?

  • Kołatanie serca – przyczyny, diagnostyka, leczenie palpitacji serca

    Kołatanie w klatce piersiowej opisywane jest przez pacjentów jako mocne lub niemiarowe bicie serca, znacząco różniące się od wcześniejszej pracy tego mięśnia. Palpitacja wywołuje niepokój i skłania do konsultacji lekarskiej. Co tak na prawdę kryje się pod pojęciem kołatania serca?

  • Wirusowe zapalenie gardła – objawy i leczenie. Domowe sposoby na zapalenie gardła o podłożu wirusowym

    Wirusowe zapalenie gardła najczęściej objawia się bólem gardła w momencie przełykania, podwyższoną temperaturą ciała, mogą pojawić się również katar, kaszel, bóle głowy. Infekcje gardła o podłożu wirusowym leczy się objawowo, stosując różnego rodzaju miejscowo działające preparaty przeciwbólowe w postaci tabletek do ssania czy aerozoli, a także leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. 

  • Wielomocz (poliuria) – co oznacza i w jakich chorobach może się pojawić? Diagnostyka i leczenie poliurii

    Równowaga płynowa jest kontrolowana przez proces przyjmowania płynów, perfuzji nerek, filtracji kłębuszkowej i resorpcji wody w cewkach zbiorczych nerek. Przyjmowane płyny zwiększają objętość krążącej krwi, a to wzmaga perfuzję nerek i filtrację w kłębuszkach oraz zwiększone wydalanie moczu. Proces ten hamowany jest przez hormon antydiuretyczny (wazopresynę, ADH), wydzielany przez podwzgórze i uwalniany przez przysadkę mózgową. ADH zwiększa resorpcję (wchłanianie) wody w kanalikach zbiorczych nerek, zmniejszając ilość wydalanego moczu. Jeśli dochodzi do zaburzeń np. w wydzielaniu wazopresyny, może pojawić się wielomocz. Czym dokładnie jest poliuria? 

  • Nadmierne pragnienie (polidypsja) – co może oznaczać? Przyczyny i leczenie polidypsji

    Uczucie pragnienia jest subiektywnym odczuciem potrzeby pobierania płynów. Może być ono zmniejszone (w stanach uszkodzenia ośrodka pragnienia w podwzgórzu) lub – częściej – zwiększone. Wzmożone pragnienie (polidypsja) najczęściej idzie w parze z nadmiernym wydzielaniem moczu (poliurią). Zwiększona utrata płynów ustrojowych może odbywać się nie tylko przez nerki, ale także przez skórę (obfite poty), przewód pokarmowy (wymioty, biegunka) lub płuca (gorączka). Pragnienie bywa fizjologiczną reakcją na zwiększoną utratę wody z organizmu, jednak nadmierne jest niemal zawsze objawem chorobowym. 

  • Wypadnięcie dysku – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia

    Każdy krążek międzykręgowy kręgosłupa jest zbudowany z dwóch części: miękkiej, galaretowatej części wewnętrznej – jądra miażdżystego i twardego pierścienia włóknistego znajdującego się na zewnętrz. Uraz lub przeciążenie mogą spowodować, że wewnętrzna część krążka wysunie się poza pierścień, nazywa się to wypadnięciem dysku. Jakie objawy powoduje przepuklina krążka międzykręgowego, czyli wypadający dysk?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij