Stan przedcukrzycowy – czym jest?
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Stan przedcukrzycowy – czym jest?

Stan przedcukrzycowy poprzedza wystąpienie pełnoobjawowej cukrzycy typu 2. Odpowiednio wczesna diagnoza i podjęcie leczenia zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę, a także na wystąpienie jej powikłań. Jak rozpoznać stan cukrzycowy i w jaki sposób go leczyć? 

Częstość występowania stanu przedcukrzycowego i cukrzycy zwiększa się w każdym roku, stając się epidemią XXI wieku. Obecnie w Polsce na cukrzycę choruje ok. 3 mln osób, z czego ok. 1/3 jest niezdiagnozowana. Aktywne badania w kierunku ich wczesnego rozpoznania są zalecane raz do roku u wszystkich osób powyżej 45. roku życia oraz u młodszych, jeśli występują czynniki ryzyka.

Stan przedcukrzycowy – co to takiego?

Stan przedcukrzycowy (ang. prediabetes), jak sama nazwa wskazuje, to stan poprzedzający cukrzycę typu 2. Jest to pośredni etap między insulinoopornością (zmniejszającą się wrażliwością organizmu na własną insulinę) a cukrzycą typu 2 (u 5–20% w ciągu roku rozwinie się cukrzyca typu 2; ryzyko jest większe, gdy IGT współistnieje z IFG niż w przypadku izolowanego IGT lub IFG). Stan przedcukrzycowy to już nie zdrowie, a jeszcze nie choroba. 

Zwykle w pierwszej fazie rozwoju stanu przedcukrzycowego pojawiają się nieprawidłowe cukry poranne, na czczo. To jest sygnał, aby wykonać doustny test obciążenia glukozą – OGTT (tak zwaną krzywą cukru). 

Wyniki tego badania mogą być następujące:

  • jeśli stężenie glukozy na czczo mieści się w zakresie 100–126 mg/dl, to mamy do czynienia z tzw. nieprawidłową glikemią na czczo (IFG), 
  • jeśli glikemia w 120 minucie testu obciążenia glukozą mieści się w zakresie 140–199 mg/dl, to mamy do czynienia z tzw. nieprawidłową tolerancją glukozy (IGT).
Polskie Towarzystwo Diabetologiczne nie zaleca oznaczenia hemoglobiny glikowanej (HbA1c) w celu diagnostyki stanu przedcukrzycowego ani cukrzycy typu 2, a jedynie do monitorowania rozpoznanej cukrzycy.

Stany przedcukrzycowe – IFG i IGT 

IFG i IGT to dwa stany przedcukrzycowe. Każdy wynika z nieco innego zaburzenia, przy czym mogą wystąpić oba jednocześnie. 

Nieprawidłowy wynik glukozy na czczo (IFG, ang. impaired fasting glucose) wynika z insulinooporności wątrobowej, która polega na zwiększonej produkcji glukozy podczas nocy.

Z kolei przyczyną nietolerancji glukozy (IGT, ang. impaired glucose tolerance) po posiłkach jest przede wszystkim upośledzona odpowiedź mięśniowa na insulinę (mięśnie nie reagują na przyjęcie glukozy z posiłków). 

Stan przedcukrzycowy – przyczyny i czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka stanu przedcukrzycowego i cukrzycy typu 2 to:

  • nadwaga lub otyłość, 
  • dodatni wywiad rodzinny (u rodziców, rodzeństwa),
  • mała aktywność fizyczna,
  • stan przedcukrzycowy stwierdzony w poprzednim badaniu,
  • przebyta cukrzyca ciążowa,
  • urodzenie dziecka o masie ciała powyżej 4 kg
  • nadciśnienie tętnicze,
  • dyslipidemia,
  • zespół policystycznych (wielotorbielowatych) jajników (PCOS),
  • choroba układu sercowo-naczyniowego.

U osób z powyższymi zaburzeniami należy aktywnie poszukiwać stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy typu 2 (raz w roku wykonywać stężenie glukozy na czczo lub OGTT).

Do zaburzeń metabolizmu węglowodanów dochodzi też często w chorobie Hashimoto (spadek hormonów tarczycy, niedoczynność tarczycy).

Stan przedcukrzycowy a ciąża

Zdarza się, że stan przedcukrzycowy, zwłaszcza, jeśli towarzyszy mu znaczna otyłość, może być czynnikiem utrudniającym zajście w ciążę. Może być także czynnikiem ryzyka wystąpienia cukrzycy ciążowej.

Objawy stanu przedcukrzycowego

Stan przedcukrzycowy nie daje żadnych objawów, a wykrywany jest przypadkiem. Na stan przedcukrzycowy narażeni są pacjenci z nadwagą i otyłością, z nadmiarem tkanki tłuszczowej trzewnej, mało aktywni fizycznie oraz mający genetyczną predyspozycję do cukrzycy. Są to nie tylko dorośli, ale także dzieci.

Osoby z grupy ryzyka cukrzycy typu 2 powinny raz w roku wykonywać badanie poziomu cukru we krwi na czczo lub test OGTT. 

Leczenie stanu przedcukrzycowego

Stan przedcukrzycowy nie tylko może rozwinąć się w cukrzycę typu 2, ale też mogą pojawić się już w nim zmiany w naczyniach krwionośnych typowe dla cukrzycy. Ten wczesny etap zaburzeń metabolizmu węglowodanów wiąże się też ze zwiększonym ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego, demencji oraz niektórych nowotworów. Z tego powodu należy aktywnie go leczyć, pomimo faktu, iż nie jest jeszcze chorobą. Zaleca się:

  • regularne wykonywanie badań przesiewowych i wczesne rozpoznanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej,
  • zmianę stylu życia – głównie diety, ograniczenie spożywanych kalorii, właściwe bilansowanie posiłków,
  • redukcję masy ciała,
  • umiarkowaną regularną aktywność fizyczną (min.150 minut tygodniowo),
  • wdrożenie metforminy u osób poniżej 60. roku życia, przy BMI ≥35 kg/m2 oraz u kobiet po przebytej cukrzycy ciążowej,
  • unikanie alkoholu, nikotyny oraz leków o działaniu diabetogennym – głównie sterydów.

Czy stan przedcukrzycowy może się cofnąć?

Stan przedcukrzycowy może się zupełnie cofnąć pod warunkiem, że zostanie zredukowana masa ciała. Obniżenie jej o 5–10% zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę o ponad 50%. Aby tego dokonać konieczne jest zwiększenie aktywności fizycznej oraz zmiana diety zgodnej z zasadami zdrowego odżywiania. Należy jeść regularnie, częste, ale małe porcje, unikać tłuszczu i cukrów prostych oraz ograniczyć potrawy mączne. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Nadmierne pocenie się (hiperhydroza) – przyczyny i leczenie. Co stosować na nadpotliwość?

    Pocenie pełni istotną fizjologiczną funkcję – pomaga organizmowi schłodzić się w warunkach przegrzania. Dla wielu osób ten sprytny mechanizm oznacza, niestety, plamy pod pachami, mokre skarpetki czy nieprzyjemne, lepkie dłonie, które zawstydzają nas przy uścisku na powitanie. Dlaczego dochodzi do nadmiernego pocenia się? Jak temu zaradzić? Czy nadpotliwość może być objawem innych chorób? 

  • Odbijanie po jedzeniu – przyczyny i leczenie częstego odbijania po posiłku

    Odbijanie jest naturalnym odruchem fizjologicznym, które zwykle nie stanowi powodu do niepokoju. Polega na wydaleniu przez usta powietrza znajdującego się w żołądku. Natomiast nadmierne odbijanie może być oznaką np. choroby refluksowej czy nietolerancji pokarmowej. 

  • Szumy uszne – przyczyny i leczenie szumów w uszach

    Szum w uszach to dolegliwość, która nie zawsze oznacza poważną chorobę. Szumy uszne są powodowane przez uszkodzenia drogi słuchowej, np. w wyniku starzenia organizmu czy hałasu. Niektóre leki stosowane w dużych dawkach także mogą przyczyniać do ich powstania lub nasilenia. Jak wygląda leczenie szumów usznych? Co pomoże osobom odczuwającym szum w uszach? 

  • Kolka nerkowa – przyczyny, objawy, leczenie. Jak postępować podczas ataku kolki nerkowej?

    Kolka nerkowa sama w sobie nie jest chorobą, stanowi natomiast najczęstszy objaw schorzenia polegającego na zamknięciu lub znacznym zwężeniu światła moczowodu i utrudnieniu odpływu moczu z nerki do pęcherza moczowego. Atak kolki nerkowej cechuje niezwykle silny ból w okolicy lędźwiowej, który często nie ustępuje nawet po podaniu dostępnych bez recepty środków przeciwbólowych. Objawy kolki nerkowej obejmują również bolesne parcie na mocz, nudności oraz wymioty. 

  • Zakwasy a DOMS – jak zapobiec bólom mięśni w trakcie i po treningu?

    DOMS (delayed onset muscle soreness) to opóźniona bolesność mięśni. Jest ona skutkiem intensywnego wysiłku fizycznego, w trakcie którego dochodzi do wzmożonej pracy włókien mięśniowych (ból mięśni po treningu pojawia się przeważnie w ciągu kilkunastu godzin). Domsy nie są tym samym, co zakwasy. Drugim terminem określa się ból, uczucie pieczenia mięśni w trakcie wykonywania ćwiczeń lub niedługo po ich zakończeniu. Stan ten jest spowodowany nadmiernym kumulowaniem się mleczanu w tkance mięśniowej. Jak zapobiegać zakwasom? W jaki sposób złagodzić opóźnioną bolesność mięśni?

  • Napięciowy ból głowy – przyczyny objawy, diagnostyka. Jak sobie radzić z naczynioruchowymi bólami głowy?

    Napięciowy ból głowy jest najczęściej występującym samoistnym (pierwotnym) bólem głowy. Jego przyczyny nie są do końca poznane, wiadomo natomiast, że różne czynniki, takie jak stres, zmiany pogody, przemęczenie czy odwodnienie mogą zwiększać ryzyko jego wystąpienia. Naczynioruchowe bóle głowy charakteryzują się dolegliwościami zlokalizowanymi po obu stronach głowy, zazwyczaj w okolicy skroni, o charakterze uciskowym. 

  • Ból żeber – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu żeber z lewej i prawej strony

    Ból żeber najczęściej jest związany z przebytym urazem obejmującym okolicę klatki piersiowej, jest on wówczas silny, na skórze widoczny jest krwiak, mogą pojawić się również kłopoty z oddychaniem. Inne przyczyny bólu żeber obejmują schorzenia układu pokarmowego (ból żeber po prawej stronie może oznaczać m.in. problemy z wątrobą), neuralgię międzyżebrową, stany zapalne czy choroby układu krążenia – ból żeber po lewej stronie może być objawem zawału serca. 

  • Zaburzenia chodu – rodzaje, przyczyny, leczenie, rehabilitacja

    Zaburzenia chodu mogą mieć wiele przyczyn. Najczęściej są objawem chorób neurologicznych, chorób układu ruchu oraz schorzeń o podłożu psychogennym. Zaburzenia lokomocji mogą być także związane z podeszłym wiekiem (jest to tzw. chód starczy) – u seniorów pojawiają się m.in.: skrócenie długości kroku, szuranie, pochylenie sylwetki do przodu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij