Stan przedcukrzycowy – czym jest?
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Stan przedcukrzycowy – czym jest?

Stan przedcukrzycowy poprzedza wystąpienie pełnoobjawowej cukrzycy typu 2. Odpowiednio wczesna diagnoza i podjęcie leczenia zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę, a także na wystąpienie jej powikłań. Jak rozpoznać stan cukrzycowy i w jaki sposób go leczyć? 

Częstość występowania stanu przedcukrzycowego i cukrzycy zwiększa się w każdym roku, stając się epidemią XXI wieku. Obecnie w Polsce na cukrzycę choruje ok. 3 mln osób, z czego ok. 1/3 jest niezdiagnozowana. Aktywne badania w kierunku ich wczesnego rozpoznania są zalecane raz do roku u wszystkich osób powyżej 45. roku życia oraz u młodszych, jeśli występują czynniki ryzyka.

Stan przedcukrzycowy – co to takiego?

Stan przedcukrzycowy (ang. prediabetes), jak sama nazwa wskazuje, to stan poprzedzający cukrzycę typu 2. Jest to pośredni etap między insulinoopornością (zmniejszającą się wrażliwością organizmu na własną insulinę) a cukrzycą typu 2 (u 5–20% w ciągu roku rozwinie się cukrzyca typu 2; ryzyko jest większe, gdy IGT współistnieje z IFG niż w przypadku izolowanego IGT lub IFG). Stan przedcukrzycowy to już nie zdrowie, a jeszcze nie choroba. 

Zwykle w pierwszej fazie rozwoju stanu przedcukrzycowego pojawiają się nieprawidłowe cukry poranne, na czczo. To jest sygnał, aby wykonać doustny test obciążenia glukozą – OGTT (tak zwaną krzywą cukru). 

Wyniki tego badania mogą być następujące:

  • jeśli stężenie glukozy na czczo mieści się w zakresie 100–126 mg/dl, to mamy do czynienia z tzw. nieprawidłową glikemią na czczo (IFG), 
  • jeśli glikemia w 120 minucie testu obciążenia glukozą mieści się w zakresie 140–199 mg/dl, to mamy do czynienia z tzw. nieprawidłową tolerancją glukozy (IGT).
Polskie Towarzystwo Diabetologiczne nie zaleca oznaczenia hemoglobiny glikowanej (HbA1c) w celu diagnostyki stanu przedcukrzycowego ani cukrzycy typu 2, a jedynie do monitorowania rozpoznanej cukrzycy.

Stany przedcukrzycowe – IFG i IGT 

IFG i IGT to dwa stany przedcukrzycowe. Każdy wynika z nieco innego zaburzenia, przy czym mogą wystąpić oba jednocześnie. 

Nieprawidłowy wynik glukozy na czczo (IFG, ang. impaired fasting glucose) wynika z insulinooporności wątrobowej, która polega na zwiększonej produkcji glukozy podczas nocy.

Z kolei przyczyną nietolerancji glukozy (IGT, ang. impaired glucose tolerance) po posiłkach jest przede wszystkim upośledzona odpowiedź mięśniowa na insulinę (mięśnie nie reagują na przyjęcie glukozy z posiłków). 

Stan przedcukrzycowy – przyczyny i czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka stanu przedcukrzycowego i cukrzycy typu 2 to:

  • nadwaga lub otyłość, 
  • dodatni wywiad rodzinny (u rodziców, rodzeństwa),
  • mała aktywność fizyczna,
  • stan przedcukrzycowy stwierdzony w poprzednim badaniu,
  • przebyta cukrzyca ciążowa,
  • urodzenie dziecka o masie ciała powyżej 4 kg
  • nadciśnienie tętnicze,
  • dyslipidemia,
  • zespół policystycznych (wielotorbielowatych) jajników (PCOS),
  • choroba układu sercowo-naczyniowego.

U osób z powyższymi zaburzeniami należy aktywnie poszukiwać stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy typu 2 (raz w roku wykonywać stężenie glukozy na czczo lub OGTT).

Do zaburzeń metabolizmu węglowodanów dochodzi też często w chorobie Hashimoto (spadek hormonów tarczycy, niedoczynność tarczycy).

Stan przedcukrzycowy a ciąża

Zdarza się, że stan przedcukrzycowy, zwłaszcza, jeśli towarzyszy mu znaczna otyłość, może być czynnikiem utrudniającym zajście w ciążę. Może być także czynnikiem ryzyka wystąpienia cukrzycy ciążowej.

Objawy stanu przedcukrzycowego

Stan przedcukrzycowy nie daje żadnych objawów, a wykrywany jest przypadkiem. Na stan przedcukrzycowy narażeni są pacjenci z nadwagą i otyłością, z nadmiarem tkanki tłuszczowej trzewnej, mało aktywni fizycznie oraz mający genetyczną predyspozycję do cukrzycy. Są to nie tylko dorośli, ale także dzieci.

Osoby z grupy ryzyka cukrzycy typu 2 powinny raz w roku wykonywać badanie poziomu cukru we krwi na czczo lub test OGTT. 

Leczenie stanu przedcukrzycowego

Stan przedcukrzycowy nie tylko może rozwinąć się w cukrzycę typu 2, ale też mogą pojawić się już w nim zmiany w naczyniach krwionośnych typowe dla cukrzycy. Ten wczesny etap zaburzeń metabolizmu węglowodanów wiąże się też ze zwiększonym ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego, demencji oraz niektórych nowotworów. Z tego powodu należy aktywnie go leczyć, pomimo faktu, iż nie jest jeszcze chorobą. Zaleca się:

  • regularne wykonywanie badań przesiewowych i wczesne rozpoznanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej,
  • zmianę stylu życia – głównie diety, ograniczenie spożywanych kalorii, właściwe bilansowanie posiłków,
  • redukcję masy ciała,
  • umiarkowaną regularną aktywność fizyczną (min.150 minut tygodniowo),
  • wdrożenie metforminy u osób poniżej 60. roku życia, przy BMI ≥35 kg/m2 oraz u kobiet po przebytej cukrzycy ciążowej,
  • unikanie alkoholu, nikotyny oraz leków o działaniu diabetogennym – głównie sterydów.

Czy stan przedcukrzycowy może się cofnąć?

Stan przedcukrzycowy może się zupełnie cofnąć pod warunkiem, że zostanie zredukowana masa ciała. Obniżenie jej o 5–10% zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę o ponad 50%. Aby tego dokonać konieczne jest zwiększenie aktywności fizycznej oraz zmiana diety zgodnej z zasadami zdrowego odżywiania. Należy jeść regularnie, częste, ale małe porcje, unikać tłuszczu i cukrów prostych oraz ograniczyć potrawy mączne. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból stopy – przyczyny, leczenie, ćwiczenia na ból śródstopia

    Ból stopy to dolegliwość, która może mieć rozmaite przyczyny. Ból stóp może pojawić się po intensywnym wysiłku fizycznym, wielogodzinnej pracy w pozycji stojącej, ale także jako objaw poważnych chorób, takich jak cukrzyca, dna moczanowa czy nerwiak Mortona. Sprawdź, jak diagnozuje się ból stóp, jak wygląda leczenie? Poznaj ćwiczenia na bolące stopy.

  • Ból szyi – przyczyny, diagnostyka, leczenie, ćwiczenia

    Ból szyi to częsta dolegliwość, która dotyka dużą grupę osób. Przyczyny bolącej szyi mogą być różne, od przeciążenia i napięcia mięśni, spowodowanego np. wielogodzinną pracą przed komputerem przez zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego i urazy odcinka szyjnego kręgosłupa aż po nowotwór. Sprawdź, jak przebiega diagnostyka bólów szyi, w jaki sposób się je leczy oraz jakie ćwiczenia można zastosować, by złagodzić dolegliwości. 

  • Niedobór witaminy B12 – przyczyny, objawy, skutki niskiego poziomu witaminy B12

    Witamina B12 (kobalamina) pełni istotną rolę w organizmie, m. in. reguluje produkcję czerwonych krwinek. Witamina B12 znajduje się głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, nie jest wytwarzana przez ludzki organizm, dlatego niedobór witaminy B12 jest dość częsty. Objawy niedoboru to np. nerwowość, depresja, zaburzenia chodu czy problemy ze wzrokiem. Jak powinna wyglądać dieta i suplementacja u osób z niskim poziomem kobalaminy?

  • Ból brzucha z lewej strony – co może oznaczać?

    Ból brzucha po lewej stronie może być wywołany przez chwilową niedyspozycję, ale jest także objawem poważnych chorób układu pokarmowego czy moczowego. Jakim schorzeniom towarzyszy? 

  • Mioklonie – przyczyny i leczenie mimowolnych skurczów mięśni

    Mioklonie (zrywania mięśniowe) to niekontrolowane, intensywne skurcze mięśni. Mogą one obejmować jeden mięsień, grupę mięśni, kończynę, a nawet cały tułów. Przyczyn powstawania mioklonii jest wiele, niektóre mimowolne ruchy są fizjologiczne (np. mioklonie przysenne, czyli szarpnięcia ciała podczas zasypiania) i nie wymagają leczenia, inne mogą oznaczać poważne schorzenia, takie jak zaburzenia metaboliczne, padaczkę czy zatrucie metalami ciężkimi. Wszystkie niekontrolowane skurcze mięśni wymagają konsultacji ze specjalistą.

  • Nadmierne i częste gazy jelitowe – co robić?

    Choć produkcja gazów w jelitach to proces naturalny, ich nadmierne powstawanie nastręcza wielu trudności. Wzdęty i obolały brzuch oraz uczucie dyskomfortu są nieodłącznymi towarzyszami zwiększonej ilości gazów jelitowych. Czy ich nadmierne powstawanie może oznaczać chorobę? Jak skutecznie zapobiegać zbyt wielkiej produkcji gazów w jelitach?  

  • Suchość gardła – czym i jak nawilżać gardło?

    Suchość gardła może być spowodowana wieloma przyczynami. Zwykle pojawia się podczas infekcji, a także w wyniku odwodnienia, palenia papierosów, nadwyrężenia narządu głosu czy spania z otwartymi ustami. Uczucie suchego gardła dotyczy zarówno dzieci, jak i osób dorosłych. Jak i czym nawilżać gardło? Czego warto unikać, gdy czujemy suchość w gardle?

  • Zatkany nos – przyczyny i sposoby leczenie zatkanego nosa bez kataru

    Zatkany nos to bardzo częsty objaw infekcji górnych dróg oddechowych, zarówno o podłożu wirusowym, jak i bakteryjnym. Towarzyszą mu wówczas nadmierna produkcja wydzieliny, kichanie, ból głowy, ból gardła, kaszel, chrypka czy ogólne osłabienie. Zatkany nos bez kataru jest natomiast objawem,mogącym świadczyć o różnych schorzeniach przewlekłych, takich jak chroniczne zapalenie zatok, skrzywienie przegrody nosa, obecność polipów. Uczucie zatkanego nosa może pojawić się również na skutek urazu, zazwyczaj wówczas występuje także krwawienie.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij