Stan przedcukrzycowy – czym jest?
Małgorzata Kuberska-Kędzierska

Stan przedcukrzycowy – czym jest?

Stan przedcukrzycowy poprzedza wystąpienie pełnoobjawowej cukrzycy typu 2. Odpowiednio wczesna diagnoza i podjęcie leczenia zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę, a także na wystąpienie jej powikłań. Jak rozpoznać stan cukrzycowy i w jaki sposób go leczyć? 

Częstość występowania stanu przedcukrzycowego i cukrzycy zwiększa się w każdym roku, stając się epidemią XXI wieku. Obecnie w Polsce na cukrzycę choruje ok. 3 mln osób, z czego ok. 1/3 jest niezdiagnozowana. Aktywne badania w kierunku ich wczesnego rozpoznania są zalecane raz do roku u wszystkich osób powyżej 45. roku życia oraz u młodszych, jeśli występują czynniki ryzyka.

Stan przedcukrzycowy – co to takiego?

Stan przedcukrzycowy (ang. prediabetes), jak sama nazwa wskazuje, to stan poprzedzający cukrzycę typu 2. Jest to pośredni etap między insulinoopornością (zmniejszającą się wrażliwością organizmu na własną insulinę) a cukrzycą typu 2 (u 5–20% w ciągu roku rozwinie się cukrzyca typu 2; ryzyko jest większe, gdy IGT współistnieje z IFG niż w przypadku izolowanego IGT lub IFG). Stan przedcukrzycowy to już nie zdrowie, a jeszcze nie choroba. 

Zwykle w pierwszej fazie rozwoju stanu przedcukrzycowego pojawiają się nieprawidłowe cukry poranne, na czczo. To jest sygnał, aby wykonać doustny test obciążenia glukozą – OGTT (tak zwaną krzywą cukru). 

Wyniki tego badania mogą być następujące:

  • jeśli stężenie glukozy na czczo mieści się w zakresie 100–126 mg/dl, to mamy do czynienia z tzw. nieprawidłową glikemią na czczo (IFG), 
  • jeśli glikemia w 120 minucie testu obciążenia glukozą mieści się w zakresie 140–199 mg/dl, to mamy do czynienia z tzw. nieprawidłową tolerancją glukozy (IGT).
Polskie Towarzystwo Diabetologiczne nie zaleca oznaczenia hemoglobiny glikowanej (HbA1c) w celu diagnostyki stanu przedcukrzycowego ani cukrzycy typu 2, a jedynie do monitorowania rozpoznanej cukrzycy.

Stany przedcukrzycowe – IFG i IGT 

IFG i IGT to dwa stany przedcukrzycowe. Każdy wynika z nieco innego zaburzenia, przy czym mogą wystąpić oba jednocześnie. 

Nieprawidłowy wynik glukozy na czczo (IFG, ang. impaired fasting glucose) wynika z insulinooporności wątrobowej, która polega na zwiększonej produkcji glukozy podczas nocy.

Z kolei przyczyną nietolerancji glukozy (IGT, ang. impaired glucose tolerance) po posiłkach jest przede wszystkim upośledzona odpowiedź mięśniowa na insulinę (mięśnie nie reagują na przyjęcie glukozy z posiłków). 

Polecane dla Ciebie

Stan przedcukrzycowy – przyczyny i czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka stanu przedcukrzycowego i cukrzycy typu 2 to:

  • nadwaga lub otyłość, 
  • dodatni wywiad rodzinny (u rodziców, rodzeństwa),
  • mała aktywność fizyczna,
  • stan przedcukrzycowy stwierdzony w poprzednim badaniu,
  • przebyta cukrzyca ciążowa,
  • urodzenie dziecka o masie ciała powyżej 4 kg
  • nadciśnienie tętnicze,
  • dyslipidemia,
  • zespół policystycznych (wielotorbielowatych) jajników (PCOS),
  • choroba układu sercowo-naczyniowego.

U osób z powyższymi zaburzeniami należy aktywnie poszukiwać stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy typu 2 (raz w roku wykonywać stężenie glukozy na czczo lub OGTT).

Do zaburzeń metabolizmu węglowodanów dochodzi też często w chorobie Hashimoto (spadek hormonów tarczycy, niedoczynność tarczycy).

Stan przedcukrzycowy a ciąża

Zdarza się, że stan przedcukrzycowy, zwłaszcza, jeśli towarzyszy mu znaczna otyłość, może być czynnikiem utrudniającym zajście w ciążę. Może być także czynnikiem ryzyka wystąpienia cukrzycy ciążowej.

Objawy stanu przedcukrzycowego

Stan przedcukrzycowy nie daje żadnych objawów, a wykrywany jest przypadkiem. Na stan przedcukrzycowy narażeni są pacjenci z nadwagą i otyłością, z nadmiarem tkanki tłuszczowej trzewnej, mało aktywni fizycznie oraz mający genetyczną predyspozycję do cukrzycy. Są to nie tylko dorośli, ale także dzieci.

Osoby z grupy ryzyka cukrzycy typu 2 powinny raz w roku wykonywać badanie poziomu cukru we krwi na czczo lub test OGTT. 

Leczenie stanu przedcukrzycowego

Stan przedcukrzycowy nie tylko może rozwinąć się w cukrzycę typu 2, ale też mogą pojawić się już w nim zmiany w naczyniach krwionośnych typowe dla cukrzycy. Ten wczesny etap zaburzeń metabolizmu węglowodanów wiąże się też ze zwiększonym ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego, demencji oraz niektórych nowotworów. Z tego powodu należy aktywnie go leczyć, pomimo faktu, iż nie jest jeszcze chorobą. Zaleca się:

  • regularne wykonywanie badań przesiewowych i wczesne rozpoznanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej,
  • zmianę stylu życia – głównie diety, ograniczenie spożywanych kalorii, właściwe bilansowanie posiłków,
  • redukcję masy ciała,
  • umiarkowaną regularną aktywność fizyczną (min.150 minut tygodniowo),
  • wdrożenie metforminy u osób poniżej 60. roku życia, przy BMI ≥35 kg/m2 oraz u kobiet po przebytej cukrzycy ciążowej,
  • unikanie alkoholu, nikotyny oraz leków o działaniu diabetogennym – głównie sterydów.

Czy stan przedcukrzycowy może się cofnąć?

Stan przedcukrzycowy może się zupełnie cofnąć pod warunkiem, że zostanie zredukowana masa ciała. Obniżenie jej o 5–10% zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę o ponad 50%. Aby tego dokonać konieczne jest zwiększenie aktywności fizycznej oraz zmiana diety zgodnej z zasadami zdrowego odżywiania. Należy jeść regularnie, częste, ale małe porcje, unikać tłuszczu i cukrów prostych oraz ograniczyć potrawy mączne. 

  1. Y. Huang, X. Cai, P. Chen i in., Associations of prediabetes with all-cause and cardiovascular mortality: a meta-analysis, "Ann. Med.", nr 46 (8) 2014.  
  2.  American Diabetes Association, Classification and Diagnosis of Diabetes: Standards of Medical Care in Diabetes—2018, "Diabetes Care", nr 41 (1) 2018. 
  3. M. Buysschaert, J. L. Medina, M. Bergman i in., Prediabetes and associated disorders, "Endocrine", nr 48 (2) 2015. 
  4. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2020, "Diabetologia Praktyczna", Via Medica 2020.
  5. Diabetologia, pod red. D.Moczulskiego, Medical Tribune, 2010.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Czarny, smolisty stolec – co może oznaczać? Czy jest powodem do niepokoju?

    Czarny stolec jest zdecydowanie odchyleniem od normy, czyli kału o brązowym lub jasnobrązowym odcieniu. Wśród jego przyczyn są zarówno te mniej groźne – wynik diety czy przyjmowanych leków – jak i te zagrażające życiu, tj. krwawienia z układu pokarmowego. Jeśli czarny stolec nie jest jednorazowym wydarzeniem lub dołączają do niego niepokojące objawy, nie warto tego bagatelizować. Co oznacza ciemna barwa kału?

  • Wymiotowanie krwią – czego jest objawem?

    Krwawe wymioty mogą mieć wiele przyczyn – od niegroźnego podrażnienia błony śluzowej żołądka, aż po zagrażające życiu pękniecie żylaków przełyku. Śladowe krwawienie może pochodzić z jamy ustnej, nosa, gardła, krtani, przełyku czy żołądka. Pojedynczy epizod niewielkiej ilość krwi w wymiotach nie musi budzić niepokoju, natomiast jeśli sytuacja się powtarza lub ilość krwi jest znaczna, konieczna będzie pilna konsultacja specjalistyczna. Czym zatem jest spowodowane wymiotowanie krwią? Czy jest groźne?

  • Parwowiroza psa – przyczyny, objawy, leczenie psiego tyfusu

    Brak apetytu, osowiałość, wymioty i biegunka – to mogą być jedne z pierwszych objawów parwowirozy, czyli choroby zakaźnej, która dotyka psów. Psi tyfus może objawiać się poprzez krwotoczne zapalenie jelit lub zapalenie mięśnia sercowego, a zależy to do wieku czworonoga, gdyż drugi wariant choroby częściej dotyczy szczeniąt. Jak uchronić psa przed parwowirozą? Jak wygląda diagnostyka i leczenie parwowirozy?

  • Choroba Addisona-Biermera

    Choroba Addisona-Biermera inaczej zwana anemią złośliwą to najczęstsza przyczyna niedokrwistości związanej z niedoborem witaminy B12. Co ciekawe dotyczy ona częściej osób starszych, z grupą krwi A oraz niebieskim kolorem oczu. Oprócz objawów ogólnych związanych z niedokrwistością towarzyszą jej również zaburzenia neurologiczne oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego.

  • Liszaj twardzinowy – co to jest, przyczyny, objawy

    Liszaj twardzinowy to schorzenie narządów płciowych, które dotyka przede wszystkim młode kobiety wchodzące w okres dojrzewania, jak również panie, u których rozpoczyna się menopauza. Dowiedz się, z czego wynika ta choroba, na którą zapadają również mężczyźni, oraz w jaki sposób sobie z nią radzić.  

  • Dermatillomania – co to jest? Co zrobić, kiedy chęć skubania skóry jest silniejsza?

    Neurotyczne drapanie skóry czy też patologiczne skubanie skóry – to dwa określenia, które stosowane są zamiennie w przypadku dermatillomanii (PSP, ang. Pathological Skin Picking). PSP jest często porównane do uzależnienia, ponieważ pacjenci z dermatillomanią odczuwają ogromną potrzebę czy wręcz przymus skubania swojego naskórka. Jak radzić sobie w sytuacji, w której nie możemy przestać rozdrapywać skóry?

  • Płukanie żołądka – na czym polega? Kiedy jest wykonywane?

    Płukanie żołądka jest jedną z procedur dekontaminacyjnych. Polega na usunięciu spożytych substancji toksycznych, które stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia. Jak dokładnie wygląda płukanie żołądka? Czy boli?

  • Sarkopenia wieku podeszłego – czym jest? Czy można jej zapobiec?

    Szybsze męczenie się, niska wytrzymałość na wysiłek, zaburzenia równowagi – to tylko wybrane z następstw sarkopenii, jednostki chorobowej dotyczącej zwłaszcza populacji osób starszych. Niestety, sarkopenia także jest problemem wśród osób otyłych i przewlekle chorych. Jak zatem ją rozpoznać? Czym jest otyłość sarkopeniczna?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij