Objawy menopauzy - jak rozpoznać typowe symptomy i jak długo będą one występować?
Anna Rutkowska

Objawy menopauzy - jak rozpoznać typowe symptomy i jak długo będą one występować?

Do niedawna była tabu, wstydliwym problemem, potwierdzeniem nadchodzącej starości, o której trudno myśleć, a jeszcze trudniej rozmawiać. Od niedawna - dla niektórych z nas - ma piękną twarz serialowej Claire Underwood, głównej bohaterki słynnego „House of Cards”, która z objawami menopauzy – bo o niej mowa – radziła sobie, stając przy otwartej lodówce. Co my, kobiety, powinnyśmy o niej wiedzieć, zanim nadejdzie? A może zwłaszcza wtedy, gdy to już się dzieje? 

Co to jest menopauza? 

Menopauzą (inaczej przekwitaniem lub klimakterium) zwyczajowo nazywa się okres w życiu kobiety, w którym jej gruczoły płciowe stopniowo przestają produkować estrogen i progesteron – hormony pełniące kluczowe funkcje dla kobiecej płodności. Wiąże się to więc z ustaniem jajeczkowania i miesiączkowania. Menopauza to proces nieuchronny i nieodwracalny choć, na szczęście, przed niektórymi jej skutkami można efektywnie się bronić. Trzeba jednak dodać, że medyczna definicja menopauzy odnosi się wyłącznie do ostatniej miesiączki.  

Ile trwa menopauza?  

Zwykle klimakterium trwa około roku do dwóch lat, ale jest to kwestia mocno indywidualna ze względu na objawy, które nie są specyficzne wyłącznie dla menopauzy, jak np. obniżenie nastroju czy nieregularne miesiączki. Mogą one dotknąć kobietę na długo przed menopauzą, ale bywają błędnie uznane przez pacjentkę za jej oznaki.  

Lekarze często określają ten czas stopniowego wygaszania funkcji gonad jako okres perimenopauzalny, czyli „bliski menopauzie”. Może zacząć się on nawet w okolicy 35. roku życia i trwać przez kolejne 10-15 lat, dlatego z psychologicznego punktu widzenia, będąc w tym wieku, nie ma sensu szczególnie przywiązywać wagi do tych określeń – i zamartwiać się rzekomą bliskością klimakterium.

Umownie lekarze przyjmują więc, że o menopauzie mówimy wtedy, gdy miesiączka nie pojawiła się ani razu przez okres co najmniej 12 miesięcy.  

Jakie są pierwsze objawy menopauzy? 

Najczęściej pierwsze objawy menopauzy pojawiają się dopiero między 45. a 55. rokiem życia (w tym okresie menopauza pojawia się u 95 proc. kobiet), średnio, w zachodnim świecie, jest to 51. rok życia. 

Niestety, objawy menopauzy nie są przyjemne, ale – co może być pewnym pocieszeniem – nie zawsze są one intensywne.  Pierwszym objawem menopauzy są zwykle zaburzenia miesiączkowania – menstruacje występują w coraz większych odstępach czasowych, aż w końcu zanikają. I tak naprawdę jest to jedyna z oznak przekwitania, która prędzej czy później nastąpi u każdej kobiety po osiągnięciu dojrzałego wieku. Pozostałe objawy menopauzy wcale nie muszą się ujawnić, choć trzeba przyznać, że są zdecydowanie powszechnym zjawiskiem. Należą do nich wahania nastroju, bardzo charakterystyczne dla klimakterium uderzenia gorąca, intensywne pocenie się (szczególnie w nocy), bezsenność, przybieranie na wadze.  

Kobiety przechodzące menopauzę skarżą się również na suchość pochwy, ból podczas seksu i większą podatność na infekcje intymne – dolegliwości te spowodowane są nie tylko zmniejszeniem poziomu nawilżenia pochwy, ale również jej atrofią, czyli zmniejszeniem grubości wyściełającego ją nabłonka.  

Jak złagodzić objawy menopauzy? 

Zdrowotne problemy wynikające z menopauzy to istotny temat w dzisiejszych czasach - przede wszystkim ze względu na znaczny wzrost średniej długości ludzkiego życia. Sto lat temu dla kobiet wynosiła ona zaledwie ok. 56 lat, co oznaczało, że większość pań nie po prostu nie zdążyła odczuć zbyt wielu skutków menopauzy.  

Jednak dziś, gdy wiele z nas dożyje osiemdziesiątki, a nawet setki, trzeba liczyć się tym, że czeka nas kilka dekad życia po menopauzie. 

Na szczęście nowoczesna medycyna dysponuje rozwiązaniami, które efektywnie pomagają przejść kobietom trudny okres przekwitania oraz cieszyć się życiem po menopauzie. Najczęściej lekarze rekomendują w pierwszej kolejności stosowanie preparatów roślinnych, jeśli zaś okażą się one nieskuteczne, proponują pacjentkom zastosowanie hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), czyli inaczej regularne podawanie syntetycznych hormonów – estrogenów i progesteronu. Nie umożliwia ona oczywiście powrotu do płodności, ale znacząco poprawia jakość funkcjonowania, łagodząc objawy przekwitania. Dawki hormonów ustalane są indywidualnie, zawsze w porozumieniu z lekarzem (ginekologiem lub endokrynologiem).  

Ale uwaga! HTZ nie powinna być zalecana kobietom, które menopauzę przeszły kilka lat wcześniej - uważa się więc, że nie powinna być rozpoczynana u kobiet, które mają więcej niż 60 lat i które przeszły menopauzę więcej niż 10 lat wcześniej. Gwałtowne zwiększenie poziomu hormonów, które przestały być już produkowane przez gruczoły płciowe, mogłoby być niebezpieczne głównie ze względu na zwiększone ryzyko chorób układu krążenia.  

Zamieszanie wokół HTZ 

HTZ jako oczywista ingerencja w naturalny proces zachodzący w ciele kobiety jest również regularnie przedmiotem badań naukowych. Ich wyniki wzbudzają wątpliwości i kontrowersje – jak np. badania amerykańskich naukowców przeprowadzane w 2002 roku w ramach programu Women's Health Initiative Wykazały one, że ogólne ryzyko (głównie dotyczące wzrostu zachorowań na raka piersi czy choroby układu krążenia) wynikające ze stosowania HTZ przewyższało korzyści.  

Rezultaty tych badań szybko zostały jednak podważone – co już w 2004 roku w piśmie “Medscape General Medicine” opisał prof. John D. Goldman1. Dowiódł on, że badacze WHI nie uwzględnili danych klinicznych w odpowiedni sposób. Nie podkreślono na przykład, że uczestnikami badania były starsze kobiety, wiele lat po menopauzie. Raporty zaniżały również dane o złamaniach. Co więcej, według profesora Goldmana osoby odpowiedzialne za publikowanie danych WHI nie pozwoliły na dogłębną krytykę badania, które miało wyraźne braki. Przedstawił również szczegółowe wyniki z dalszych publikacji, pokazujące zupełnie inne rezultaty niż raport z 2002 roku. Tym samym wykazał, że stosowanie HTZ powinno być uzależnione od czynników indywidualnych, takich jak wiek, stan zdrowia kobiety czy jej przynależność do określonych grup ryzyka, nie zaś ocenione jako generalnie niebezpieczne dla wszystkich.  

Niestety, mleko się rozlało. Szeroko komentowany w mediach przedwczesny raport WHI wywołał w wielu kobietach błędne przekonanie, że HTZ to prosta droga do raka piersi i innych śmiertelnych chorób. Lekarze do dziś muszą z tymi mitami walczyć.  
Warto wspomnieć jeszcze, iż objawy menopauzy, takie jak suchość pochwy czy jej atrofia, mogą być też leczone za pomocą preparatów podawanych miejscowo – np. pierścieni dopochwowych, globulek, kremów czy maści, które uwalniają estrogeny bezpośrednio w pochwie. To ważna wiadomość dla kobiet, u których ogólnoustrojowa HTZ nie jest możliwa.  

Inne skutki menopauzy 

Poza dyskomfortem powodowanym przez objawy takie jak przybieranie na wadze, problemy ze snem czy uderzenia gorąca, menopauza oznacza zwykle poważne zmiany zachodzące w ciele kobiety, na przykład zmniejszenie gęstości kości, czy nawet osteoporoza. Odpowiada za to znacznie obniżony poziom estrogenów – jednego z kluczowych czynników związanych z absorpcją wapnia – naukowcy uważają, że po okresie menopauzy ubytek w tkance kostnej wynosi od 2 do 5 proc. rocznie. Za najważniejszy element profilaktyki osteoporozy u kobiet po menopauzie uważa się właściwie dobraną suplementację. Szczególnie ważna jest suplementacja witaminy D oraz dobrze skomponowana dieta – bogatą w wapń dostarczany dzięki produktom mlecznym (najlepiej tym poddanym procesom fermentacji, ponieważ uważane są za lepiej przyswajalne; poza tym są bogate w korzystne dla nas bakterie kwasu mlekowego) oraz zielone warzywa, np. natka pietruszki, szpinak, jarmuż czy brokuły. Dobrymi źródłami wapnia są także figi oraz nasiona i pestki, np. mak, sezam czy migdały. Znajdziemy go też w rybach morskich, takich jak szprotki, sardynki (najlepiej zjadane w całości!) czy śledzie. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Brak apetytu u dorosłych – co robić, gdy nie mamy ochoty jeść?

    Skutki uboczne leków, depresja, anoreksja, wysoki poziom stresu, ale i też następstwo zmniejszenia się percepcji węchu i smaku postępującego wraz z wiekiem. Często też pierwszy objaw poważnej choroby. Przyczyn braku apetytu może być naprawdę wiele. Jak poprawić apetyt? Co jeść, gdy brakuje smaku przez dłuższy czas? Czy istnieją skuteczne leki zwiększające łaknienie? 

  • Bolesne miesiączki – przyczyny, diagnostyka i leczenie bólu podczas okresu

    Bolesne miesiączki to problem wielu kobiet w wieku rozrodczym. Ból podczas menstruacji może mieć charakter pierwotny, pojawia się wówczas u młodych kobiet (do dwóch lat od pierwszego krwawienia) i towarzyszy im często aż do okresu przekwitania. Może być także wtórny, czyli wywołany stanami chorobowymi. Dolegliwości bólowe podczas miesiączki mogą być spowodowane występowaniem endometriozy, mięśniaków macicy czy torbieli jajników. Kiedy należy wykonać badania? Jak sobie radzić z bolesnymi miesiączkami?

  • Ból ręki – przyczyny, diagnostyka, leczenie, rehabilitacja bólu ręki

    Ból ręki może mieć różne przyczyny. Może być zarówno skutkiem urazu, np. skręcenia czy złamania, jak i chorób, takich jak zespół cieśni nadgarstka, zespół de Quervaina czy schorzenia o podłożu reumatycznym. Jak wygląda diagnostyka bólu ręki? Jak przebiega fizjoterapia przy bólu rąk?

  • Kołatanie serca – przyczyny, diagnostyka, leczenie palpitacji serca

    Kołatanie w klatce piersiowej opisywane jest przez pacjentów jako mocne lub niemiarowe bicie serca, znacząco różniące się od wcześniejszej pracy tego mięśnia. Palpitacja wywołuje niepokój i skłania do konsultacji lekarskiej. Co tak na prawdę kryje się pod pojęciem kołatania serca?

  • Wirusowe zapalenie gardła – objawy i leczenie. Domowe sposoby na zapalenie gardła o podłożu wirusowym

    Wirusowe zapalenie gardła najczęściej objawia się bólem gardła w momencie przełykania, podwyższoną temperaturą ciała, mogą pojawić się również katar, kaszel, bóle głowy. Infekcje gardła o podłożu wirusowym leczy się objawowo, stosując różnego rodzaju miejscowo działające preparaty przeciwbólowe w postaci tabletek do ssania czy aerozoli, a także leki przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. 

  • Wielomocz (poliuria) – co oznacza i w jakich chorobach może się pojawić? Diagnostyka i leczenie poliurii

    Równowaga płynowa jest kontrolowana przez proces przyjmowania płynów, perfuzji nerek, filtracji kłębuszkowej i resorpcji wody w cewkach zbiorczych nerek. Przyjmowane płyny zwiększają objętość krążącej krwi, a to wzmaga perfuzję nerek i filtrację w kłębuszkach oraz zwiększone wydalanie moczu. Proces ten hamowany jest przez hormon antydiuretyczny (wazopresynę, ADH), wydzielany przez podwzgórze i uwalniany przez przysadkę mózgową. ADH zwiększa resorpcję (wchłanianie) wody w kanalikach zbiorczych nerek, zmniejszając ilość wydalanego moczu. Jeśli dochodzi do zaburzeń np. w wydzielaniu wazopresyny, może pojawić się wielomocz. Czym dokładnie jest poliuria? 

  • Nadmierne pragnienie (polidypsja) – co może oznaczać? Przyczyny i leczenie polidypsji

    Uczucie pragnienia jest subiektywnym odczuciem potrzeby pobierania płynów. Może być ono zmniejszone (w stanach uszkodzenia ośrodka pragnienia w podwzgórzu) lub – częściej – zwiększone. Wzmożone pragnienie (polidypsja) najczęściej idzie w parze z nadmiernym wydzielaniem moczu (poliurią). Zwiększona utrata płynów ustrojowych może odbywać się nie tylko przez nerki, ale także przez skórę (obfite poty), przewód pokarmowy (wymioty, biegunka) lub płuca (gorączka). Pragnienie bywa fizjologiczną reakcją na zwiększoną utratę wody z organizmu, jednak nadmierne jest niemal zawsze objawem chorobowym. 

  • Wypadnięcie dysku – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia

    Każdy krążek międzykręgowy kręgosłupa jest zbudowany z dwóch części: miękkiej, galaretowatej części wewnętrznej – jądra miażdżystego i twardego pierścienia włóknistego znajdującego się na zewnętrz. Uraz lub przeciążenie mogą spowodować, że wewnętrzna część krążka wysunie się poza pierścień, nazywa się to wypadnięciem dysku. Jakie objawy powoduje przepuklina krążka międzykręgowego, czyli wypadający dysk?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij