Objawy menopauzy - jak rozpoznać typowe symptomy i jak długo będą one występować?
Anna Rutkowska

Objawy menopauzy - jak rozpoznać typowe symptomy i jak długo będą one występować?

Do niedawna była tabu, wstydliwym problemem, potwierdzeniem nadchodzącej starości, o której trudno myśleć, a jeszcze trudniej rozmawiać. Od niedawna - dla niektórych z nas - ma piękną twarz serialowej Claire Underwood, głównej bohaterki słynnego „House of Cards”, która z objawami menopauzy – bo o niej mowa – radziła sobie, stając przy otwartej lodówce. Co my, kobiety, powinnyśmy o niej wiedzieć, zanim nadejdzie? A może zwłaszcza wtedy, gdy to już się dzieje? 

Co to jest menopauza? 

Menopauzą (inaczej przekwitaniem lub klimakterium) zwyczajowo nazywa się okres w życiu kobiety, w którym jej gruczoły płciowe stopniowo przestają produkować estrogen i progesteron – hormony pełniące kluczowe funkcje dla kobiecej płodności. Wiąże się to więc z ustaniem jajeczkowania i miesiączkowania. Menopauza to proces nieuchronny i nieodwracalny choć, na szczęście, przed niektórymi jej skutkami można efektywnie się bronić. Trzeba jednak dodać, że medyczna definicja menopauzy odnosi się wyłącznie do ostatniej miesiączki.  

Ile trwa menopauza?  

Zwykle klimakterium trwa około roku do dwóch lat, ale jest to kwestia mocno indywidualna ze względu na objawy, które nie są specyficzne wyłącznie dla menopauzy, jak np. obniżenie nastroju czy nieregularne miesiączki. Mogą one dotknąć kobietę na długo przed menopauzą, ale bywają błędnie uznane przez pacjentkę za jej oznaki.  

Lekarze często określają ten czas stopniowego wygaszania funkcji gonad jako okres perimenopauzalny, czyli „bliski menopauzie”. Może zacząć się on nawet w okolicy 35. roku życia i trwać przez kolejne 10-15 lat, dlatego z psychologicznego punktu widzenia, będąc w tym wieku, nie ma sensu szczególnie przywiązywać wagi do tych określeń – i zamartwiać się rzekomą bliskością klimakterium.

Umownie lekarze przyjmują więc, że o menopauzie mówimy wtedy, gdy miesiączka nie pojawiła się ani razu przez okres co najmniej 12 miesięcy.  

Jakie są pierwsze objawy menopauzy? 

Najczęściej pierwsze objawy menopauzy pojawiają się dopiero między 45. a 55. rokiem życia (w tym okresie menopauza pojawia się u 95 proc. kobiet), średnio, w zachodnim świecie, jest to 51. rok życia. 

Niestety, objawy menopauzy nie są przyjemne, ale – co może być pewnym pocieszeniem – nie zawsze są one intensywne.  Pierwszym objawem menopauzy są zwykle zaburzenia miesiączkowania – menstruacje występują w coraz większych odstępach czasowych, aż w końcu zanikają. I tak naprawdę jest to jedyna z oznak przekwitania, która prędzej czy później nastąpi u każdej kobiety po osiągnięciu dojrzałego wieku. Pozostałe objawy menopauzy wcale nie muszą się ujawnić, choć trzeba przyznać, że są zdecydowanie powszechnym zjawiskiem. Należą do nich wahania nastroju, bardzo charakterystyczne dla klimakterium uderzenia gorąca, intensywne pocenie się (szczególnie w nocy), bezsenność, przybieranie na wadze.  

Kobiety przechodzące menopauzę skarżą się również na suchość pochwy, ból podczas seksu i większą podatność na infekcje intymne – dolegliwości te spowodowane są nie tylko zmniejszeniem poziomu nawilżenia pochwy, ale również jej atrofią, czyli zmniejszeniem grubości wyściełającego ją nabłonka.  

Jak złagodzić objawy menopauzy? 

Zdrowotne problemy wynikające z menopauzy to istotny temat w dzisiejszych czasach - przede wszystkim ze względu na znaczny wzrost średniej długości ludzkiego życia. Sto lat temu dla kobiet wynosiła ona zaledwie ok. 56 lat, co oznaczało, że większość pań nie po prostu nie zdążyła odczuć zbyt wielu skutków menopauzy.  

Jednak dziś, gdy wiele z nas dożyje osiemdziesiątki, a nawet setki, trzeba liczyć się tym, że czeka nas kilka dekad życia po menopauzie. 

Na szczęście nowoczesna medycyna dysponuje rozwiązaniami, które efektywnie pomagają przejść kobietom trudny okres przekwitania oraz cieszyć się życiem po menopauzie. Najczęściej lekarze rekomendują w pierwszej kolejności stosowanie preparatów roślinnych, jeśli zaś okażą się one nieskuteczne, proponują pacjentkom zastosowanie hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), czyli inaczej regularne podawanie syntetycznych hormonów – estrogenów i progesteronu. Nie umożliwia ona oczywiście powrotu do płodności, ale znacząco poprawia jakość funkcjonowania, łagodząc objawy przekwitania. Dawki hormonów ustalane są indywidualnie, zawsze w porozumieniu z lekarzem (ginekologiem lub endokrynologiem).  

Ale uwaga! HTZ nie powinna być zalecana kobietom, które menopauzę przeszły kilka lat wcześniej - uważa się więc, że nie powinna być rozpoczynana u kobiet, które mają więcej niż 60 lat i które przeszły menopauzę więcej niż 10 lat wcześniej. Gwałtowne zwiększenie poziomu hormonów, które przestały być już produkowane przez gruczoły płciowe, mogłoby być niebezpieczne głównie ze względu na zwiększone ryzyko chorób układu krążenia.  

Zamieszanie wokół HTZ 

HTZ jako oczywista ingerencja w naturalny proces zachodzący w ciele kobiety jest również regularnie przedmiotem badań naukowych. Ich wyniki wzbudzają wątpliwości i kontrowersje – jak np. badania amerykańskich naukowców przeprowadzane w 2002 roku w ramach programu Women's Health Initiative Wykazały one, że ogólne ryzyko (głównie dotyczące wzrostu zachorowań na raka piersi czy choroby układu krążenia) wynikające ze stosowania HTZ przewyższało korzyści.  

Rezultaty tych badań szybko zostały jednak podważone – co już w 2004 roku w piśmie “Medscape General Medicine” opisał prof. John D. Goldman1. Dowiódł on, że badacze WHI nie uwzględnili danych klinicznych w odpowiedni sposób. Nie podkreślono na przykład, że uczestnikami badania były starsze kobiety, wiele lat po menopauzie. Raporty zaniżały również dane o złamaniach. Co więcej, według profesora Goldmana osoby odpowiedzialne za publikowanie danych WHI nie pozwoliły na dogłębną krytykę badania, które miało wyraźne braki. Przedstawił również szczegółowe wyniki z dalszych publikacji, pokazujące zupełnie inne rezultaty niż raport z 2002 roku. Tym samym wykazał, że stosowanie HTZ powinno być uzależnione od czynników indywidualnych, takich jak wiek, stan zdrowia kobiety czy jej przynależność do określonych grup ryzyka, nie zaś ocenione jako generalnie niebezpieczne dla wszystkich.  

Niestety, mleko się rozlało. Szeroko komentowany w mediach przedwczesny raport WHI wywołał w wielu kobietach błędne przekonanie, że HTZ to prosta droga do raka piersi i innych śmiertelnych chorób. Lekarze do dziś muszą z tymi mitami walczyć.  
Warto wspomnieć jeszcze, iż objawy menopauzy, takie jak suchość pochwy czy jej atrofia, mogą być też leczone za pomocą preparatów podawanych miejscowo – np. pierścieni dopochwowych, globulek, kremów czy maści, które uwalniają estrogeny bezpośrednio w pochwie. To ważna wiadomość dla kobiet, u których ogólnoustrojowa HTZ nie jest możliwa.  

Inne skutki menopauzy 

Poza dyskomfortem powodowanym przez objawy takie jak przybieranie na wadze, problemy ze snem czy uderzenia gorąca, menopauza oznacza zwykle poważne zmiany zachodzące w ciele kobiety, na przykład zmniejszenie gęstości kości, czy nawet osteoporoza. Odpowiada za to znacznie obniżony poziom estrogenów – jednego z kluczowych czynników związanych z absorpcją wapnia – naukowcy uważają, że po okresie menopauzy ubytek w tkance kostnej wynosi od 2 do 5 proc. rocznie. Za najważniejszy element profilaktyki osteoporozy u kobiet po menopauzie uważa się właściwie dobraną suplementację. Szczególnie ważna jest suplementacja witaminy D oraz dobrze skomponowana dieta – bogatą w wapń dostarczany dzięki produktom mlecznym (najlepiej tym poddanym procesom fermentacji, ponieważ uważane są za lepiej przyswajalne; poza tym są bogate w korzystne dla nas bakterie kwasu mlekowego) oraz zielone warzywa, np. natka pietruszki, szpinak, jarmuż czy brokuły. Dobrymi źródłami wapnia są także figi oraz nasiona i pestki, np. mak, sezam czy migdały. Znajdziemy go też w rybach morskich, takich jak szprotki, sardynki (najlepiej zjadane w całości!) czy śledzie. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból biodra – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu stawu biodrowego. Ćwiczenia na biodra

    Ból biodra może dotknąć osoby w każdym wieku, nie tylko seniorów. Przyczynami bólu stawu biodrowego mogą być zmiany zwyrodnieniowe, ale także urazy czy rwa kulszowa. Często bólom bioder towarzyszy uczucie trzaskania bądź przeskakiwania biodra (tzw. zespół trzaskającego biodra). Leczenie bolącego biodra opiera się przede wszystkim na fizjoterapii – odpowiednio dobranych zabiegach fizykoterapeutycznych i ćwiczeniach, część z nich można wykonywać także w domu. Rzadziej stosuje się leczenie operacyjne w postaci wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego.

  • PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego) – jak sobie z nim radzić?

    Co miesiąc powtarza się niemal ten sam scenariusz – dopada Cię huśtawka nastrojów, nie możesz się skoncentrować, przybierasz na wadze nawet do 3 kg, czujesz się opuchnięta, piersi sprawiają Ci ból, nie możesz spać, masz migrenę, nudności, zaparcia lub biegunkę, a twarz i dekolt pokrywają się wypryskami? To tylko część z ponad 100 objawów, które  świadczą o zespole napięcia przedmiesiączkowego, czyli PMS. Jak złagodzić jego objawy?

  • Katar sienny – jak się objawia i jakie są sposoby na alergiczny nieżyt nosa?

    Katar sienny, zwany też katarem alergicznym, to zmora uczuleniowców. Jego objawy to nie tylko cieknąca, bezbarwna wydzielina z nosa czy świąd i zaczerwienienie nosa. Katar może odbijać się na naszym samopoczuciu, jakości snu, powodować bóle głowy lub gorączkę. Czy istnieje domowy sposób na katar alergiczny? Jak go wyleczyć i ile trwa? Kiedy z katarem siennym pójść do lekarza? 

  • Chromanie przestankowe – przyczyny, diagnostyka, leczenie i rehabilitacja

    Chromanie przestankowe to nie jednostka chorobowa, a objaw zwężenia bądź niedrożności tętnic spowodowany najczęściej nasiloną miażdżycą. Chromanie przestankowe charakteryzuje się pojawianiem się silnego bólu kończyn dolnych oraz drętwieniem nóg podczas marszu. Dolegliwości ustępują w momencie zatrzymania i chwilowego odpoczynku. Jak wygląda diagnostyka i leczenie chromania przestankowego?

  • Bóle miednicy – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu miednicy

    Przyczyn bólu miednicy może być wiele, inne z nich będą dotyczyły kobiet, inne mężczyzn. Wśród kobiecych przyczyn zespołu bólowego miednicy mniejszej znajdują się przede wszystkim czynniki i schorzenia ginekologiczne oraz choroby układu moczowego, m.in. endometrioza, mięśniaki macicy, zapalenie pęcherza moczowego. U mężczyzn najczęstszą przyczyną dolegliwości w okolicy miednicy są natomiast choroby gruczołu krokowego oraz układu pokarmowego, np. zaparcia czy IBS. 

  • Wole tarczycy – przyczyny i leczenie powiększonej tarczycy

    Terminem wole określa się nieprawidłowe powiększenie tarczycy. Może ono oznaczać niedoczynność tarczycy, schorzenie autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa, lecz może również świadczyć o niedoborze jodu  czy niektórych witamin i minerałów (selenu, żelaza, witaminy A). Jakie rodzaje wola tarczycy się wyróżnia? Czym jest wole guzkowe? 

  • Rumień wędrujący – jak go rozpoznać? Diagnostyka i leczenie rumienia po kleszczu

    Rumień wędrujący (łac. erythema migrans) to charakterystyczna wysypka skórna pojawiająca się jako objaw wczesnego stadium boreliozy. Rumień po ukłuciu kleszcza ma kolisty kształt, wędruje, stopniowo się powiększając (przypomina tarczę strzelniczą – pomiędzy jego centrum a okręgiem zewnętrznym pojawia się blada obręcz). Rumień wędrujący jest widoczny średnio od 1 do 3 tygodni od ukąszenia u ok. 80 % chorych na boreliozę. Jak odróżnić go od reakcji alergicznej? Jak długo utrzymuje się rumień wędrujący?

  • Zaburzenia równowagi – najczęstsze przyczyny, diagnostyka i leczenie zachwiań równowagi

    Przyczyn zaburzeń równowagi może być wiele, najczęściej są to schorzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona, laryngologiczne, np. choroba Meniere'a czy też zaburzenia psychiczne, m.in. nerwica. Problemy z zachowaniem równowagi mogą również pojawić się w przebiegu chorób kardiologicznych, migreny, cukrzycy, a także jako skutek zatrucia alkoholem bądź lekami. Ponieważ zaburzenia stabilności ciała mogą zwiastować również stany zagrażające życiu, takie jak guz mózgu czy udar, w przypadku nasilonych dolegliwości zawsze należy zasięgnąć porady lekarskiej. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij