Głóg – wartości odżywcze, właściwości lecznicze i przepisy. Dla kogo preparaty z głogiem?

Głóg to roślina, która już od lat jest ceniona w ziołolecznictwie. Cechuje się korzystnym wpływem na układ krążenia, a także obniża poziom cholesterolu. Jakie inne właściwości przypisuje się owocom głogu? Czy warto sięgać po suplementy diety na bazie głogu? Podpowiadamy. 

1. Głóg – charakterystyka
2. Odmiany głogu
3. Wartości odżywcze głogu
4. Właściwości lecznicze głogu – na co pomoże głóg?
5. Głóg – gdzie kupić i w jakich formach?
6. Kto nie powinien spożywać głogu?
7. Głóg – przykładowe przepisy z wykorzystaniem owoców głogu
8. Głóg – najczęściej zadawane pytania

Czy wiesz, że niepozorny, ciernisty krzew, który jesienią czerwieni się w ogrodach, parkach i lasach, jest jednym z najlepszych naturalnych sprzymierzeńców Twojego serca? Głóg to prawdziwa ikona medycyny naturalnej. Nie tylko delikatnie wspiera układ krążenia i pomaga regulować ciśnienie krwi, ale także dba o elastyczność naczyń krwionośnych oraz ułatwia kontrolowanie właściwego poziomu cholesterolu. Niezależnie od tego, czy zmagasz się z pierwszymi objawami przemęczenia, czy chcesz kompleksowo zadbać o swoją kondycję w dojrzałym wieku, preparaty z głogu mogą okazać się strzałem w dziesiątkę. 

Głóg – charakterystyka

Głóg należy do rodziny różowatych (Rosaceae). Najczęściej spotkać go możemy w zachodniej Azji, Europie oraz w Ameryce Północnej. W Polsce roślina ta rośnie zwykle na niżu zachodnim oraz w niższych partiach górskich. Stosowana jest również jako roślina ozdobna, którą sadzi się zarówno w ogrodach, jak i w parkach. Do celów leczniczych wykorzystuje się kwiatostan głogu (Crataegi folium cum flore) oraz owoce głogu (Crataegi fructus). Obydwa elementy posiadają szereg korzystnych dla zdrowia właściwości. 

Odmiany głogu

Obecnie znanych jest ponad tysiąc gatunków głogu. Spośród nich wymienić można dwa najbardziej znane i najpowszechniej użytkowane rodzaje:

• pierwszym z nich jest głóg jednoszyjkowy (C. monogyna) rosnący w zaroślach, lasach oraz na miedziach. Osiąga do około 10 m wysokości;
• kolejnym rozpowszechnionym gatunkiem jest głóg dwuszyjkowy (C. oxyacantha), którego spotkać można na zrębach, w lasach i zaroślach południowej i zachodniej części Polski.

Wartości odżywcze głogu

Głóg jest jedną z najstarszych roślin stosowanych w ziołolecznictwie. Zarówno owoce, jak i kwiaty stanowią bogate źródło wielu bioaktywnych substancji. Roślina ta jest zasobna w m.in.:

• sporą dawkę witaminy C, 
• we flawonoidy (witeksynę, izowiteksynę, apigeninę, rutynę, hiperozyd, kwercetynę i kemferol),
• kwasy triterpenowe, 
• proantocyjanidyny.  

Właściwości lecznicze głogu – na co pomoże głóg?

1. Do najbardziej znanych właściwości głogu zalicza się jego potencjalny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Zawarte w nim związki bioaktywne, m.in. flawonoidy i oligomeryczne proantocyjanidyny, wykazują w badaniach eksperymentalnych działanie przeciwutleniające, wazodylatacyjne i wpływające na funkcjonowanie mięśnia sercowego. Wyniki badań klinicznych sugerują również, że niektóre standaryzowane ekstrakty z liści i kwiatów głogu mogą korzystnie wpływać na wybrane parametry układu sercowo-naczyniowego.
2. Głóg może mieć także wpływ na ciśnienie tętnicze. Dostępne badania wskazują na możliwość jego niewielkiego obniżenia, szczególnie u osób z nadciśnieniem.
3. Niektóre badania wskazują również na możliwy wpływ głogu na gospodarkę lipidową, w tym stężenie cholesterolu całkowitego i triglicerydów. 
4. W badaniach laboratoryjnych i przedklinicznych obserwowano także działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie oraz rozszerzające naczynia krwionośne. Efekty te mogą częściowo wyjaśniać potencjalny wpływ preparatów z głogu na układ krążenia.
5. Do innych właściwości przypisywanych głogowi należą działanie przeciwutleniające i przeciwdrobnoustrojowe. Część tych efektów została wykazana w badaniach laboratoryjnych, jednak ich znaczenie kliniczne u ludzi nie jest obecnie wystarczająco potwierdzone. 

Europejska Agencja Leków wskazuje przede wszystkim na tradycyjne zastosowanie preparatów z liści i kwiatów głogu w łagodzeniu przemijających dolegliwości sercowych związanych m.in. z napięciem lub łagodnym niepokojem, takich jak kołatanie serca, pod warunkiem wcześniejszego wykluczenia przez lekarza poważnych przyczyn tych objawów.

Głóg jest na ogół dobrze tolerowany w krótkotrwałym stosowaniu, jednak może powodować m.in. :

• zawroty głowy,
• nudności,
• wymioty,
• biegunkę.

Ze względu na możliwość interakcji z lekami oraz ograniczoną wiedzę na temat bezpieczeństwa długotrwałego stosowania, osoby przyjmujące leki, szczególnie stosowane w chorobach układu sercowo-naczyniowego, powinny skonsultować stosowanie preparatów z głogu z lekarzem lub farmaceutą.

Głóg – gdzie kupić i w jakich formach?

Preparaty z głogiem dostępne są głównie w aptekach. Możliwość obróbki głogu pozwala na wytwarzanie ich w różnych formach i pod wieloma postaciami.

• Do najbardziej znanych należą suplementy diety na bazie głogu występujące w formie tabletek.
• Równie popularne są także postaci ziół do zaparzania lub herbatek.
• Ponadto lubiany jest również sok z głogu, który także dostaniemy w aptece bez recepty.

Należy jednak pamiętać, że podobnie jak w przypadku innych wyrobów leczniczych, nawet roślinnych, ich stosowanie powinno być zgodne z ulotką dołączoną do opakowania, a najlepiej wcześniej przedyskutowane z lekarzem prowadzącym. 

Kto nie powinien spożywać głogu?

1. Stosowanie preparatów głogu jest przeciwwskazane u dzieci poniżej 12. roku życia.
2. Ponadto powinny go również unikać osoby z nadwrażliwością na substancje w nim zawarte (również te w postaci suplementu) oraz pacjenci z niskim ciśnieniem, gdyż jego stosowanie może doprowadzić do wstrząsu spowodowanego hipotensją.  
3. Osoby przyjmujące inne leki zaordynowane w konkretnych jednostkach chorobowych powinny skonsultować zażywanie preparatów głogu z lekarzem, gdyż może one nasilać ich działanie. Wśród szczególnie niebezpiecznych połączeń znajdują się wyżej wymienione preparaty oraz leki rozszerzające naczynia krwionośne oraz glikozydy nasercowe. 

Głóg – przykładowe przepisy z wykorzystaniem owoców głogu

Dżem z owoców głogu 

Z owoców głogu usuń pestki, następnie zalej je wodą i gotuj do momentu uzyskania miękkości. Po ugotowaniu, owoce zblenduj, dodaj cukier i gotuj aż cukier się roztopi (przez około 10 minut). Tak powstałą pulpę odstaw na kilka godzin, następnie znowu gotuj do momentu wrzenia. Gorący dżem włóż do sterylnych i wyparzonych słoików, zakręć. 

Nalewka z głogu 

Owoce umyj, włóż do dużego słoika i zalej spirytusem wymieszanym z wodą. Następnie odstaw na około 2 tygodnie co jakiś czas wstrząsając słoikiem. Po tym czasie zlej alkohol i wymieszaj z wcześniej przygotowanym syropem przygotowanym na bazie wody, cukru i goździków. Całość odstaw na 4 dni. Następnie przefiltruj, rozlej do butelek i odstaw w ciemne miejsce. 

Głóg – najczęściej zadawane pytania

Czy głóg można spożywać na surowo?

Tak, owoce głogu można spożywać na surowo, o ile są dojrzałe i usuniesz z nich pestki. To bardzo ważne, gdyż nasiona głogu zawierają amigdalinę, która może być toksyczna.

Czy głóg może poprawić sen?

W niektórych badaniach wykazano możliwy korzystny wpływ głogu na jakość snu, m.in. u pacjentów z nadciśnieniem i zaburzeniami snu.

Czy można stosować głóg w ciąży?

Nie, nie zaleca się stosowania głogu w czasie ciąży ani podczas karmienia piersią, ponieważ brakuje wystarczających danych dotyczących jego bezpieczeństwa.

Czy przed planowaną operacją lub zabiegiem należy przerwać przyjmowanie głogu?

Tak, przed planowaną operacją lub zabiegiem warto odstawić preparaty głogu, ponieważ mogą zwiększać ryzyko krwawienia.