Miażdżyca kończyn dolnych – jak się objawia? Przyczyny, leczenie

Miażdżyca jest kojarzona przede wszystkim z chorobami serca. Może również dotknąć naczynia tętnicze kończyn dolnych. Jej powikłania obejmują między innymi ostre niedokrwienie kończyny, a niekiedy również konieczność jej amputacji.

1. Co to jest miażdżyca?
2. Czym objawia się miażdżyca kończyn dolnych? Jak ją rozpoznać?
3. Miażdżyca kończyn dolnych – czynniki ryzyka
4. Jak zdiagnozować miażdżycę kończyn dolnych? Jakie badania wykonać? Do którego lekarza się zgłosić?
5. Domowe sposoby na wsparcie leczenia miażdżycy kończyn dolnych – zioła, naturalne preparaty
6. Jak zapobiegać miażdżycy kończyn dolnych? Jak poprawić krążenie krwi w nogach?
7. Czym grozi brak lub niewłaściwe leczenie miażdżycy kończyn dolnych? Powikłania

Miażdżyca kończyn dolnych to poważny problem zdrowotny, który w dobie starzejącego się społeczeństwa dotyka coraz większej liczby pacjentów. Aby uniknąć groźnych powikłań, kluczowe znaczenie ma wiedza o tym, jak się objawia miażdżyca nóg we wczesnym stadium oraz jakie są główne przyczyny rozwoju zmian miażdżycowych w naczyniach krwionośnych. W tym artykule szczegółowo analizujemy pierwsze symptomy schorzenia, takie jak ból nóg przy chodzeniu (chromanie przestankowe), drętwienie stóp czy suchość skóry. Podpowiadamy również, do jakiego lekarza się zgłosić, jak przebiega profesjonalna diagnostyka (w tym badanie USG Doppler) oraz jak wygląda skuteczne leczenie miażdżycy kończyn dolnych – od modyfikacji diety i treningu marszowego, po leki przeciwpłytkowe oraz statyny.

Co to jest miażdżyca?

Miażdżyca kończyn dolnych, a właściwie miażdżyca tętnic kończyn dolnych, to choroba dotykająca tętnice znajdujące się w nogach. Miażdżyca jest chorobą, która polega na zwężaniu się światła tętnic na skutek odkładania się w nich złogów cholesterolu.

Miażdżyca może doprowadzić do groźnego niedokrwienia kończyny dolnej.

Czym objawia się miażdżyca kończyn dolnych? Jak ją rozpoznać?

1. W początkowej fazie choroby miażdżyca nóg może objawiać się zaburzeniami czucia w obrębie kończyny dolnej lub innymi nieprzyjemnymi doznaniami, jak na przykład: 
   • drętwienie,
   • mrowienie,
   • zimne stopy nawet w ciepłych pomieszczeniach czy w gorące dni.
2. Charakterystycznym objawem miażdżycy nóg jest tzw. chromanie przestankowe. Jest to ból pojawiający się w trakcie wysiłku, np. marszu, i ustępujący po odpoczynku. Wynika to ze zwiększonego zapotrzebowania mięśni na krew oraz tlen.
3. W zaawansowanej fazie choroby ból kończyn może być obecny również w spoczynku.
4. Skóra może być wówczas blada, chłodna, ze zmianami skórnymi lub ciężko gojącymi się ranami.
5. Paznokcie stają się kruche i łamliwe, zanika owłosienie.
6. Może dojść również do zaników mięśniowych, a w skrajnych przypadkach konieczna może okazać się amputacja kończyny na skutek martwicy kończyn dolnych. 

Miażdżyca kończyn dolnych – czynniki ryzyka

Miażdżyca tętnic kończyn dolnych może być wynikiem predyspozycji genetycznych lub czynników środowiskowych.

Rozwojowi miażdżycy żył sprzyja:

• hiperlipidemia (wysoki poziom cholesterolu we krwi),
• podwyższone stężenie triglicerydów we krwi,
• otyłość,
• nadwaga,
• palenie papierosów,
• nadużywanie alkoholu,
• nadmierny stres,
• spożywanie wysoko przetworzonej żywności (wysoka zawartość tłuszczów trans).

Jak zdiagnozować miażdżycę kończyn dolnych? Jakie badania wykonać? Do którego lekarza się zgłosić?

1. W przypadku podejrzewania u siebie miażdżycy żył kończyn dolnych najlepiej udać się najpierw do swojego lekarza rodzinnego, który wykona badanie fizykalne oraz może skierować w razie potrzeby na inne specjalistyczne badania. Leczeniem operacyjnym miażdżycy i jej następstw zajmuje się chirurg naczyniowy. Dzięki badaniu fizykalnemu lekarz może stwierdzić nieprawidłowości, takie jak np. osłabiony puls poniżej miejsca zwężenia czy też turbulentny (niejednolity) przepływ krwi w naczyniach krwionośnych. Ponadto może stwierdzić nieprawidłowe gojenie się rany, jeśli takowa występuje.
2. Badania laboratoryjne wykonywane podczas diagnozowania miażdżycy kończyn dolnych:
   • profil lipidowy (szczególnie stężenie cholesterolu),
   • poziom białka C-reaktywnego (CRP),
   • morfologia krwi,
   • stężenie mocznika i kreatyniny.
3. Badania obrazowe przydatne w diagnostyce miażdżycy to:
   • badanie USG metodą Dopplera – umożliwia ocenę przepływu krwi przez naczynia;
   • wskaźnik kostka-ramię (ABI) – jest ilorazem wyższego ciśnienia na danej kończynie dolnej do wyższego ciśnienia na kończynie górnej; ABI wyznaczane jest dla lewej i prawej strony ciała; wskaźnik <0,9 przemawia za niedokrwieniem kończyny, a 1,0–1,4 stanowi wynik prawidłowy;
   • angiografia (angio-TK) – polega na podaniu kontrastu do naczyń badanej kończyny i jednocześnie wykonaniu tomografii komputerowej. Pozwala to uwidocznić miejsce zwężenia lub niedrożności.

Domowe sposoby na wsparcie leczenia miażdżycy kończyn dolnych – zioła, naturalne preparaty

Istnieje kilka naturalnych sposobów wspierających walkę z miażdżycą. Mogą być one dobrym uzupełnieniem farmakoterapii. W walce z miażdżycą pomocne mogą okazać się następujące produkty:

• czosnek pospolity – jest bogaty w substancje o właściwościach przeciwzapalnych, antybakteryjnych oraz detoksykujących; spożywanie czosnku ma pozytywny wpływ na gospodarkę tłuszczową, a także na układ sercowo-naczyniowy czy oddechowy;
• ekstrakt z czerwonego ryżu – zawiera w sobie naturalną statynę – monakolinę K, która hamuje syntezę cholesterolu w organizmie;
• ostropest plamisty – zawiera bogactwo związków o działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym oraz witaminy; jest dobrym źródłem kwasów omega-3; korzystnie wpływa na obniżenie poziomu „złego cholesterolu” (LDL);
• zielona herbata – badania wykazały, że przyczynia się do obniżania poziomu cholesterolu; najlepiej stosować skoncentrowany wyciąg; należy również pamiętać, że zielona herbata w dużych ilościach może powodować zaburzenia wchłaniania żelaza oraz kwasu foliowego;
• karczoch zwyczajny – duża ilość polifenoli, kwasu askorbinowego i karotenoidów sprawia, że ma działanie przeciwnowotworowe, antyoksydacyjne, hepatoprotekcyjne oraz zmniejszające poziom cholesterolu.

Na sklepowych i aptecznych półkach wyżej wymienione produkty dostępne są w postaci ekstraktów. Ponadto dostępne są również gotowe mieszanki do tworzenia naparów do picia.

Jak zapobiegać miażdżycy kończyn dolnych? Jak poprawić krążenie krwi w nogach?

1. Aby zapobiegać miażdżycy nóg, należy pamiętać o kilku rzeczach:
   • zadbać o prawidłowy poziom cholesterolu,
   • zaprzestać palenia papierosów,
   • unikać długotrwałego stania lub siedzenia,
   • zmniejszyć poziom stresu,
   • nosić wygodne i przewiewne obuwie.
2. Prawidłowe krążenie krwi w nogach pomoże utrzymać aktywność fizyczna dostosowana do wieku i stanu zdrowia. Może być to spacer, jazda na rowerze, pływanie czy jogging. Czynności te pozwalają aktywować pompę mięśniową, która przyczynia się do lepszego krążenia krwi w obrębie kończyn dolnych, a także wzmacniają serce i pozwalają obniżyć poziom cholesterolu.
3. Nie można zapomnieć również o dobrze zbilansowanej diecie, bogatej w kwasy omega-3, których źródłem są ryby morskie i owoce morza. Można także wspomóc się dobrej jakości suplementami z kwasami omega. Warto również spożywać produkty bogate w witaminę C (np. cytrusy) i antyoksydanty (np. kakao). Idealnie sprawdzi się tutaj także dieta śródziemnomorska.

Czym grozi brak lub niewłaściwe leczenie miażdżycy kończyn dolnych? Powikłania

Źle leczona i nieleczona wcale miażdżyca kończyn dolnych może nieść za sobą zagrożenia dla życia i zdrowia chorego.

Warto mieć na uwadze, że miażdżyca dotyka wszystkie tętnice, więc jeśli daje objawy w kończynach dolnych, należy jej się również spodziewać np. w naczyniach wieńcowych, co może skutkować zawałem serca.