Chromanie przestankowe – przyczyny, diagnostyka, leczenie i rehabilitacja
Marcin Dec

Chromanie przestankowe – przyczyny, diagnostyka, leczenie i rehabilitacja

Chromanie przestankowe to nie jednostka chorobowa, a objaw zwężenia bądź niedrożności tętnic spowodowany najczęściej nasiloną miażdżycą. Chromanie przestankowe charakteryzuje się pojawianiem się silnego bólu kończyn dolnych oraz drętwieniem nóg podczas marszu. Dolegliwości ustępują w momencie zatrzymania i chwilowego odpoczynku. Jak wygląda diagnostyka i leczenie chromania przestankowego?

Chromanie przestankowe – co to jest?

Chromanie przestankowe to objaw polegający na wystąpieniu bólu w obrębie kończyny dolnej po przejściu pewnego dystansu. Jest to syndrom przewlekłego niedokrwienia nogi, najczęściej w wyniku nasilonej miażdżycy tętnic. 

Chromanie przestankowe jest wywołane faktem, że na skutek zwężenia tętnic (za zwężenie odpowiada zazwyczaj blaszka miażdżycowa) do mięśni nie są dostarczane odpowiednie ilości tlenu, to powoduje tzw. metabolizm beztlenowy. Pojawia się wtedy silny ból nóg, drętwienie oraz osłabienie kończyn dolnych. Objawy te pojawiają się podczas marszu, a ustępują w momencie zatrzymania, przystanięcia na chwilę. 

Można także wyróżnić chromanie przestankowe neurogenne spowodowane zwężeniem kanału kręgowego kręgosłupa w odcinku lędźwiowym. W takim przypadku także pojawiają się bóle nóg podczas chodzenia, ustępują one jednak dopiero w pozycji siedzącej. 

Chromanie przestankowe – przyczyny

Chromanie przestankowe to najczęściej manifestacja zwężenia tętnic kończyn dolnych w wyniku miażdżycy. Jeśli zwężenie to obejmie dużą część światła tętnicy, to przepływ krwi jest niewystarczający do zaopatrzenia tkanek obwodowych w odpowiednią ilość tlenu i substancji odżywczych. Kiedy zapotrzebowanie na tlen wzrasta w trakcie wysiłku, to pojawia się ból oraz drętwienie nóg, zmuszające do przystanięcia. Rozwój miażdżycy przyspieszają czynniki zwane modyfikowalnymi, a więc takie, na które mamy wpływ poprzez własne decyzje i działania. Do jednego z kluczowych bodźców należy palenie papierosów, które uszkadza śródbłonek (najbardziej wewnętrzną warstwę ściany tętnic) i sprzyja procesom zapalnym. U osób palących papierosy, objawy przewlekłego niedokrwienia kończyn występują około dekady wcześniej niż w populacji niepalących.

Kolejnym parametrem, który poddaje się kontroli jest wartość ciśnienia tętniczego. Nadciśnienie tętnicze dwukrotnie zwiększa ryzyko rozwoju istotnej miażdżycy kończyn dolnych. Obniżenie ciśnienia tętniczego można uzyskać poprzez modyfikację stylu życia (redukcja masy ciała, zwłaszcza przy pomocy diety DASH, która dedykowana jest dla osób z nadciśnieniem) oraz farmakoterapię. 

Zachorowanie na cukrzycę oraz niewystarczająca kontrola glikemii to również potężne czynniki ryzyka rozwoju miażdżycy i jej powikłań, w tym przewlekłego niedokrwienia kończyn dolnych. Podobnie jak w przypadku nadciśnienia, również w cukrzycy kluczowe znaczenie dla prewencji, a następnie właściwej kontroli ma styl życia, w tym zdrowa, zbilansowana dieta i odpowiednia dawka aktywności fizycznej. Pozostałe czynniki ryzyka przyspieszonego rozwoju miażdżycy, a tym samym niedokrwienia kończyn dolnych i chromania przestankowego, to przewlekła choroba nerek oraz rodzinna historia wczesnego występowania chorób sercowo–naczyniowych.

Chromanie przestankowe – objawy

Chromanie przestankowe jest najbardziej charakterystycznym objawem przewlekłego niedokrwienia kończyn dolnych, manifestuje się jako ból (najczęściej jest to ból łydki, ale może też dotyczyć pośladka czy stopy), który stopniowo narasta w trakcie marszu, stając się wreszcie nie do zniesienia i zmuszając do zatrzymania się. Ból nogi ustępuje po odpoczynku, jednak nawraca zawsze po przejściu określonego dystansu. Odległość, którą jest w stanie przejść pacjent świadczy o zaawansowaniu choroby i ulega skróceniu w miarę jej postępu. Jeśli miażdżyca zamyka znaczną część światła naczynia, to ból może też występować w spoczynku. 

Nasilenie choroby określa się w czterostopniowej skali Fontaine’a, gdzie stopień I to faza bezobjawowa, a faza IV to obecność martwicy i owrzodzeń niedokrwiennych. Niedokrwienie kończyny prowadzi do zaniku mięśni i owłosienia, skóra jest blada i chłodna. Tętno staje się słabo wyczuwalne lub zupełnie zanika.

Kolejnym objawem przewlekłego niedokrwienia kończyn dolnych są trudno gojące się owrzodzenia, w skrajnych przypadkach konieczna jest amputacja kończyny. Ponieważ miażdżyca jest procesem uogólnionym i dotyczy tętnic całego organizmu, to chromaniu przestankowemu mogą towarzyszyć objawy innych chorób sercowo–naczyniowych, takie ja: ból w klatce piersiowej (jako manifestacja choroby niedokrwiennej serca, spowodowanej miażdżycą tętnic wieńcowych) oraz przemijające niedokrwienie mózgu bądź udar (w wyniku miażdżycy tętnic szyjnych). W przypadku miażdżycy tętnic jamy brzusznej dominującym objawem jest ból brzucha po posiłku (bywa czasem nazywany chromaniem brzusznym). W szczególnej postaci miażdżycy, zwanej zespołem Leriche’a, zajęty jest końcowy odcinek aorty oraz tętnice biodrowe, przez co chromaniu towarzyszą zaburzenia wzwodu. 

Chromanie przestankowe – diagnostyka

Podejrzenie niedokrwienia kończyn dolnych wysuwa się na podstawie charakterystycznych objawów w wywiadzie oraz badania fizykalnego, które uwzględnia badanie tętna na tętnicy udowej (w pachwinie), podkolanowej (w dole podkolanowym), grzbietowej stopy oraz piszczelowej tylnej (za kostką przyśrodkową).

Podstawowym parametrem określającym stopień niedokrwienia kończyny dolnej jest wskaźnik kostka–ramię (ABI – ankle brachial index). Jest to stosunek ciśnienia skurczowego na stopie do ciśnienia skurczowego mierzonego na ramieniu. Prawidłowo wynosi on 1.0 –1.4, wartości poniżej 0.9 świadczą o obecności zwężeń, a w przypadku krytycznego niedokrwienia zwykle wskaźnik wynosi poniżej 0.5. Wartości powyżej 1.4 mogą z kolei świadczyć o nieprawidłowej sztywności naczyń (na przykład u chorych na cukrzycę czy przewlekła chorobę nerek, a także u osób w podeszłym wieku).

Oceny stopnia zwężenia oraz jego istotności hemodynamicznej (wpływu na przepływ krwi przez światło), dokonuje się, wykonując badanie USG tętnic. Ułatwia ono decyzję o konieczności i zakresie leczenie inwazyjnego. W diagnostyce bólu kończyn dolnych trzeba uwzględnić inne niż niedokrwienie przyczyny, między innymi chromanie neurogenne związane ze stenozą kanału kręgowego.

Chromanie przestankowe – leczenie 

Metody leczenia przewlekłego niedokrwienia kończyn dolnych można podzielić na modyfikację stylu życia, leczenie farmakologiczne oraz inwazyjne. Kluczowe znaczenie dla zapobiegania progresji choroby ma zaprzestanie palenia papierosów. Pomocne w tym może być wsparcie psychologiczne (terapia behawioralno–poznawcza) i farmakologicznie (bupropion, wareniklina). 

W leczeniu farmakologicznym stosuje się aspirynę (kwas acetylosalicylowy), która należy do grupy leków przeciwpłytkowych. Zapobiega agregacji (zlepianiu się) płytek krwi, a tym samym zmniejsza ryzyko zakrzepowo–zatorowych powikłań miażdżycy, takich jak zawał serca czy niedokrwienny udar mózgu.

Bardzo ważną dla prewencji i leczenia chorób sercowo–naczyniowych grupą leków są statyny. Statyny to leki obniżające stężenie cholesterolu we krwi poprzez zmniejszenie jego syntezy (wytwarzania) oraz zwiększenie wychwytu przez wątrobę. W przewlekłym niedokrwieniu kończyn dolnych statyny mogą dodatkowo wydłużyć dystans po przejściu którego pojawia się ból.
Skuteczność innych leków nakierowanych na wydłużenie dystansu chromania jest ograniczona. Spośród leków dostępnych na polskim rynku najlepsze wyniki w badaniach wykazywał cilostazol.

W przypadku niedokrwienia zagrażającego utratą kończyny (nieleczące się owrzodzenia), bądź bólu występującego w spoczynku konieczne jest postępowanie inwazyjne: przezskórne zabiegi wewnątrznaczyniowe lub leczenie operacyjne (wszczepienie pomostu omijającego, rzadziej endarterektomia).

Chromanie przestankowe – rehabilitacja

Podstawą w rehabilitacji chromania przestankowego jest zmiana trybu życia – rzucenie palenia, zmniejszenie masy ciała w przypadku nadwagi i otyłości, a także wprowadzenie do planu dnia ćwiczeń fizycznych, które usprawnią przepływ krwi w żyłach.

Najlepszą aktywnością w przewlekłym niedokrwieniu kończyn jest regularny trening marszowy. Intensywność ćwiczeń powinna być dopasowana do nasilenia choroby, najważniejsza jest jednak regularność. Zaleca się przynajmniej trzy treningi w tygodniu po 30–60 minut. Alternatywą dla marszu jest jazda na rowerze.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Nadmierne pocenie się (hiperhydroza) – przyczyny i leczenie. Co stosować na nadpotliwość?

    Pocenie pełni istotną fizjologiczną funkcję – pomaga organizmowi schłodzić się w warunkach przegrzania. Dla wielu osób ten sprytny mechanizm oznacza, niestety, plamy pod pachami, mokre skarpetki czy nieprzyjemne, lepkie dłonie, które zawstydzają nas przy uścisku na powitanie. Dlaczego dochodzi do nadmiernego pocenia się? Jak temu zaradzić? Czy nadpotliwość może być objawem innych chorób? 

  • Odbijanie po jedzeniu – przyczyny i leczenie częstego odbijania po posiłku

    Odbijanie jest naturalnym odruchem fizjologicznym, które zwykle nie stanowi powodu do niepokoju. Polega na wydaleniu przez usta powietrza znajdującego się w żołądku. Natomiast nadmierne odbijanie może być oznaką np. choroby refluksowej czy nietolerancji pokarmowej. 

  • Szumy uszne – przyczyny i leczenie szumów w uszach

    Szum w uszach to dolegliwość, która nie zawsze oznacza poważną chorobę. Szumy uszne są powodowane przez uszkodzenia drogi słuchowej, np. w wyniku starzenia organizmu czy hałasu. Niektóre leki stosowane w dużych dawkach także mogą przyczyniać do ich powstania lub nasilenia. Jak wygląda leczenie szumów usznych? Co pomoże osobom odczuwającym szum w uszach? 

  • Kolka nerkowa – przyczyny, objawy, leczenie. Jak postępować podczas ataku kolki nerkowej?

    Kolka nerkowa sama w sobie nie jest chorobą, stanowi natomiast najczęstszy objaw schorzenia polegającego na zamknięciu lub znacznym zwężeniu światła moczowodu i utrudnieniu odpływu moczu z nerki do pęcherza moczowego. Atak kolki nerkowej cechuje niezwykle silny ból w okolicy lędźwiowej, który często nie ustępuje nawet po podaniu dostępnych bez recepty środków przeciwbólowych. Objawy kolki nerkowej obejmują również bolesne parcie na mocz, nudności oraz wymioty. 

  • Zakwasy a DOMS – jak zapobiec bólom mięśni w trakcie i po treningu?

    DOMS (delayed onset muscle soreness) to opóźniona bolesność mięśni. Jest ona skutkiem intensywnego wysiłku fizycznego, w trakcie którego dochodzi do wzmożonej pracy włókien mięśniowych (ból mięśni po treningu pojawia się przeważnie w ciągu kilkunastu godzin). Domsy nie są tym samym, co zakwasy. Drugim terminem określa się ból, uczucie pieczenia mięśni w trakcie wykonywania ćwiczeń lub niedługo po ich zakończeniu. Stan ten jest spowodowany nadmiernym kumulowaniem się mleczanu w tkance mięśniowej. Jak zapobiegać zakwasom? W jaki sposób złagodzić opóźnioną bolesność mięśni?

  • Napięciowy ból głowy – przyczyny objawy, diagnostyka. Jak sobie radzić z naczynioruchowymi bólami głowy?

    Napięciowy ból głowy jest najczęściej występującym samoistnym (pierwotnym) bólem głowy. Jego przyczyny nie są do końca poznane, wiadomo natomiast, że różne czynniki, takie jak stres, zmiany pogody, przemęczenie czy odwodnienie mogą zwiększać ryzyko jego wystąpienia. Naczynioruchowe bóle głowy charakteryzują się dolegliwościami zlokalizowanymi po obu stronach głowy, zazwyczaj w okolicy skroni, o charakterze uciskowym. 

  • Ból żeber – przyczyny, diagnostyka, leczenie bólu żeber z lewej i prawej strony

    Ból żeber najczęściej jest związany z przebytym urazem obejmującym okolicę klatki piersiowej, jest on wówczas silny, na skórze widoczny jest krwiak, mogą pojawić się również kłopoty z oddychaniem. Inne przyczyny bólu żeber obejmują schorzenia układu pokarmowego (ból żeber po prawej stronie może oznaczać m.in. problemy z wątrobą), neuralgię międzyżebrową, stany zapalne czy choroby układu krążenia – ból żeber po lewej stronie może być objawem zawału serca. 

  • Zaburzenia chodu – rodzaje, przyczyny, leczenie, rehabilitacja

    Zaburzenia chodu mogą mieć wiele przyczyn. Najczęściej są objawem chorób neurologicznych, chorób układu ruchu oraz schorzeń o podłożu psychogennym. Zaburzenia lokomocji mogą być także związane z podeszłym wiekiem (jest to tzw. chód starczy) – u seniorów pojawiają się m.in.: skrócenie długości kroku, szuranie, pochylenie sylwetki do przodu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij